Στα θέατρα η Eλλάδα… αναστέναξε

Συναυλία… Οιδίποδα

«Αποβυζαντινοποίηση» χαρακτήρισε ο σκηνοθέτης του «Οιδίποδα τυράννου» Γιώργος Κιμούλης το μουσικό εγχείρημα που μπορεί να μην έπεισε, έδωσε όμως την ευκαιρία σε πολλούς από τους θαυμαστές του Γιώργου Νταλάρα να τον χαρούν «live», σε ένα σκληρό θέατρο, όπως είναι της Επιδαύρου, που πολλούς «καταπίνει» κι άλλους τόσους «ξεμπροστιάζει» (εδώ, ένα παιδί σκουπίζει τα αίματα από τα μάτια του Οιδίποδα-Κιμούλη)

Όπως στη ζωή έτσι και στο θέατρο, όταν συγκεντρώνονται πολλοί άνθρωποι για
κάποιον λόγο, δημιουργείται ένα «γεγονός». Οι 19.000 θεατές, που έσπευσαν στο
αρχαίο θέατρο Επιδαύρου για να παρακολουθήσουν τον κατά Κιμούλη «Οιδίποδα
τύραννο» με την καθοριστική συμμετοχή του Νταλάρα, στεφάνωσαν εκ των προτέρων
το γεγονός ως κορυφαίο του καλοκαιριού.

Μπόρεσε όμως το παραστασιακό αποτέλεσμα να πείσει και ως καλλιτεχνικό γεγονός;
Οι δείκτες ευφορίας και δυσφορίας αμφιταλαντεύτηκαν πολλές φορές κατά τη
διάρκεια της παράστασης, η οποία, αν και πλασαρίστηκε ως πρόταση αναβίωσης του
αρχαίου δράματος στην καρδιά μιας πολύχρονης κρίσης, παρουσιάστηκε ως ένα
περίεργο θέαμα επιστημονικής φαντασίας, θεατρικής πράξης και λαϊκής
συναυλίας… Ας μη γελιόμαστε. Τέτοιου είδους προβληματισμοί – γνήσιοι ή όχι –
για το ευρύ κοινό δεν σημαίνουν τίποτα. Ένα χειροκρότημα και έξω από το
θέατρο.

Δεν ξέρω πόσο το έλαβε αυτό υπόψη του ο σκηνοθέτης – θιασάρχης – παραγωγός –
πρωταγωνιστής Γιώργος Κιμούλης, πάντως στο τέλος της παράστασης, κι ενώ το
κοινό είχε κάνει το χρέος του χειροκροτώντας τον θίασο που υποκλινόταν, κάλεσε
στην ορχήστρα τον μουσικό Γκόραν Μπρέγκοβιτς, τη στιχουργό Λίνα Νικολακοπούλου
κι έδωσε σήμα στην ορχήστρα για ένα «ανκόρ»! Μπροστά στα έκπληκτα μάτια όσων
πάνε συχνότερα στο θέατρο απ’ ό,τι σε συναυλίες κι όσο ο κορυφαίος Νταλάρας
ξανατραγούδησε το χορικό (;), ο Μπρέγκοβιτς χόρευε τσιφτετέλι επί σκηνής κι
αρκετοί θεατές χειροκροτώντας ρυθμικά άρχισαν να λικνίζονται στους ρυθμούς
του. Απίστευτο; Κι όμως. Αλλά αυτό το εκ προθέσεως πανηγύρι, αντί να δώσει ένα
τόνο χαράς, γύρισε μπούμερανγκ κι έπεσε σ’ ένα παράξενο κενό. Σαν τη
μελαγχολία που αφήνουν όταν τελειώσουν οι μεγάλες συναυλίες στα άδεια γήπεδα.
Ό,τι προηγήθηκε του συναυλιακού φινάλε – όψη, ερμηνείες, μέλος, προσθήκες –
προσπάθησε να ισορροπήσει ανάμεσα στο θεαματικό και στο εντυπωσιακό.

Μια αμφιλεγόμενη παράσταση που παίχτηκε σ’ ένα γκραντιόζο μαύρο σκηνικό, το
οποίο κάλυπτε όλη την αρχαία ορχήστρα, κατέληγε στην πύλη παλατιού, ενός
μαύρου αρχαίου ερείπιου που έγερνε – «ο κόσμος γέρνει » – υποστηριζόμενο από
ένα πλέγμα τεράστιων σύγχρονων πυλώνων. Αίσθηση Μπαϊρόιτ σε μια αμφιλεγόμενη
παράσταση που ανταγωνίστηκε τον εαυτό της. Είναι πλέον κοινό μυστικό πως ο
δημοφιλής Γκόραν Μπρέγκοβιτς δεν έγραψε μουσική για τα χορικά της παράστασης –
είτε γιατί αμέλησε είτε γιατί δεν μπόρεσε – αλλά παραχώρησε παλιά κομμάτια
του. Τελευταία στιγμή εκλήθη και η συνεργάτριά του Λίνα Νικολακοπούλου, η
οποία έγραψε στίχους που «φορέθηκαν» στην έτοιμη μουσική, τα ‘μαθε γρήγορα ο
φιλότιμος Νταλάρας και ούτε γάτα ούτε ζημιά, ή σωστότερα «Μαύρος γάτος, άσπρος
γάτος» για να ‘μαστε και στο πνεύμα του Κουστουρίτσα.

Την παράσταση άνοιξε ο Γιώργος Νταλάρας τραγουδώντας σ’ ένα αγόρι (τον μικρό
Λεωνίδα, εγγονός του ιστορικού πια προσώπου του Λυγουριού Λεωνίδα Λιακόπουλου)
την ιστορία του Οιδίποδα – δηλαδή πώς οι θεοί παίζουν στα ζάρια τη μοίρα του
ανθρώπου. Ο Κορυφαίος (ντυμένος με μαύρο σύγχρονο κοστούμι) ενός αρχαιοπρεπούς
Χορού δεν διασταυρώθηκε μαζί του αλλά «συνομίλησε» με τον τραγικό ήρωα,
ξεδιπλώνοντας το δράμα της ανθρώπινης ύπαρξης.

Ο βασιλιάς Οιδίπους – Κιμούλης (με μεσαιωνική μέγγενη – στέμμα στο κεφάλι κι
ένα γιαπωνέζικο κιμονό πάνω στο σύγχρονο κοστούμι του) που παντρεύτηκε κι
έκανε παιδιά με τη μητέρα του, τη βασίλισσα Ιοκάστη – Γαληνέα (με πορφυρή
τουαλέτα και γόβες στιλέτο), θα οδηγηθεί στην αποκάλυψη του προπατορικού
αμαρτήματός ενώ τα χάλκινα θα παίζουν σε ρυθμό ρούμπας μια προφανώς καλή
μουσική αλλά παντελώς άσχετη με την άδικη μοίρα του.

H φιλόδοξη, αισθητά ακριβή παραγωγή του «Οιδίποδα» αποφεύγοντας την
ομοιομορφία υπέκυψε στη συσσώρευση ανόμοιων, ετερόκλητων και αισθητικά
αντίθετων πραγμάτων, κοιτάζοντας το μέλλον μέσα από «Matrix» σειρήνες και
ρούμπες. Αλλά αν ο Γιώργος Νταλάρας είναι ο εθνικός τραγουδιστής μας και ο
Γερμανός Ότο Ρεχάγκελ έγινε εθνικός προπονητής, ο Γιώργος Κιμούλης έδωσε την
ευκαιρία στον Σέρβο Γκόραν Μπρέγκοβιτς να διεκδικεί τον τίτλο του εθνικού μας συνθέτη.