Tα τείχη αφήνουν απ’ έξω την αμφισβήτηση

Με νωπές ακόμα τις εντυπώσεις μου από ένα πολυήμερο ταξίδι στην υπερατλαντική
ήπειρο (Νέα Υόρκη, Ουάσιγκτον, Βοστώνη, Σικάγο, μέχρι τα σύνορα με Καναδά), θα
έλεγα ότι ο αμερικανικός πολιτισμός είναι κυρίως ένας πολιτισμός του όγκου,
της ποσότητας και του μεγέθους: των υψηλότερων κτιρίων στον κόσμο, των πιο
μεγάλων δρόμων, των πλουσιότερων ανθρώπων στον πλανήτη. Ένας πολιτισμός που
χαρακτηρίζεται, εν τέλει, από τα αλλεπάλληλα ρεκόρ της τεχνολογίας του – για
τα οποία και σεμνύνεται δικαίως.

Πέρα από αυτό, όμως, δεν προτείνει παράλληλα ένα σύστημα αξιακό, μια
φιλοσοφική αντίληψη ζωής, κάτι σαν έρμα δηλαδή, για να πορεύεται ο κόσμος ο
οποίος τον βιώνει. Φαίνεται, μάλλον, πως η αμερικανική πολιτική και τα ποικίλα
κέντρα εξουσίας δεν το επιτρέπουν και εσκεμμένα το αποκλείουν. Αφού στα σχεδόν
απολύτως ελεγχόμενα, ούτως ή άλλως, MME δεν έχουν πρόσβαση οι διανοούμενοι, οι
αμφισβητίες καλλιτέχνες ή οι πανεπιστημιακοί· άνθρωποι, που η σκέψη τους θα
μπορούσε να διαμορφώσει την αμερικανική κοινή γνώμη και να συντελέσει στον
προβληματισμό της.

Έγραφα πρόσφατα ότι είναι εντυπωσιακός ο δημοκρατικός τρόπος οργάνωσης της
χώρας και από την άλλη, ακόμα πιο εντυπωσιακή η έλλειψη ουσιαστικής
πληροφόρησης και η άγνοια που έχει ο αμερικανικός λαός για τη δράση της
κυβέρνησής του στον κόσμο, έξω.

Και αυτό είναι ευεξήγητο, αν δει κανείς το επίπεδο της αμερικανικής TV:
ριάλιτι, ριάλιτι και φλύαρα προγράμματα του τίποτα, ολόκληρο εικοσιτετράωρο.
(Ένας σωρός από σκουπίδια, τάλε κουάλε ακριβώς με τα δικά μας τα κανάλια, τα
οποία, άλλωστε, συλλέγουν τα αμερικανικά απόνερα και μιμούνται κατά γράμμα τα
σουξέ τους. E, ρε τι «τσουνάμι» μας περιμένουν, όπου να ‘ναι!). Θαρρεί κανείς
πως γίνεται καθημερινά μια αθέατη λοβοτομή και τους κρατούν από τον κόσμο έξω.

Γιατί αν ήξεραν, αν είχαν πληροφόρηση αυτοί οι τόσο δημοκρατικής, κατά τα
άλλα, αντίληψης και συμπεριφοράς πολίτες, τα πράγματα θα ήταν σίγουρα πολύ
διαφορετικά. Όταν, όμως, ελέγχεται η πληροφόρηση με χίλιους τόσους τρόπους κι
από την άλλη τους μπουκώνουν με αηδίες, το ανθρώπινο μυαλό κι αυτό φυραίνει.

Περπατώντας λοιπόν στα σπηλαιώδη τούνελ των άβενιου και στα βαθιά πηγάδια των
νεοϋορκέζικων δρόμων, όπου γύρω τριγύρω υψωμένοι ουρανοξύστες, έφερα στον νου
τους στίχους του Αλεξανδρινού που μιλούν για «τείχη υψηλά· γι’ αυτά που
χτίζονται χωρίς να ακούγεται ποτέ κρότος κτιστών ή ήχος. Και αφήνουν, λέει,
τους ανθρώπους από τον κόσμο έξω. Ανεπαισθήτως». Για φαντάσου! Στην πρωτεύουσα
του κόσμου και στα κέντρα τών διεθνών αποφάσεων, ανεπαισθήτως.

O Κώστας Λογαράς είναι φιλόλογος – συγγραφέας