Ένας σεφ εθισμένος στις λέξεις

«Οι μάγειρες είναι παραγνωρι-σμένοι ποιητές» λέει ο σεφ Άντονι Μπουρντέν, που προκαλεί με τα βιβλία και τις εκπομπές του

«Ήθελα πάντα η ζωή να συμβαδίζει με την πραγματικότητα που έβλεπα στις ταινίες
που αγαπούσα και στα βιβλία που διάβαζα. Αλλά δεν ήθελα να γράφω σαν τον
Γκράχαμ Γκριν. Ήθελα τη ζωή του». Εντέλει γράφει κιόλας. Αυτός ο ιδιότυπος
μάγειρας-συγγραφέας, ο Άντονι Μπουρντέν, είναι διασημότερος για τα γραπτά και
τις τηλεοπτικές του εκπομπές με εξωτικά θέματα της κουζίνας παρά για τις
συνταγές που ο ίδιος επινοεί.

Νεοϋορκέζος με γαλλικές ρίζες, γεννημένος για την περιπέτεια, πηγαίνει στην
Άπω Ανατολή αναζητώντας καινούργια πιάτα. Τρώει φίδια μπροστά στην κάμερα για
χάρη των Αμερικανών τηλεθεατών που παρακολουθούν ανελλιπώς την εκπομπή του στο
κανάλι Food Network. Δοκιμάζει όχι μόνο πιάτα, αλλά και τις αντοχές των
ιδιοκτητών του καναλιού: «Δείχνετε πραγματικά στην τηλεόραση αυτά που
περιγράφετε στα βιβλία σας, παράδειγμα μια σκηνή σφαγής γουρουνιών στην
Πορτογαλία και τα ουρλιαχτά τους που κάνουν ηχώ στην κοιλάδα;».

«Εντάξει, θα πρέπει να καταλάβετε ότι μέχρι που άρχισαν οι προβολές των
εκπομπών μου δεν υπήρχε στις εκπομπές του καναλιού καμία υπόνοια ότι μπορεί
ένα ζώο ποτέ να πέθανε για τις ανάγκες ενός γεύματος. Δεν τα συζητάς αυτά τα
πράγματα. Αμφιβάλλω ακόμη και για το αν η λέξη σφαγή είχε ποτέ ακουστεί. Ήταν
λοιπόν πολύ δύσκολο το υλικό μου γι’ αυτούς. Έδειξαν πολλά. Διανύθηκε πολύ
έδαφος σε αυτή την εκπομπή». Δηλαδή; «Έδειξαν εμένα να τρώω καρδιά κόμπρας που
είχε μόλις αφαιρεθεί. Και έδειξαν την καρδιά που χτυπούσε ακόμη, στο πιάτο».
Και το γουρούνι; «Δεν έδειξαν το μαχαίρι την ώρα που το μπήγουν. Αλλά βλέπεις
το γουρούνι. Βλέπεις τους τύπους με το μαχαίρι. Βλέπεις αίμα. Και βλέπεις το
γουρούνι να κρέμεται με τα έντερα έξω.

Πολύ σοκαριστικά πράγματα για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Νομίζω αυτή τη
στιγμή δεν θα μπορούσαν να τα δείξουν. Πρακτικά, σταματήσαμε να κάνουμε
εκπομπές για το Food Network όταν αυτό θέλησε να παίζει πιο χαρούμενο, πιο
υγιεινό υλικό».

Ο 48χρονος σήμερα Άντονι Μπουρντέν υπήρξε τοξικομανής στα νεανικά του
χρόνια. Κατάφερε όμως να απεμπλακεί. Ο πραγματικός του εθισμός είναι με τις
λέξεις. Έχει διαβάσει πολύ και αγάπησε τα γραπτά και τους ήρωες του Τζόζεφ
Κόνραντ, του Χάντερ Τόμσον, του Γκράχαμ Γκριν. «Προέρχομαι όμως από μία
προφορική παράδοση που η βρισιά και η ανεκδοτολογία είναι στην ημερήσια
διάταξη. Στην κουζίνα δεν υπάρχουν πολλά πράγματα να πεις. Κάθε μέρα έχεις να
αντιμετωπίσεις το ίδιο αντικείμενο. Έτσι, αν πρέπει να πεις μια μπούρδα πρέπει
να την πεις με ενδιαφέροντα τρόπο».

Ο Μπουρντέν έγινε διάσημος από το βιβλίο του «Κουζίνα εμπιστευτικό» (στα
ελληνικά από τις Εκδόσεις Νάρκισσος με πρόλογο του Ηλία Μαμαλάκη) που ήταν επί
14 εβδομάδες στη λίστα best sellers των «New York Times». Εκεί αποκάλυπτε τα
μυστικά του παρασκηνίου της κουζίνας. Έλεγε για παράδειγμα γιατί δεν πρέπει
ποτέ να τρως ψάρι Δευτέρα σε εστιατόριο ή πώς πιάνονται κορόιδα οι πελάτες που
θέλουν το κρέας καλοψημένο, αφού αυτοί θα σερβιριστούν με τα κομμάτια του
κρέατος που κανονικά θα πήγαιναν στα σκουπίδια.

Φλερτ με τον θάνατο

Το δεύτερο βιβλίο του «H περιπλάνηση ενός μάγειρα», όπου περιγράφονταν οι
γαστριμαργικές – και όχι μόνο – περιπέτειες του Μπουρντέν σε μακρινές χώρες,
όπου πήγαινε «αναζητώντας το τέλειο γεύμα», ήταν που έγινε και τηλεοπτική
εκπομπή. Και ήταν αυτό που, κατά τα φαινόμενα, διέλυσε την οικογενειακή του
ευτυχία. Γιατί ο Μπουρντέν έγινε ο ήρωας που θαύμαζε μικρός στα μυθιστορήματα.
Και τέτοιοι ήρωες σπάνια έχουν μια τυπική συζυγική σχέση. Χώρισε λοιπόν με τη
γυναίκα με την οποία συζούσε από τα 17 του.

Αλλά του αρέσει κιόλας. «Πέντε χρόνια πριν δεν θα μπορούσα να φανταστώ τον
εαυτό μου στο Βιετνάμ και στη Βραζιλία, στις συγκεκριμένες μάλιστα
καταστάσεις. Πίστευα ότι θα πέθαινα στην κουζίνα». Τελικά παραλίγο να πεθάνει
με εξίσου γελοίο τρόπο. «Υπάρχει μια περιοχή στην Καμπότζη με ισχυρή παρουσία
των Ερυθρών Χμερ. Θα το θυμάμαι αυτό το ταξίδι. Να έχεις αυτόματα όπλα να σε
σπρώχνουν στο πρόσωπο είναι ξεκάθαρη κατάσταση. Μπορεί να σκοτωθείς και κανείς
να μην ενδιαφερθεί για σένα». Τη γλίτωσε τελικά, δεν γλίτωσε όμως και τον
χωρισμό από τη Νάνσι. E, στους πολέμους υπάρχουν και παράπλευρες απώλειες.

INFO

Τα βιβλία του Άντονι Μπουρντέν «Κουζίνα Εμπιστευτικό» και «H περιπλάνηση ενός
μάγειρα» κυκλοφορούν από τις Εκδόσεις Νάρκισσος σε μετάφραση Άννας
Παπασταύρου. Υπό έκδοση, από τις ίδιες εκδόσεις, είναι και βιβλίο με συνταγές
του ίδιου συγγραφέα.

Επιμέλεια: Μανώλης Πιμπλής