Eκτυφλωτική πρωτοπορία

Πίσω από τη «Μελέτη Προσωπογραφίας» (αριστερά) της μεγάλης της ρωσικής πρωτοπορίας Λιούμποβ Πόποβα, βρέθηκε ένα «νέο» αντιπολεμικό έργο της, που θα εκτεθεί μαζί. Με αφορμή την «ανακάλυψη», η περίφημη Tate Gallery του Λονδίνου θα οργανώσει το 2007 (σε συνεργασία με το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης) αναδρομική έκθεσή της

Από το περίφημο «Μαύρο τετράγωνο» έως το «Λευκό τετράγωνο» (την απόλυτη
αφαίρεση) του Καζιμίρ Μάλεβιτς, η έκθεση «Φως και χρώμα», με έργα από τη
διάσημη Συλλογή (ρωσικής πρωτοπορίας) Κωστάκη, αναπτύσσεται σε δέκα ενότητες
που «αναλύουν» την ποιοτική αξία του χρώματος και του φωτός, όπως αυτή
ανατράπηκε από τους Ρώσους σουπρεματιστές. Τα έργα «ενισχύονται» δε από σειρά
ντοκουμέντων (φωτογραφίες, σχέδια, επιστολές) που προσέφερε πρόσφατα η
οικογένεια του συλλέκτη στο Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης.

Στην έκθεση που παρουσιάστηκε ήδη στο Βερολίνο («Martin Gropius Bau» Νοέμβριος
2004 – Ιανουάριος 2005) και τη Βιέννη («Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης, Συλλογή
Λούντβιχ»: Φεβρουάριος – Ιούνιος) φιλοξενούνται 350 έργα 60 καλλιτεχνών, με
έργα που καλύπτουν όλο το φάσμα της ρωσικής πρωτοπορίας.

Με τη βοήθεια του επιμελητή της έκθεσης, καλλιτεχνικού διευθυντή του ΚΜΣΤ και
καθηγητή της Ιστορίας της Τέχνης στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Μιλτιάδη
Παπανικολάου, «TA NEA» παρουσιάζουν τους πίνακες – κλειδιά, που ανοίγουν το
εικαστικό μυστήριο της Συλλογής Κωστάκη:

Το «σύμβολο»: Το έργο «Κόκκινο φως» του Ίβαν Κλιούν, που συν-εκτίθεται
με φωτογραφίες του Ήλιου, όπως αυτός καταγράφηκε από τη NASA. Θεωρείται ως
ζωγραφική απεικόνιση του συμπαντικού φωτός.

Τα πρωτοποριακά: «Το Μαύρο ορθογώνιο» του Καζιμίρ Μάλεβιτς, στο οποίο ο
ζωγράφος εγκαταλείπει την παράδοση και περνά εντυπωσιακά στην αφαίρεση. Και το
«Φτερό», εικαστική κατασκευή του Βλαντιμίρ Τάτλιν που χρησιμοποιήθηκε ως
στήριγμα φτερού για την πρωτοποριακή πτητική μηχανή Letatlin, από ξύλο ιτιάς
και φελλό (1932).

Το «δυτικό»: Ανάμεσα στα ρωσικής τεχνοτροπίας έργα, «H γυναίκα που
ταξιδεύει» της Λιουμπόβ Πόποβα (1915) είναι το πλέον επηρεασμένο από δυτικές
τεχνικές και πρότυπα.

Το παλαιότερο: Το «Άτιτλο» έργο του Μίκαελ Λαριόνοφ (γκουάς και
χαλκογραφία σε χαρτί), που… χαιρέτισε – πρωτοποριακά – την αρχή του 20ού
αιώνα.

Το εύρημα: Σε ειδικό πλαίσιο διπλής όψης – κατά το πρότυπο της έκθεσης
στο Βερολίνο – θα εκτίθεται στη Θεσσαλονίκη το «νέο έργο» της Λιουμπόβ Πόποβα
που αποκαλύφθηκε τυχαία πέρυσι πίσω από το διάσημο έργο της «Μελέτη
Προσωπογραφίας». Το έργο δεν καταγράφεται ούτε καν στον κατάλογο αγοράς της
Συλλογής Κωστάκη από το Ελληνικό Δημόσιο το 2000. Ο καθηγητής Μιλτιάδης
Παπανικολάου έγινε ο «νονός» του έργου (το ονόμασε «Τα κανόνια»), που χρίστηκε
από Γάλλους τεχνοκριτικούς ως μία από τις σημαντικότερες αντιπολεμικές
αφηρημένες συνθέσεις της Πόποβα.

Το… σίριαλ ΥΦΑΝΕΤ

Την πρωτοποριακή πτητική συσκευή του Βλαντίμιρ Τάτλιν συμπλήρωνε το εικαστικό «Φτερό» του

Είκοσι χρόνια μετά την υποβολή του αιτήματος (το 1985, από την τότε υπουργό
Πολιτισμού Μελίνα Μερκούρη), το σίριαλ της στέγασης του Κρατικού Μουσείου
Σύγχρονης Τέχνης στο υπό αξιοποίηση βιομηχανικό συγκρότημα της ΥΦΑΝΕΤ
ολοκληρώνεται. Στα σημερινά εγκαίνια της έκθεσης αναμένεται και επίσημη
ανακοίνωση από τον υφυπουργό Πολιτισμού της χρηματοδότησης (10 εκατομμύρια
ευρώ) για την αγορά του κτιρίου από την Εθνική Τράπεζα και την έναρξη
διαμόρφωσης μελέτης για την ανέγερση του νέου μουσείου.

«H αξιοποίηση της ΥΦΑΝΕΤ δεν είναι μόνο προσωπικό στοίχημα. Μέσω της
υλοποίησης του έργου δεν θα στεγαστεί μόνο το ΚΜΣΤ, αλλά θα δοθεί ζωογόνος
πνοή στην πολιτιστική Θεσσαλονίκη», λέει στα «NEA» ο διευθυντής του ΚΜΣΤ
καθηγητής Μιλτιάδης Παπανικολάου που εξακολουθεί να «κυνηγά» την υπόθεση. Ο
ίδιος βλέπει έτοιμο το νέο μουσείο στα τέλη του 2008…

INFO

«Φως και χρώμα στη ρωσική πρωτοπορία», Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης
Θεσσαλονίκης (Μονή Λαζαριστών), από αύριο. Έως 5 Φεβρουαρίου. Ίντερνετ: http: //www.greekstatemuseum.com.
Τρίγλωσσος κατάλογος: 40 ευρώ