H «έκρηξη» των παραμυθιών

«Οι παλιοί παραμυθάδες μπορεί να μην είχαν ακαδημαϊκή εκπαίδευση, όμως αισθάνονταν ελεύθεροι να επέμβουν στις λέξεις και έτσι έπλαθαν άλλες που μετέφεραν ανάγλυφα τα συναισθήματά τους. Τούτη η γλώσσα με ενδιαφέρει, γιατί εκείνη είναι που κάνει τη διαφορά», υποστηρίζει η Αγνή Στρουμπούλη

Το φως της πανσελήνου έχει ένα ειδικό, μεταφυσικό ενδιαφέρον, κυρίως κατά τους
καλοκαιρινούς μήνες. Πόσο μάλλον όταν το… σκηνικό περιλαμβάνει νεράιδες,
νύμφες, ξωτικά και τις «απόκοσμες» μουσικές ενός ντιτζεριντού που χάνεται μέσα
στις σκιές ενός νησιώτικου μονοπατιού.

Στο «μονοπάτι της αφήγησης» – μονοπάτι που οδηγεί από τη χώρα της Τζιας μέχρι
τον αρχαίο γλυπτό Λέοντα που βρίσκεται κανένα μισάωρο, με τα πόδια, έξω από
κατοικημένη περιοχή – και με τους ήχους ενός ντιτζεριντού, πορεύτηκαν με την
πανσέληνο πολλοί παραθεριστές ακολουθώντας τούς επαγγελματίες αφηγητές επί το
έργον, στη 3η Γιορτή Παραμυθιού της Τζιας.

Πανσέληνος, αρχαίο μονοπάτι και παραμύθι ήταν, όπως αποδείχθηκε, αχτύπητος
συνδυασμός…«Το μόνο που δεν περιμέναμε», λέει ένας από τους πρωτοστατούντες
της γιορτής, αφηγητής και πρόεδρος της Δημοτικής Επιχείρησης Ανάπτυξης Κέας, ο
κ. Γιώργος Ευγενικός, «ήταν ο κόσμος. Ήρθαν πολλοί περισσότεροι. Το πουλμανάκι
που είχαμε βάλει στο λιμάνι δεν χωρούσε τον κόσμο. Έφταναν μόνοι τους, με δικά
τους μέσα!».

Τρίτη φορά διοργανώθηκε Γιορτή Παραμυθιού στο νησί – από τη Δημοτική
Επιχείρηση Ανάπτυξης Κέας σε συνεργασία με τον πολιτιστικό σύλλογο «Σιμωνίδης
ο Κείος». Οι αφηγήσεις (που δεν απευθύνονταν αποκλειστικά σε παιδιά)
στηρίχθηκαν στις καταξιωμένες αφηγήτριες κ. Σάσα Βούλγαρη, κ. Λίλη Λαμπρέλη,
κ. Μάνια Μαράτου και κ. Αγνή Στρουμπούλη και πλαισιώθηκαν από εκθέσεις
ζωγραφικής, θεατρικές παραστάσεις, εικαστικά δρώμενα και σεμινάρια (για το
παραμύθι και την τέχνη της αφήγησης).

«Υπάρχει ένα σταθερό άνοιγμα στην τέχνη της αφήγησης», λέει η Σάσα Βούλγαρη, που συμμετείχε και στη Γιορτή Παραμυθιών της Κέας. «Όμως η γλώσσα και γενικά το υλικό που διαθέτει ο παραμυθάς δεν αρκούν. Χρειάζεται εστία η τέχνη μας, ατμόσφαιρα, κι αυτό δεν μπορεί να εξασφαλιστεί παρά με την καλή συνεργασία…»

«Από τα εισιτήρια ελευθέρας που κόψαμε, πρώτη φορά φέτος, είδαμε ότι τη
Γιορτή παρακολούθησαν πάνω από 3.000 άτομα. Ήταν μια ευχάριστη έκπληξη», λέει
ο κ. Γιώργος Ευγενικός.«Μας δίνει κουράγιο να συνεχίσουμε».

H τέχνη της αφήγησης είναι μια παρεξηγημένη ιστορία. Στην Ελλάδα ειδικά,
παρόλο που η παράδοση μάς προσφέρει έναν πλούσιο καμβά με εκατοντάδες χρώματα
και πολλοί από τους παραδοσιακούς παραμυθάδες βρίσκονται ακόμα εν ζωή, το
κύρος τής πρώτης γενιάς νέων επαγγελματιών αφηγητών παλεύει χρόνια τώρα (από
τις αρχές της δεκαετίας τού ’90) να αποκτήσει μια θέση στον ήλιο!

«Οπωσδήποτε, υπάρχει διαφορά από τη δεκαετία του ’90», λέει η κ. Σάσα
Βούλγαρη, από τα πιο γνωστά και έγκυρα ονόματα στον κύκλο των αφηγητών –
παραμυθάδων. «Το βλέπει κανείς και από την προσέλευση του κοινού σε φεστιβάλ
όπως αυτό της Τζιας, που είναι όλο και μεγαλύτερη – σε σημείο που προκαλεί
έκπληξη – αλλά και από τις ευκαιρίες που δίνονται σε έναν αφηγητή να έχει
μόνιμη στέγη», αναφέρει. Εκείνη «έφτιαξε» το μικρό αλλά πιστό κοινό της από
τους θαμώνες τού μπαρ «Τσάι στη Σαχάρα», του θεάτρου «Φούρνος» και του στεκιού
των Εξαρχείων «Μπαράκι του Βασίλη».

«Πέρυσι έγιναν βραδιές αφήγησης και στο “Λουτρό” των Αέρηδων στην Πλάκα
και είχαν μεγάλη επιτυχία», λέει. «Απευθυνόμουν σε μεγαλύτερους θεατές· η
αφήγηση συνοδευόταν από ένα φλάουτο και ο κόσμος που ήρθε δεν χωρούσε να
καθήσει! Φέτος θα συνεργαστούμε και πάλι. Όπως συνεργασία θα υπάρξει και με τη
Δημοτική Βιβλιοθήκη της Αγίας Παρασκευής – γιατί πέρυσι όλα πήγαν πολύ καλά.
Σκοπεύουμε μάλιστα να οργανώσουμε κύκλους θεμάτων, όπως λόγου χάρη, τα
παραμύθια των αδελφών Γκριμ, του Άντερσεν, παραμύθια από την Ελλάδα κ.ά.

Παραδοσιακή τέχνη, σύγχρονες τεχνικές

H τέχνη των παραμυθιών και της αφήγησης και στην Ελλάδα έπαψε να είναι υπόθεση των παιδιών. Ενήλικες ήταν εκείνοι που συνωστίσθηκαν για μια θέση στα δύο θερινά φεστιβάλ αφήγησης

Από αισιοδοξία για το «άπλωμα» αλλά και την καταξίωση της τέχνης του
παραμυθιού, αισιοδοξία που στηρίζεται σε απτές αποδείξεις, διακατέχεται και η
λέκτορας στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλίας, κ. Τασούλα Τσιλημένη, που διδάσκει
Τέχνη της αφήγησης στο Παιδαγωγικό Τμήμα του Πανεπιστημίου. Φέτος τον Ιούνιο
ήταν, για δεύτερη φορά, η πρόεδρος της οργανωτικής επιτροπής που συντόνισε τη
συνάντηση επαγγελματιών αφηγητών στο χωριό Καλλιπεύκη του Ολύμπου (οργανώθηκε
από το Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Ηλικίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και
τον Μορφωτικό Σύλλογο Καλλιπεύκης). «Σκοπός μας είναι να κρατήσουμε ό,τι είναι
δυνατόν από την τέχνη της αφήγησης των παλιών παραμυθάδων, σε συνδυασμό με τις
σύγχρονες τεχνικές της αφήγησης», λέει. «Το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας στηρίζει
αυτήν τη διοργάνωση και θα τη συνεχίσουμε. Κάθε δύο χρόνια, στην Καλλιπεύκη».
Στη συνάντηση που έγινε φέτος, λέει, έφτασαν άνθρωποι από διάφορα σημεία της
Ελλάδας. «Οι φοιτητές που παρακολούθησαν τις διαλέξεις, τα σεμινάρια και τις
αφηγήσεις ήταν 100. Όμως μαζεύτηκαν συνολικά γύρω στα 800 άτομα. Νέοι
άνθρωποι, 35άρηδες και 40άρηδες που τους ενδιέφερε το θέμα…».

Πού οφείλεται η αύξηση των ενδιαφερομένων;

«Μάλλον ο κόσμος έχει αρχίσει να εκτιμά την αξία της παράδοσης, με ένα
βαθύτερο και ουσιαστικότερο τρόπο που δεν έχει να κάνει με το “πανηγυριώτικο”
στυλ που επικρατούσε μέχρι τώρα. Τι να πω, μπορεί να συνειδητοποίησαν την
παγκοσμιοποίηση!».

«Σχολεία» παραμυθάδων

Μέχρι πρόσφατα, όσοι ενδιαφέρονταν να κατακτήσουν την τέχνη τού παραμυθά
κατέφευγαν σε χώρες της Ευρώπης, όπως η Γαλλία και η Αγγλία. Τα τελευταία
χρόνια διοργανώνονται σε πιο μόνιμη βάση ταχύρρυθμα σεμινάρια – μερικά έχει
διοργανώσει το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας – αλλά και σεμινάρια που διοργανώνουν οι
ίδιοι οι αφηγητές. H μοναδική Σχολή, πανεπιστημιακού επιπέδου, που διδάσκει
την τέχνη της αφήγησης είναι το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.