Έλυσαν το μυστήριο της «Kραυγής»

Το τοπίο έξω από το Όσλο που ενέπνευσε το 1893 στον Έντβαρντ Μουνκ την περίφημη «Κραυγή» του

Και ξάφνου ο ουρανός έγινε κόκκινος σαν αίμα. Εικόνα αρκετή για να προσφέρει
στον Έντβαρντ Μουνκ την έμπνευση για τη δική του Μόνα Λίζα, την εξίσου διάσημη
«Κραυγή», που πριν από έναν χρόνο έκανε… φτερά – για δεύτερη φορά μέσα σε
δέκα χρόνια – από νορβηγικό μουσείο. Τι κρύβεται όμως πίσω από την
πρωταγωνιστική μορφή που κραυγάζει εκφράζοντας το δίλημμα του σύγχρονου
ανθρώπου; Και το τοπίο πίσω της – τόσο αγαπημένο, ώστε το έχει χρησιμοποιήσει
σε ακόμη δύο έργα του ο Μουνκ- είναι αποκύημα φαντασίας ή υπάρχει στην
πραγματικότητα;

Μονοπάτι είναι, τελικά, ο δρόμος που φαίνεται πίσω από την πρωταγωνιστική
φιγούρα. H γέφυρα στην πραγματικότητα είναι ένα κιγκλίδωμα ασφαλείας. Και το
όλο τοπίο είναι η θέα που έχει κάποιος από το Έκεμπεργκ προς την Κριστιανία,
το σημερινό Όσλο, δηλαδή. Όσο για την ίδια τη μορφή; Όχι απλώς πρόκειται για
αυτοπροσωπογραφία, αλλά «αν μια αυτοπροσωπογραφία είναι πορτρέτο της ψυχής έως
έναν βαθμό, η «Κραυγή» είναι πορτρέτο της απογυμνωμένης ψυχής», υποστηρίζει η
ιστορικός Τέχνης Σου Πριντό, η οποία περιλαμβάνει τα αποτελέσματα της έρευνάς
της στην καινούργια βιογραφία του Νορβηγού καλλιτέχνη υπό τον τίτλο «Έντβαρντ
Μουνκ: Πίσω από την κραυγή», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 29 Σεπτεμβρίου από
τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις του Γέιλ. H κυκλοφορία του, δε, θα συνοδευθεί από
έκθεση αυτοπροσωπογραφιών του καλλιτέχνη στη Βασιλική Ακαδημία Τεχνών, η οποία
εγκαινιάζεται την 1η Οκτωβρίου.

H νέα θεωρία συνδέεται άμεσα με τη ζωή του εξπρεσιονιστή καλλιτέχνη, την οποία
η ιστορικός Τέχνης γνωρίζει σε βάθος καθώς είναι ανιψιά στενού φίλου και
γείτονα του Μουνκ, ο οποίος μάλιστα διέσωσε από τους ναζιστές και 30 έργα του
κατά τη διάρκεια του B’ Παγκοσμίου Πολέμου. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχει
στη διάθεσή της η Σου Πριντό, ο Μουνκ είχε πάει στο Έκεμπεργκ για να
επισκεφθεί την έγκλειστη αδελφή του στο τοπικό άσυλο. Καταθλιπτικός, λόγω του
ότι έχασε τη μητέρα του και τη μεγαλύτερη αδελφή του ενώ ήταν ακόμη παιδί,
αλλά και αλκοολικός με κρίσεις νευρικού κλονισμού, ο Μουνκ όταν άκουσε τις
στριγκλιές των ζώων του γειτονικού στο άσυλο σφαγείου και τις συνδύασε με τις
κραυγές των εγκλείστων στο άσυλο αγχώθηκε για την πνευματική του υγεία.

«Το δείλι ξαφνικά ο ουρανός έγινε κόκκινος σαν αίμα κι εγώ αισθάνθηκα την
ανάσα της θλίψης… Ένιωσα τρέμουλο και μια ανοιχτή πληγή στο στήθος μου.
Άκουσα μια μεγάλη ασυνήθιστη κραυγή να διαπερνάει τη φύση», έγραψε ο
καλλιτέχνης για την εικόνα που απέδωσε μετά στον καμβά του. Και οι
στροβιλιστές φόρμες και γραμμές, άλλωστε, αποτυπώνουν όσα είδε και αισθάνθηκε.