«Oρέστεια» α λα Ξενάκη

Στιγμιότυπο από παλαιότερη παρουσίαση της σύνθεσης του Γιάννη Ξενάκη «Ορέστεια – Ακολουθία Αισχύλου»

Το σκηνικό έργο του Γιάννη Ξενάκη – ένα από τα πιο πολυπαιγμένα του –
«Ορέστεια – Ακολουθία Αισχύλου» θα παρουσιάσει ο στενός συνεργάτης τού συνθέτη
βαρύτονος Σπύρος Σακκάς ερμηνεύοντας Κασσάνδρα και Αθηνά, με Κλυταιμνήστρα την
Αγλαΐα Παπά.

H «προϊστορία» του έργου ανάγεται στο 1966 όταν ο Αλέξης Σολομός, ο οποίος
ανέβασε στο Υψηλάντι του Ντιτρόιτ, στις ΗΠΑ, την «Ορέστεια» του Αισχύλου,
παρήγγειλε στον Έλληνα συνθέτη να γράψει τη μουσική για την τριλογία. Από τη
μουσική αυτή – αποσπάσματά της παρουσιάστηκαν και στην Ελλάδα, το 1978, στο
Πολύτοπο των Μυκηνών – προέκυψε η «σουίτα» με τον τίτλο «Ορέστεια – Ακολουθία
Αισχύλου» στην οποία ο συνθέτης πρόσθεσε τον διάρκειας δεκαεπτά λεπτών
μονόλογο της Κασσάνδρας – φωνή και κρουστά. Το έργο με τη μορφή αυτή
πρωτοπαρουσιάστηκε το 1987 στην Ιταλία, στο Φεστιβάλ της Τζιμπελίνα, σε
σκηνοθεσία Γιάννη Κόκκου με τον Σπύρο Σακκά στον ρόλο της Κασσάνδρας.

«Με τον Γιάννη Ξενάκη», λέει ο Σπύρος Σακκάς, «μας συνέδεε φιλία που κράτησε
τριάντα πέντε χρόνια. Μιλούσαμε συχνά για το πώς θα μπορούσε να ανεβάσει
κανείς αυτό το έργο χρησιμοποιώντας κάποιες πτυχές του θεάτρου με τη μορφή της
τελετουργίας. Έτσι δημιούργησα ένα “background” ιδεών και οδηγιών. Το σχέδιό
μου για να παρουσιαστεί το έργο στην Πολιτιστική Ολυμπιάδα ναυάγησε. Ξαναμπήκα
στην περιπέτεια από τον Μάιο. Εγκρίθηκε ένα ποσόν από το υπουργείο Πολιτισμού,
περιμένω όμως να συμπληρωθεί γιατί η παράσταση θα κοστίσει πάνω από 300.000
ευρώ».

Το Κέντρο Φωνητικών Τεχνών που έχει ιδρύσει και κρατάει δραστήριο ο Σπύρος
Σακκάς εδώ και είκοσι χρόνια έχει αναλάβει την καλλιτεχνική υλοποίηση του
σχεδίου, ως αφιέρωμα στον κορυφαίο συνθέτη της σύγχρονης μουσικής που έφυγε
από τη ζωή το 2001. Τα σκηνικά – ένας, διαγώνια στον χώρο, διάδρομος όπου θα
πραγματοποιείται όλο το τελετουργικό δρώμενο – και τα κοστούμια θα υπογράφει ο
Βασίλης Ζηδιανάκης, τις χορογραφίες η Νατάσσα Ζούκα, τους φωτισμούς ο Ανδρέας
Μπέλλης και την ηχητική κάλυψη ο Άγης Γυφτόπουλος.

Έκπληξη, η συμμετοχή της τουρκικής Φιλαρμονικής Ορχήστρας «Μπορουσάν» από την
Κωνσταντινούπολη υπό τον Γκιουρέρ Αϊκάλ, που σηματοδοτεί την πρώτη
ελληνοτουρκική συνεργασία σε επίπεδο συμφωνικής μουσικής. Θα συμμετάσχει
επίσης η μεικτή Χορωδία της EPT υπό τον Αντώνη Κοντογεωργίου και πέντε
παιδικές χορωδίες. Σολίστας στα κρουστά, ο Άνταμ Βάισμαν.

«Εμβόλιμα, βάσει των οδηγιών του Γιάννη», εξηγεί ο Σπύρος Σακκάς, «βάζω
στοιχεία από τις τρεις τραγωδίες της Τριλογίας με ηθοποιούς – μέλη του
Εργαστηρίου μου – ένα είδος Χορού που θα λειτουργεί περισσότερο ως αφηγητής με
σύντομες, ολιγόστιχες (στη μετάφραση του K. X. Μύρη) παρεμβολές – και έναν
χορευτή που χορεύει στην αρχή τον Φύλακα».

H Κλυταιμνήστρα, την οποία επωμίζεται η Αγλαΐα Παπά, θα «διασχίζει» ολόκληρη
την «συμπυκνωμένη» Τριλογία, επαναλαμβάνοντας ορισμένα κείμενα τα οποία ο
σκηνοθέτης θεωρεί ότι «δικαιολογούν τα αιτιατά όλης της δράσης» και «δένοντας»
την παράσταση.

Τρίτη φορά στην Ελλάδα

Το έργο, στην πλήρη μορφή του, παρουσιάζεται για τρίτη φορά στην Ελλάδα. Το
1993 παίχτηκε στο Μέγαρο Μουσικής οπότε ο συνθέτης πρόσθεσε, ως παραγγελία της
EPT που είχε αναλάβει την υλοποίηση, την «άρια» της Αθηνάς, γραμμένη ειδικά
για τον Σπύρο Σακκά για τον οποίο, στην πρώτη εκτέλεση του έργου, το 1987,
είχε γράψει την «άρια» της Κασσάνδρας. Και το 1995 παρουσιάστηκε στην Επίδαυρο
από το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, σε σκηνοθεσία ­ χορογραφία Δημήτρη
Παπαϊωάννου, με την Ομάδα Εδάφους, ως χοροθεατρική παράσταση, μετά το ναυάγιο
στο οποίο κατέληξαν οι συζητήσεις για την παρουσίαση της πλήρους αισχύλειας
τραγωδίας με τη μουσική του Γιάννη Ξενάκη από τον Γιάννη Κόκκο όταν, λόγω των
μεγάλων καθυστερήσεων, ο σκηνοθέτης – σκηνογράφος αποσύρθηκε.

INFO

Στις 23 και 25 Σεπτεμβρίου στο Αίθριο του Νέου Κτιρίου του Μουσείου Μπενάκη
(Πειραιώς 138 – Ανδρονίκου, τηλ. 210-3453.111).