Ο θάνατός σου η ζωή μου!

Του Κώστα Γαβρά; Αδύνατον! Εκτός κι αν βρήκε και καταβρόχθισε άφθονες
ποσότητες ελιξιρίου νεότητας. Αυθόρμητη αντίδραση, την πρώτη φορά που είδα το
«Couperet» στο Παρίσι τον περασμένο Γενάρη. Ο Γαβράς μηδένισε το κοντέρ και
άρχισε από το πρώτο καρέ και μάλιστα στο είδος του θρίλερ. Τόσο νέος, φρέσκος,
δυναμικός. Απίστευτο! Δεύτερη αντίδραση. Επινόησε και κατοχύρωσε στην
κινηματογραφική εγκληματολογία ένα νέο, πρωτάκουστο, πρωτόγονο κίνητρο φόνου.
Σκοτώνεις για να βγάλεις από τη μέση τους αντιπάλους σου που με τα ίδια φόντα
και προσόντα διεκδικούν μια θέση στον ήλιο της παγκοσμιοποιημένης εργασίας.
Μπρρρρ. Τρίτη αντίδραση. Όπως ακριβώς συμβαίνει σε όλα τα θρίλερ. Κλασικά,
μοντέρνα, μεταμοντέρνα. Όσο σκοτώνεις τόσο ανεβαίνεις. Όσο ανεβαίνεις τόσο
αδειάζεις. Όσο αδειάζεις τόσο αλλάζεις. Όσο αλλάζεις τόσο «φεύγεις». Όσο
μπροστά πηγαίνεις τόσο πίσω επιστρέφεις. Από τον 21ο αιώνα στην προϊστορία του
«είδους» με όχημα τον τουρμπο-καπιταλισμό. Από άνθρωπος κανίβαλος. Κι όμως. Το
Σήμερα είναι το Χθες του αλληλοσπαραγμού. Ο θάνατός σου η ζωή μου!

Ένας τέτοιος – κανονικός και μάλιστα καλοπληρωμένος – είναι και ο ήρωας
του ομότιτλου μυθιστορήματος του Ντόναλντ Γουεστλέικ και της ταινίας του
Γαβρά. Σαραντάρης οικογενειάρχης, πατέρας δύο παιδιών, πιστός στη γυναίκα του,
ιδιοκτήτης κατοικίας βορείων προαστίων. Όλα κανονικά και πρίμα. «Θα συμβεί σε
μένα;», λέει από μέσα του. Αποκλείεται. Κι όμως συμβαίνει. Πρώτα, πολύ πρώτα,
τα κέρδη των μετόχων. Αποτέλεσμα; Ο προϊστάμενος τού δείχνει την πόρτα. Κι
όμως εκείνος περιμένει. «Αφού είμαι τόσο καλός, no problem». Τι άλλο να κάνει;
Περιμένει. Έτσι αρχίζει η δεύτερη ζωή του. H αυτοπεποίθηση πέφτει στα Τάρταρα,
η αυτοεκτίμηση στο ναδίρ και η σιγουριά στον βούρκο της Νέας Ορλεάνης. Είσαι
αυτό που είσαι στην κοινωνία. Στοιχειώδες. Έτσι έμαθε, έτσι μεγάλωσε, έτσι
πιστεύει. Χωρίς δουλειά και μάλιστα χωρίς τη συγκεκριμένη δουλειά που αποφέρει
τα συγκεκριμένα λεφτά και που τα συγκεκριμένα λεφτά εξασφαλίζουν αυτό το
συγκεκριμένο επίπεδο ζωής, ε, δεν είσαι τίποτα!

«Το τσεκούρι». Και ο μπαλτάς της Θάτσερ!

Ο Μπρουνό πιστεύει ότι ο… Μπρουνό δεν είναι τίποτα. Αυτός και ο
πυρήνας, η αγωνία, το μαρτύριο, το κίνητρό του. Έτσι αρχίζει να μεταλλάσσεται
σε μια μικρογραφία του συστήματος. Του συστήματος που υπηρέτησε όλα αυτά τα
χρόνια. Του συστήματος που τον εξέθρεψε. Του συστήματος που τη μια στιγμή τον
αντάμειψε με όλες αυτές τις ανέσεις και τις βεβαιότητες και που την άλλη
στιγμή ως διά μαγείας του τις αφαίρεσε. Killers η Θάτσερ, ο Μπους, η
παγκοσμιοποίηση, οι μέτοχοι, killer και ο Μπρουνό. H διαφορά ανάμεσά τους
είναι μόνο μία. Οι πρώτοι σκοτώνουν χωρίς να αφήνουν δακτυλικά αποτυπώματα. Ο
Μπρουνό σκοτώνει αφήνοντας τα δικά του. Αφεντικά εκείνοι, υπάλληλος αυτός.
Έτσι ξεθάβει από το υπόγειο ένα σκουριασμένο Μάουζερ – των αντιστασιακών
ημερών του πατέρα του -, το οπλίζει και βγαίνει στους δρόμους να σκοτώσει. Για
να λειτουργήσει το δικό του μικροσύστημα πρέπει να βγάλει από τη μέση πέντε
ανταγωνιστές του. Πέντε του ταμείου ανεργίας. Πέντε με τα δικά του προσόντα.
Πέντε μνηστήρες της ίδιας, της «δικής του» θέσης. Για να γίνει πάλι «άνθρωπος»
πρέπει πρώτα να γίνει δολοφόνος. Πέντε νεκροί. Μπρουνό στη θέση του ενός. Του
ζωντανού!

Χωρίς αυτές τις αναγωγές, χωρίς αυτή τη μετάλλαξη, χωρίς τη διάνοιξη
της ιδεολογίας που καθοδηγεί τη σκανδάλη του όπλου, χωρίς την αναπαραγωγή του
κυρίαρχου συστήματος μέσα από το μικροσύστημα του Μπρουνό, το θρίλερ του Γαβρά
θα ήταν απλώς μια άσκηση σκηνοθεσίας. Προσέξτε τις λεπτομέρειες. Το Μάουζερ
πυροβολούσε για την ελευθερία. Το Μάουζερ σήμερα εκπυρσοκροτεί για την
ολοκληρωτική αιχμαλωσία. Δεν είναι η ανεργία το κυρίαρχο στοιχείο. Είναι το
επίπεδο ζωής. Για λογαριασμό αυτού του μικρού κεφαλαίου – του δικού του
κεφαλαίου – σκοτώνει ο Μπρουνό. Γι’ αυτό τη σκαπουλάρει, γι’ αυτό δεν
συλλαμβάνεται, γι’ αυτό σκαλί σκαλί προς τη θέση «του» ανεβαίνει.
Συλλαμβάνεται το σύστημα; Με άλλα λόγια δεν είναι αντίπαλος της σιδηράς
κυρίας. Είναι φίλος, μέρος, εργαλείο του συστήματος. Πλασμένος κατ’ εικόνα και
ομοίωση. Ο Γαβράς, πολύ σωστά, αφαίρεσε δόσεις τρόμου, φρίκης και
αίματος. Το θρίλερ είναι όχημα, όχι αυτοσκοπός. Πολύ σωστά εμβολίασε το
«είδος» με ίχνη χιούμορ και σαρκασμού. Και πολύ σωστά σπρώχνει τα πράγματα και
τον ήρωά του στα άκρα. Εμείς τα βλέπουμε φυσιολογικά. Στην πραγματικότητα
είναι ακραία. Όταν είσαι μέσα, δεν αντιλαμβάνεσαι πως κι εσύ αποτελείς μέρος
της γενικότερης μετάλλαξης. Το υστερόγραφο της Ηθικής του Γαβρά είναι
αποτυπωμένο σε έναν αόρατο καθρέφτη. Κοίταξέ τον καλά. Κοίταξέ τον και ρώτησέ
τον: Μπας κι εγώ είμαι Μπρουνό;

Ο Νίκολας Κέιτζ πετάει το όπλο του

Το ξανάπα. Οι μόνοι με πολιτική, κοινωνική, ουμανιστική ευαισθησία, είναι οι
Αμερικανοί. Και μάλιστα οι stars του Χόλιγουντ. Τζορτζ Κλούνι, Σούζαν
Σαράντον, Τόμι Λι Τζόουνς, Νίκολας Κέιτζ. Απίστευτο, εντελώς ορατό. Ο
«Κυρίαρχος του παιχνιδιού» (Lord of war) είναι τεκμήριο αυτής της αυθόρμητης
και εντελώς ηθικοπλαστικής εκστρατείας!

Με ένα σενάριο που δεν είναι ακριβώς σενάριο. Με μια σκηνοθεσία που δεν είναι
ακριβώς σκηνοθεσία. Και με μια action movie που δεν είναι ακριβώς ταινία, ο
Κέιτζ παίρνει τα ρίσκα του, εκτίθεται στην Κριτική και πέφτει «νεκρός» στα
ταμεία. Το κατάλαβε; Πρέπει! Το ήξερε; Πρέπει! Τότε; Μυστήριο. Ίσως έτσι. Να
ξεπληρώσει μικρό χρέος που οφείλει στην κοινωνία. Κάπου μέσα του αισθάνθηκε
την ανάγκη να απολογηθεί. Διά των ταινιών του, εμπορεύτηκε τη βία. Τώρα με
αυτή τη non ταινία και σε ρόλο Ουκρανού μεγαλο-λαθρεμπόρου όπλων εξιλεώνεται
από το σκεπτόμενο κοινό, αφήνοντας άναυδο το δικό του κοινό!

«Κυρίαρχος του παιχνιδιού». Ο Νίκολας Κέιτζ πουλάει όπλα για λογαριασμό Μπους

Το στόρι – υπογεγραμμένο από τον Άντριου Νίκολ του «Τρούμαν σόου» και του
«Γκάτακα» – τραμπαλίζεται και ζαλίζεται μεταξύ ντοκιμαντέρ, ημερολογίου,
εξομολόγησης και μυθοπλασίας. Ουκρανός των ΗΠΑ διακινεί μαζικές ποσότητες
όπλων, τεθωρακισμένων, ακόμα και ελικοπτέρων προς όλα τα σημεία του ορίζοντα.
Ζωή χαρισάμενη με ταμείο την Αφρική. Ένας αδέκαστος πράκτορας της Ιντερπόλ τον
καταδιώκει, αλλά ο Γιούρι (Νίκολας Κέιτζ) ξέρει. Όσο το αφεντικό του Λευκού
Οίκου «θέλει», τόσο αυτός μπορεί! Το πρώτο μέρος εντελώς δημοσιογραφικό σαν
χρονικό. Το δεύτερο κάπως περισσότερο κινηματογραφικό. Αν ήταν οτιδήποτε άλλο
θα το απέρριπτα στη στιγμή. Όμως οι καλές προθέσεις σε συνδυασμό με το
κολαστήριο των όπλων, από έναν εντελώς ανυπεράσπιστο Νίκολας Κέιτζ, προκαλούν
συγκίνηση μοναδική.

Άγγελοι χωρίς φτερά, πνεύμα με σάρκα και οστά

Οι αθεόφοβοι με τόσο πολύ Κιμ Κι Ντουκ έχουν βαλθεί να κάψουν τον Κιμ Κι
Ντουκ. Έναν από τους ελάχιστους Ασιάτες με άποψη, και δική του – προσωπική –
γραφή. Ο σκηνοθέτης που έφερε και ζωντάνεψε τον μινιμαλισμό του Ρομπέρ Μπρεσόν
στην Κορέα. Το μάξιμουμ από το ελάχιστο. Οι έσχατοι έσονται πρώτοι!

Το «3 Iron» – ελληνιστί «Ολομόναχοι μαζί» – είναι η προτελευταία του ταινία.
Μετά το κολασμένο «Bad boy», το βίαιο «Νησί» και το ακόμα πιο ακραίο
«Samaritan girl». Όλα αυτά μαζί συνιστούν το φλίπσαϊντ, την ανάποδη του
ιδεαλιστικού, πνευματικού και αγγελικού «3 Iron». Πρώτα θύελλα ύστερα ηρεμία.
Πρώτα έγκλημα, ύστερα τιμωρία.

Μηχανόβιος νεαρός, αφού πρώτα βεβαιωθεί, εισβάλλει σε άδειες πολυτελείς
κατοικίες. Ούτε κλέβει ούτε αρπάζει ούτε λεηλατεί ούτε πλιατσικολογεί. Τίποτα
απ’ όλες αυτές τις κινηματογραφικές κοινοτοπίες. Πρώτα – με την παρουσία του –
θερμαίνει τον άδειο «καταψύκτη». Ύστερα πλένει, σκουπίζει, φροντίζει. Σπίτια
άστεγα από «ζωντανούς» ανθρώπους. Σπίτια-νεκροταφεία. Επομένως οι άστεγοι από
περιουσία είναι η πιο στέρεη «στέγη» σ ‘αυτή την άδεια κατοικία. Ποιος το λέει
αυτός; Ένας άγγελος. Απρόσκλητος, ασυνήθιστος, ευαίσθητος, τρυφερός.
Διαρρήκτης «πάγων», φλόγα αισθημάτων!

Σε ένα από αυτά τα πολυτελή «νεκροταφεία» θα πέσει πάνω σε μια τρυφερή,
κακοποιημένη από τον ιδιοκτήτη ύπαρξη. Δεν κάνει τίποτα επιτηδευμένο να την
κερδίσει. Τίποτα. Επαναλαμβάνει την ίδια διαδικασία και στο τέλος εκείνη
παραδίδεται και ακολουθεί. Δύο οι απρόσκλητοι, αγγελικοί επισκέπτες άδειων
κατοικιών. Ανοίγουν, μπαίνουν, φροντίζουν. Ακόμα και μοναχικό, νεκρό, γέροντα,
ενταφιάζουν. Δύο διαρρήκτες της ιδιοκτησίας. Δύο νέοι επιμένουν πνευματικά.
Δύο «κλεφτρόνια» με αξίες, αρχές και τεράστια καρδιά. Μέσα τους η πίστη.
Απέναντί τους ο Νόμος. Φυλακίστε τους! Φυλακίζονται οι ιδέες; Σκοτώνονται οι
άγγελοι;

«Ολομόναχοι μαζί». Ένας άγγελος στα άδεια σπίτια!

Υπόδειγμα μπρεσονικής οπτικής. Υπόδειγμα μαγείας κισλοφσκικής. H μετενσάρκωση
του «Πορτοφολά». H επιστροφή της «Διπλής ζωής της Βερονίκ». Τα μεγέθη
προσωπικά, μικρά, ελάχιστα, σχεδόν μεταφυσικά. Οι προεκτάσεις και οι αναγωγές
τεράστιες. Της Κορέας, της Ασίας, του Κόσμου. Ακολουθήστε τα ίχνη του
διαρρήκτη. Ένας απέναντι σε όλους. Ένας με πρόσωπο, με φροντίδα. Όλοι (οι
ιδιοκτήτες) απρόσωποι, βίαιοι, «νεκροί». Ένας με εσωτερική περιουσία. Όλοι με
άφθονα αντικείμενα χωρίς ψυχή.

Ο Κιμ Κι Ντουκ περιφρονεί τους διαλόγους και ασχολείται μόνο με τις εικόνες.
Σαν να σκηνοθετεί βουβή ταινία. Προσηλωμένος στον στόχο του. Κατ’ ευθείαν στην
ουσία. Οι χαρακτήρες φωτίζονται από τις πράξεις τους. Οι συνθήκες από τις
αντιθέσεις τους. Έτσι ο διαρρήκτης είναι υπαρκτός και ταυτόχρονα συμβολικός.
Άνθρωπος και «πνεύμα». Άστεγος και άγγελος μαζί. Τα δακτυλικά αποτυπώματα
ύπαρξης των ιδιοκτητών είναι οι ιδιοκτησίες τους, τα σπίτια τους. Τα δακτυλικά
αποτυπώματα των διαρρηκτών είναι η ιδεολογία, η ανυπακοή και η αντίστασή τους.
Γλιστράνε στην ξένη περιουσία για να φτιάξουν, να θερμάνουν, να φροντίσουν,
όχι να καταστρέψουν. Τρομοκράτες του άψυχου, του κενού, της απληστίας, της
ευκολίας, της υπο-κουλτούρας.

Ο Κιμ Κι Ντουκ λειτουργεί με την ηθική ενός χειρουργού. Μεταμοσχεύει καρδιές
σε «άδειους» και ημιθανείς ασθενείς. Χειρουργεί χωρίς νυστέρια και
αναισθητικά. Έτσι αναίμακτα, εναέρια, μαγικά, αόρατα. Και να είστε βέβαιοι,
λέει, κανένας ανθρώπινος νόμος δεν μπορεί να σταματήσει αυτή την αέναη
διαδικασία. Άγγελοι χωρίς φτερά, πνεύματα με σάρκα και οστά!

Τυφλό αλλά ζωντανό το American Dream

Σαν υποκατάστατο και σαν χημεία. Και Βιετνάμ και μελόδραμα και Αμερική. Ο
Νορβηγός Χανς Πέτερ Μόλαντ του «Beautiful Country» (Γη της Επαγγελίας)
παραδίδει μαθήματα βιομηχανοποιημένης ευαισθησίας!

H Οδύσσεια αρχίζει από χωριό του σημερινού ρημαγμένου Βιετνάμ, περνάει από την
κόλαση της Μαλαισίας και ολοκληρώνεται στο Σουιτγουότερ του Τέξας. Νεαρός
Βιετναμέζος, νόθος Αμερικανού φαντάρου, επιβιβάζεται σε σκυλοπνίχτη, περνάει
των παθών του τον τάραχο, φτάνει παράνομος στη Νέα Υόρκη και στη συνέχεια και
αφού πλύνει όλα τα πιάτα των ΗΠΑ, καταλήγει στο Τέξας να συναντήσει τον τυφλό
πατέρα του (Νικ Νόλτι). Λαθρομετανάστης ο γιος, αόμματος ο πατέρας. Μπάσταρδος
ο Βιετναμέζος, μόνος και έρημος ο βετεράνος του Βιετνάμ. Τα σύμβολα τόσο
φανερά όσο και της τελευταίας τηλεοπτικής σειράς. Αμφότεροι τραυματισμένοι,
χαροκαμένοι. Επιτέλους. Ύστερα από τόσα χρόνια, ήρθε η ώρα. Ο γιος (το
Βιετνάμ) στην αγκαλιά του μπαμπά (ΗΠΑ).

«Γη της Επαγγελίας». «Αμέρικα Αμέρικα» χωρίς Καζάν!

H επαγγελματική αρτιότητα της τεχνικής του σε συνδυασμό με το χαμηλόφωνο,
ρεαλιστικό ύφος της γραφής του, μπορούν να παρασύρουν ακόμα και τον πιο
υποψιασμένο θεατή. Ο Νορβηγός χειρίζεται τον «ρεαλισμό» και γνωρίζει τη
λειτουργία των συμβόλων καλύτερα από πολλούς. Αλλά αγαπητέ μου σκέψου με την
απλή λογική. Πώς είναι δυνατόν με τόσες βόμβες Ναπάλμ, με τόσα εκατομμύρια
κάτω από το χώμα, με τόση κατακλυσμιαία καταστροφή, πώς είναι δυνατόν ο
δυνάστης να είναι ισόπαλος με το θύμα;

Ακόμη τέσσερις πρεμιέρες για… DVD

Πλήθος ταινιών με κατεύθυνση το DVD:

«H ξύλινη κάμερα» (The Wooden camera). Από τη Νότια Αφρική με την υπογραφή
Ntshaveni Wa Luruli: Καλή προσπάθεια, μπερδεμένα αποτελέσματα. Νεαρή λευκή
ελκύεται από δύο μαύρα πιτσιρίκια. Κινηματογραφιστής ο πρώτος, κλεφτρόνι και
φονιάς ο δεύτερος. Ευαίσθητο, τρυφερό και ταυτόχρονα σκληρό. Όμως πάσχει από
την επάρατο ασθένεια του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Ο σκηνοθέτης αισθάνεται την
ανάγκη να τα πει όλα. Χωρίς αφαίρεση, άσφαιρα τα όπλα.

«Το αντικλείδι» (The Skeleton Key) του Ίεν Σόφτλι. Τι είχες Γιάννη, τι
είχα πάντα. Νεαρή νοσοκόμος (Κέιτ Χάντσον) φροντίζει κατάκοιτο γέροντα (Τζον
Χερτ) μυστηριώδους γυναίκας (Τζίνα Ρόουλαντς). Όταν ανοίξει ένα από τα τριάντα
δωμάτια αυτής της καταρρέουσας κατοικίας, θα πέσει πάνω σε βουντού, φαντάσματα
και φίλτρα. Ούτε στα κανάλια!

«Το εγχειρίδιο του έρωτα» (Manuale d’ amore). Γλυκανάλατο, ιταλικό,
σπονδυλωτό του Τζιοβάνι Βερονέζι. Πρώτη ιστορία η γνωριμία, δεύτερη η κρίση,
τρίτη η απιστία και πάει λέγοντας. Ό,τι πρέπει για μαγιά της Μιρέλλας
Παπαοικονόμου. Ο καθένας στο είδος του και οι Ιταλοί με τις μπομπονιέρες τους!

«Transporter 2». Γαλλικό χάμπουργκερ σε σενάριο Λικ Μπεσόν και σκηνοθεσία
Λουί Λετεριέ. Ο σοφέρ κυβερνητικού αξιωματούχου γκρεμίζει τη μισή Αμερική,
σκοτώνει τους μισούς μαφιόζους και τσαλακώνει τα μισά αμερικανικά οχήματα
προκειμένου να επιστρέψει τον γιο στην αγκαλιά της μητέρας του που φλερτάρει
μαζί του αλλά εκείνος λόγω αρχών και μαγκιάς δεν θέλει και δεν πέφτει. Άντε
γεια!

Τα Oscar της εβδομάδας

Ταινίας: «Το τσεκούρι»

Αγιογραφίας: «Ολομόναχοι μαζί»

Σκηνοθεσίας: Κώστας Γαβράς, Κιμ Κι Ντουκ μαζί

Προθέσεων: «Κυρίαρχος του παιχνιδιού»

Εκστρατείας: Νίκολας Κέιτζ

American Dream: «Γη της Επαγγελίας»

Προσπάθειας: «H ξύλινη κάμερα»

Βουντού: «Το αντικλείδι»

Παπαοικονόμου: «Το εγχειρίδιο του έρωτα»

Βιντεογκέιμ: «Transporter 2»