«Ξανασταυρώνεται» στο Eπταπύργιο

Ο μύθος τού λιμπρέτου εξελίσσεται σ’ ένα χωριό της Κρήτης, όπου οι κάτοικοι, ακολουθώντας το έθιμο, αναπαριστούν τα Θεία Πάθη. H παράλληλη άφιξη ομάδας προσφύγων στο χωριό «αποκαλύπτει» το «εσωτερικό» πρόσωπο των ηρώων, τις σχέσεις, τις διαφορές τους και οδηγεί σε συγκρούσεις με τραγικό τέλος

«Ελπίζω η πρεμιέρα να μη γίνει τον Ιούνιο, όταν θα βρίσκομαι στην Κίνα, αν
θέλει ο Θεός. H γυναίκα μου κι εγώ ονειρευόμαστε αυτήν τη βραδιά – την πιο
ένδοξη απ’ όλες -, που θα την περάσουμε κοντά σας, δίπλα στην κυρία Μαρτινού
και σε σας, αγαπητέ φίλε»… Νίκος Καζαντζάκης, Ιανουάριος 1957.

Τον Οκτώβριο του ίδιου χρόνου, ο Νίκος Καζαντζάκης πεθαίνει από ασιατική
γρίπη. Και ο Τσέχος συνθέτης Μποχουσλάβ Μαρτινού ολοκληρώνει τελικά το
λιμπρέτο (στα αγγλικά) και τη μουσική για την όπερα «Ελληνικά πάθη» (βασισμένη
στο μυθιστόρημα του Νίκου Καζαντζάκη «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται») τον
Ιανουάριο του 1959. Τον Αύγουστο του ίδιου χρόνου πεθαίνει, σε ηλικία 69 ετών.

Δύο χρόνια αργότερα, στις 9 Ιουνίου του 1961, η όπερα «Ελληνικά πάθη»
ανεβαίνει σε παγκόσμια πρώτη στο Δημοτικό Θέατρο της Ζυρίχης. Στις πρώτες
σειρές τού θεάτρου, την παράσταση παρακολουθούν οι χήρες των δύο δημιουργών
…

Έκτοτε, η όπερα δεν επανεκτελέστηκε σε κανένα θέατρο του κόσμου! Σαράντα
τέσσερα ακριβώς χρόνια μετά, η Όπερα Θεσσαλονίκης παρουσιάζει αύριο το βράδυ –
για πρώτη φορά στην Ελλάδα – την όπερα «Ελληνικά πάθη», με το ίδιο λιμπρέτο,
μεταφρασμένο στα ελληνικά (από τη Χριστίνα Λαζαρίδη).

Τη σκηνοθεσία τής παραγωγής ανέλαβε για την ελληνική αυτή παράσταση η
Βρετανίδα Πάμελα Χάουγορντ (ομότιμη καθηγήτρια Σκηνογραφίας του Πανεπιστημίου
Καλών Τεχνών τού Λονδίνου – διοργανώτρια της «Γιορτής Σκηνογραφίας» της
Πράγας).

Τα κοστούμια της παράστασης σχεδίασε επίσης η Πάμελα Χάουγορντ, η οποία
υπογράφει και τα σκηνικά – αν και η παράσταση θα δοθεί στην εσωτερική αυλή τού
Επταπυργίου – το ιδανικότερο ίσως «φυσικό» σκηνικό για «ατμοσφαιρικές»
παραστάσεις εποχής.

H Όπερα Θεσσαλονίκης μάλιστα ανέβασε με ιδιαίτερη επιτυχία μία ακόμη παραγωγή
της· αυτήν τού «Φιντέλιο» – της μοναδικής όπερας του Μπετόβεν – στον χώρο τού
Επταπυργίου, τον Σεπτέμβριο του 2002.

Τους ρόλους στα «Ελληνικά πάθη» ερμηνεύουν δεκαοκτώ Έλληνες ηθοποιοί
και λυρικοί καλλιτέχνες (πλην τού Κέιθ Όλσεν, ο οποίος ερμηνεύει τον ρόλο τού
Μανολιού), ενώ η παλαίμαχη ηθοποιός Λίνα Λαμπράκη έχει αναλάβει τον ρόλο της
αφηγήτριας.

Το μυθιστόρημα συνέγραψε στα 1948 ο Νίκος Καζαντζάκης, ενώ η μεταφορά του σε
λιμπρέτο έγινε ύστερα από προτροπή του στον Μαρτινού (ο Τσέχος συνθέτης τού
ζήτησε να μελοποιήσει τον «Ζορμπά» και ο Καζαντζάκης αντιπρότεινε τον
«Χριστό»).

Τη μουσική διεύθυνση της ορχήστρας τής Εθνικής Όπερας της Τιμισοάρα στην
παράσταση της Όπερας Θεσσαλονίκης θα έχουν ο Δανός αρχιμουσικός Κριστιάν φον
Κέρεν και ο Έλληνας συνάδελφός του Γιώργος Βαγιανός (εναλλάξ).

Αλληλογραφία Μαρτινού – Καζαντζάκη

Στον χώρο του Επταπυργίου, παρουσιάζεται από σήμερα έως και τις 24 Ιουνίου
έκθεση ντοκουμέντων από το χρονικό τής αλληλογραφίας Καζαντζάκη – Μαρτινού,
καθώς και σειρά φωτογραφιών. Το υλικό της έκθεσης παραχώρησε το Μουσείο Νίκου
Καζαντζάκη, το οποίο βρίσκεται στη Μυρτιά Ηρακλείου Κρήτης.

INFO

Όπερα Θεσσαλονίκης, «Τα Ελληνικά πάθη» τού Μπ. Μαρτινού, αύριο στις 21.00 στην
εσωτερική αυλή του Επταπυργίου. Και στις 12, 14, 16, 18 και 19 Ιουνίου.
Εισιτήρια: 50, 35 και 20 ευρώ.