Δικαστές και εμπρηστές

«Πρέπει να είμαστε περήφανοι για τους δικαστές μας, δωροδοκούνται με μεγάλα
ποσά, δεν είναι ψιλικατζήδες», έγραφε ο Mark Twain στα τέλη του 19ου αιώνα, το
κακό παιδί της αμερικανικής λογοτεχνίας, προσωπικότητα δημοφιλέστερη κι από
τον ίδιο τον πρόεδρο Ρούσβελτ. Με τον θάνατό του, το 1910, εξανεμίστηκε
οριστικά και το πνεύμα αισιοδοξίας που χαρακτήριζε τον 19ο αιώνα, τις
τελευταίες δεκαετίες του οποίου γέμισε με την εκκεντρική και εκρηκτική
παρουσία του ο ασπροντυμένος Αμερικανός διανοητής. Μήπως το ίδιο υπερήφανοι
πρέπει να αισθανόμαστε κι εμείς για τους δικούς μας δικαστές;

H αλήθεια είναι ότι έχουμε μείνει άναυδοι με όσα συμβαίνουν γύρω μας τους
τελευταίους μήνες, με πρωταγωνιστές ευυπόληπτους δικαστές και αξιοπρεπείς
δικαστίνες. H δυσπιστία για την αμεροληψία της Δικαιοσύνης έχει πάρει πλέον
διαστάσεις ανεξέλεγκτες. Οι περισσότεροι κάτοικοι αυτής της χώρας είναι
απόλυτα πεπεισμένοι ότι δεν πρόκειται να βρουν το δίκιο τους αν δεν έχουν
«μπάρμπα στην Κορώνη» ή τον κατάλληλο στην περίπτωση μεγαλοδικηγόρο, που να
γνωρίζει «πρόσωπα και πράγματα» στον χώρο της Δικαιοσύνης, ότι δεν πρόκειται
να τιμωρηθούν οι παρανομούντες. Ομολογώ πως δεν έχω υπόψη μου καταδίκες
«εργολάβων» που ξεπάτωσαν αποδεδειγμένα αρχαιότητες με την μπουλντόζα (δεν
είχαν δόλο οι καημένοι και δεν ήξεραν ότι καταστρέφουν αρχαία!), δεν έχω
αντιληφθεί να κλείνουν τα παράνομα λατομεία που «κατακρεουργούν» ανεμπόδιστα
και ανενδοίαστα τα ευαίσθητα βουνά της Αττικής και των νησιών, δεν άκουσα να
τιμωρούνται οι κατά τόπους άρχοντες που συγκαλύπτουν τους παρανομούντες, να
κλείνουν οι αμαρτωλές χωματερές, να απαλλάσσεται η ισοπεδωμένη ιστορική
Ψυτάλλεια από τη λυματολάσπη να κατεδαφίζονται αυθαίρετα, να τιμωρούνται
επιτέλους οι εκούσιοι ή ακούσιοι εμπρηστές των δασών μας.

«Στα μέσα του 17ου αιώνα κόπηκε το τελευταίο δέντρο στο Νησί του Πάσχα. Ένα
νησί που χαιρόταν κάποτε την ευλογία του πυκνού δάσους με μεγαλόπρεπα
φοινικόδεντρα, έγινε ένα απέραντο χέρσο ηφαιστειακό χωράφι. Το χώμα άρχισε να
διαβρώνεται και οι ψαράδες του νησιού δεν μπορούσαν πια να βγουν για ψάρεμα,
γιατί δεν είχε απομείνει δέντρο για τα μονόξυλά τους. Χωρίς ξύλινους μοχλούς
δεν μπορούσαν πια να στήνουν τα πανύψηλα μεγαλιθικά αγάλματά τους. Μαζί με τα
σύμβολα κατέρρευσαν ταχύτατα και οι αξίες της κοινωνίας. Όταν πάτησαν το πόδι
τους εκεί οι εξερευνητές τον 18ο αιώνα, οι κάτοικοι του Νησιού του Πάσχα είχαν
πια αποδεκατιστεί. H αύξηση του πληθυσμού και οι απερίσκεπτες επιλογές των
κατοίκων οδήγησαν στην αποψίλωση των δασών, στη διάβρωση του εδάφους και την
αργή αλλά αναπόφευκτη εξάντληση των φυσικών πόρων. Έτσι καταρρέουν οι
κοινωνίες, σημειώνει ο Τζάρεντ Ντάιαμοντ στο βιβλίο του «Κατάρρευση» (Ρούσσος
Βρανάς, εφημερίδα «TA NEA» 27.1.2005, σελ. 59). Το παράδειγμα του Νησιού του
Πάσχα φαντάζει μακρινό και δεν φαίνεται να συγκινεί και να προβληματίζει τους
κατοίκους αυτής της χώρας, ιδιαίτερα του πολύπαθου «λεκανοπεδίου» μας, η
κατάρρευση της κοινωνίας μας ωστόσο βρίσκεται επί θύραις.

Ο Πέτρος Θέμελης είναι καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας.