Xωρίς κοινό, χωρίς κριτική!

Πρώτος στον χορό του Ζαλόγγου ο Βρετανός Μάικλ Γουίντερμποτομ. Ικανός για το
καλύτερο («Τζουντ», 1996) αλλά και για το χειρότερο («Nine songs», 2005). Ο
λόγος σεβαστός, αλλά εντελώς ιδιωτικός. Πάθος του, ο διαρκής πειραματισμός. H
απόσταση που χωρίζει την τρέλα και τη φρενίτιδα του «Butterfly kiss» από την
ελεύθερη, ντοκιμαντερίστικη κάμερα τού «In this world» («Κόσμος χωρίς σύνορα»)
μοιάζει μ’ αυτή ανάμεσα στην Αφρική και τον Καναδά. Κάθε φορά διαφορετικός.
Άλλοτε κοντά, άλλοτε μακριά. Πολύ μακριά. Άλλοτε ψηλά, άλλοτε χαμηλά. Πολύ
χαμηλό. Σαν ελεύθερη πτώση – χωρίς πιλότο, συγκυβερνήτη, καύσιμα και μηχανές –
στις βουνοπλαγιές του Γραμματικού Αττικής!

Μία και μοναδική εξήγηση δίνω για την πτώση του βρετανικού «αεροσκάφους». Του
άρεσαν εννιά κομμάτια ισάριθμων, πρωτοκλασάτων, γκρουπ της σύγχρονης ροκ
σκηνής. Του άρεσε το λονδρέζικο Academy Brixton. Του άρεσαν η Μάργκο Στίλερ ή
ο Κίραν Ο’ Μπράιεν ή και οι δύο (αδιάφορο). Του άρεσε να παίξει με
βιντεοκάμερα ψηφιακή. Δικαίωμά του να του αρέσουν, δικαίωμά μου να μη μου
αρέσουν!

Το ανακάτεμα, βαριεστημένο και σχηματικό, καταλήγει σε κοκτέιλ εμπνεύσεως
πρωτοετούς κινηματογραφικής σχολής: Μια σκηνή με Μάργκο και Κίραν, μία με
τραγούδι από το Brixton Academy. Πέντε λεπτά καλλιτεχνική τσόντα, πέντε λεπτά
η σκηνή τού… «Ρόδον». Εννιά φορές «πλακώνονται» στο κρεβάτι, εννιά και τα
τραγούδια (Πράιμαλ Σκριμ, Φραντζ Φέρντιναντ, Ντάντι Γουόρχολς, Έλμποου κ.ά.).
Εύρημα για ρεκόρ Γκίνες.

«Nine songs». Μία σκηνή καλλιτεχνικής τσόντας, μία σκηνή με ροκ μουσική. Το εύρημα!

A, ξέχασα το ψητό! Τα κρεβατικά «πλακώματα» επισυνάπτονται στο σελιλόιντ κατά
λογική σειρά: Πρώτα το «κανονικό» του παππού και της γιαγιάς (αν και αμφιβάλλω
γι’ αυτό). Ύστερα επακολουθεί πεολειχία και… αιδοιολειχία, του μπαμπά και
της μαμάς. Και στην κορύφωση πάρτι με ούζα, η προτίμηση της νέας γενιάς. A,
Μάικλ, Μάικλ… Από τον υποφαινόμενο Νεοέλληνα θαυμαστή σου, μια πρόταση
πέφτει στο χημείο των πειραματισμών σου. Δεν ανακατεύεις λέω εγώ από την αρχή
το μοντάζ, ώστε τουλάχιστον να ντύσεις αυτά τα songs με το cunt της Μάργκο και
το penis του Κίραν; Βιντεοκλίπ αδελφέ μου, βιντεοκλίπ. Ό,τι πρέπει για να
σκοτώνει κανείς τη μοναξιά του τις μεταμεσονύχτιες ώρες που παίζει με τον
τηλεοπτικό σκουπιδοτενεκέ!

Με αυτόματο πιλότο

Δεύτερος στον ίδιο χορό του Ζαλόγγου ο επίσης Βρετανός Ντάνι Μπόιλ του
«Shallow grave» (Μικρά εγκλήματα μεταξύ φίλων) και του «Trainspotting». Κάπου
εδώ και με τη συμβολή – την απίστευτη συμβολή – ενός Σκωτσέζου γιατρουδάκου με
το όνομα Τζον Χοτζ που του προμήθευσε τη σεναριακή, πρώτη, ύλη, εξαντλούνται
τα καύσιμα και έκτοτε το επίσης βρετανικό «αεροσκάφος» ίπταται με κατεύθυνση
το ίδιο Γραμματικό!

Για να πω του στραβού το δίκιο, στο «Millions» («Εκατομμύρια») αποφεύγει την
πρόσκρουση και την τελευταία στιγμή το σκάφος διασώζεται με μισή μηχανή. Ο
λόγος είναι ένας και μοναδικός. Εννιά στους δέκα Βρετανούς είναι αρτιμελείς
επαγγελματίες. Χωρίς καλά σενάρια καταλήγουν να υπογράφουν μια μέτρια έως
αόρατη ταινία. Με καλά μπορούν να πετάξουν με ταχύτητες F-16.

«Εκατομμύρια». Τα παιδιά μοιράζουν λεφτά!

Το επιμύθιο του σεναρίου του Φρανκ Κότρελ Μπόις (του ιδίου που παρέσυρε τον
Γουιντερμπότομ στο ναρκοπέδιο μιας τάχα μου ουδέτερης πολιτικής ιστορίας με
τον τίτλο «Καλωσήλθατε στο Σαράγεβο) είναι πιστό αντίγραφο βρετανικού
φιλελευθερισμού. Λεφτά υπάρχουν με το τσουβάλι. Αλλά αντί να καταλήξουν στους
παρίες, φρακάρουν στην κρατική μηχανή. Τι πάει να πει αυτό;

Δύο πιτσιρίκια πέφτουν πάνω σε λεία τραπεζικής ληστείας. Μάτσο οι λίρες για να
φάνε και οι πέτρες. Οι πιτσιρικάδες σπεύδουν να τις μοιράσουν στα φτωχά
πιτσιρίκια αλλά κάτι συμβαίνει και η πρόθεση στον αέρα μένει. Τι να τα
κάνουμε, πώς να τα ξοδέψουμε, αναρωτιούνται οι καλοί Σαμαρείτες των δέκα ετών.
Έλα όμως που το ίδιο πρόβλημα βασανίζει τον Μπόιλ και τον Μπόις. Τι να κάνουμε
με την ταινία; Πώς να την τελειώσουμε; Αδιέξοδο στη φτώχεια, αδιέξοδο και στην
καλλιτεχνία. Εν ολίγοις, τα λεφτά πολλά. Πάρα πολλά. Σκηνοθέτες με δημιουργικό
μυαλό και φαντασία ελάχιστοι. Άλλωστε, ως γνωστόν η μεγάλη τέχνη είναι τόσο
φτηνή όσο μια σπουδαία ιδέα γραμμένη στο χαρτί!

Ρεπορτάζ χωρίς σύνορα

Στο τέλος της «Σφαγής» (Massaker) τριών παρακαλώ κινηματογραφιστών, είπα
μέσα μου. Να μην ξεχάσω να το πω στον Κούλογλου για το «Ρεπορτάζ χωρίς
σύνορα»!

Το γεγονός είναι ανατριχιαστικό. Δύο νύχτες (16 και 18 Σεπτεμβρίου του 1982)
μισθοφόροι του Ισραήλ μπουκάρουν στη Σάμπρα και τη Σατίλα και εξολοθρεύουν
κάπου 3.000 Παλαιστίνιους – κυρίως γυναίκες, παιδιά και γέρους. Πώς σκοτώνουμε
μύγες το καλοκαίρι; Κάπως έτσι. Και τα παιδιά; Ναι, παιδιά, ομολογεί εις εξ
αυτών. Θα μεγαλώσουν αύριο και θα σκοτώνουν κι αυτά. Και τις γυναίκες; Και τις
γυναίκες, γιατί θα καρποφορήσουν ξανά!

Ιστορίες που αν τις ζήσεις είτε θα αρπάξεις μυδράλιο και θα σκοτώνεις
αδιακρίτως ό,τι εβραϊκό στοιχείο βρεθεί μπροστά σου, είτε στο φρενοκομείο θα
καταλήξεις. Αυτό ως προς την αληθινή, την ιστορική ουσία. Ως προς την
κινηματογραφική, τα πράγματα είναι εντελώς τηλεοπτικά. H Μόνικα Μπέργκμαν, ο
Λόκμαν Σλιμ και ο Χέρμαν Τάισεν εξαντλούν το ντοκουμέντο τους στην προσωπική
αφήγηση φονιάδων στον φακό, χωρίς πρόσωπο φανερό. Περιγράφουν, εξηγούν,
κατηγορούν ή μετανοούν, αλλά όλα αυτά εντελώς προφορικά και «σωματικά». Δηλαδή
βλέπουμε δασύτριχα μπράτσα, γυμνασμένους γλουτούς και ακούμε ομολογίες από
εκτελεστές του ισραηλινού στρατού. H κατάληξη είναι διπλή. H πρώτη εικαστική,
αλλά επαναλαμβανόμενη και κουραστική. Το σώμα του μιλιταρισμού. Τα χέρια του
ιμπεριαλισμού. Τα πόδια του εχθρού. H δεύτερη εντελώς δημοσιογραφική. Οι
ομολογίες να τυπωθούν και σε όλα τα media να μοιραστούν. Άλλα τα μάτια του
λαγού, άλλα της κουκουβάγιας!

Φαγοπότι μέχρι σκασμού

Χρησιμότατη η επιστροφή του «La grande bouffe» («Μεγάλο φαγοπότι») του
Μάρκο Φερέρι (1973). Γιατί όσοι τόνοι κρέατος και φουά γκρα χρειάστηκαν για να
«σκάσουν» την κοιλιακή χώρα Μαστρογιάνι, Τονιάτσι, Πικολί και Φιλίπ Νουαρέ,
άλλοι τόσοι τόνοι αριστερής και κουλτουριάρικης μελάνης καταναλώθηκαν για να
εξηγήσουν και πολύ περισσότερο να πείσουν ότι αυτό το ανελέητο,
επαναλαμβανόμενο σκάνδαλο και σεναριακό, σκηνοθετικό «σχήμα» αποτελεί ύψιστη
πρωτοπορία!

«Το μεγάλο φαγοπότι». Μαρτσέλο Μαστρογιάνι με Αντρέα Φερεόλ

Υπενθυμίζω την ιστορία, εμπνευσμένη από το «Σαλό 120 μέρες στα Σόδομα» του Ντε
Σαντ. Τέσσερις μεγαλοαστοί εσωκλείονται στα πολυτελή τους ενδότερα και παρέα
με την ευτραφή Αντρέα Φερεόλ επιδίδονται σε φαγο… ποσία μετά τσόντας, μέχρι
τελικής πτώσεως. H σημειολογία τόσο απλοϊκή όσο και παιδαριώδης. H
πλουτοκρατία σε πολυτελή μούχλα. Οι αστοί χωρίς μυαλό και Ιστορία. H εξουσία
ένα τυμπανιαίο πτώμα. Παιδιά όπου να ‘ναι αυτοκτονούν και οι επαναστάτες
καταλαμβάνουν τις Βερσαλλίες και το Μπάκιγχαμ. Ξέρετε τι λέω, ύστερα από τόσα
χρόνια; Όρτσα!

Σφουγγαράκης ο μικρούλης

Ελάτε στη θέση ενός που ούτε «Μπομπ σφουγγαράκη» γνωρίζει, ούτε τον θρύλο
αυτού του… σφουγγαριού γνωρίζει. Ελάτε στη θέση μου. Επί 87 λεπτά παρέα με
κινούμενα χάρτινα «κουτσούνια» στον υδάτινο κόσμο ενός φαστ φουντ. E, λοιπόν,
μερικές φορές απορώ με την υπομονή μου!

Προς πληροφόρηση των επαϊόντων του Μπομπ, αντιγράφω μια μικρή σύνοψη του
σεναρίου, τυπωμένη στο δελτίο Τύπου: «Όταν ο βασιλιάς Ποσειδώνας ανακαλύψει
ότι κάποιος έχει κλέψει το στέμμα του, ο Μπομπ θα κληθεί να το αναζητήσει
παρέα με τον καρδιακό του φίλο Πάτρικ τον Αστερία. H αναζήτηση αυτή θα τους
οδηγήσει σε μακρινές θάλασσες, ενώ θα αναγκαστούν να φτάσουν μέχρι και τη
στεριά, μπλέκοντας σε ένα σωρό ξεκαρδιστικές περιπέτειες».

Αν σας ενδιαφέρει η γνώμη μου, ε, τότε, μπροστά σ’ αυτό το σποντζοειδές
καρτούν, ο «Νέμο» είναι το αριστούργημα όλων των εποχών!