ΓNΩMH Tο αδιέξοδο

Ειλικρινές και μαζικό, όπως θα έλεγε ο Ντε Γκωλ, το γαλλικό «όχι» στο
ευρωπαϊκό Σύνταγμα δεν εκφράζει μια ατυχή στιγμή. Προέκυψε στο τέλος μιας
συζήτησης από τις λίγες που έχουν γίνει στην ιστορία αυτής της χώρας. Σε ένα
δημοψήφισμα οργανωμένο από έναν άνθρωπο που κινδυνεύει πλέον να περάσει στην
Ιστορία ως ο Δόκτωρ Στρέιντζλαβ της πολιτικής, καθώς μέσα σε λίγα χρόνια
χρησιμοποίησε εις βάρος του τόσο το δικαίωμά του να διαλύει τη Βουλή όσο και
το δικαίωμά του να προκηρύσσει δημοψηφίσματα.

Από εθνικισμό, ξενοφοβία, δογματισμό ή νοσταλγία, οι υποστηρικτές του «όχι»
ήθελαν να απαλλαγούν απ’ αυτή την Ευρώπη που φράζει τους ορίζοντες, ανατρέπει
συνήθειες, επιβάλλει αλλαγές. Άλλοι αφέθηκαν να πειστούν πως μπορούσε κανείς
να πει «όχι» «σ’ αυτήν εδώ την Ευρώπη», για να υπάρξει κάποια άλλη. H αλήθεια
είναι πως η μοναδική δυνατή Ευρώπη είναι εκείνη που οι Ευρωπαίοι είναι έτοιμοι
να οικοδομήσουν μαζί. Και απ’ αυτή δεν μένουν πια πολλά πράγματα.

Δύσκολα μπορεί κανείς να δει πώς οι Ευρωπαίοι εταίροι μας θα επιδοθούν τώρα σ’
αυτό που ζήτησε ο (υποστηρικτής τού «όχι») Ανρί Εμανουελί, δηλαδή στην
κατάρτιση ενός μεγάλου προγράμματος κατά της ανεργίας. Αυτό είναι ένα πρώτο
αδιέξοδο, αφού παρόμοιο πρόγραμμα θα σήμαινε ένα επιπλέον βήμα προς την
ολοκλήρωση, την οποία ακριβώς αρνηθήκαμε καταψηφίζοντας το Σύνταγμα. Ένα
δεύτερο αδιέξοδο έγκειται στην αδυναμία να ξεχωρίσει κανείς τι να συγκρατήσει
απ’ όσα δήλωσαν οι τόσο διαφορετικοί εκπρόσωποι του «όχι» – Λε Πεν, Ντε Βιλιέ,
Φαμπιούς, Μπεζανσενό. Ο πρόεδρος της Attac, οργάνωσης που στρατεύθηκε
αποφασιστικά υπέρ του «όχι», παρουσίασε από τις στήλες τής «Λε Μοντ» την
Ισπανία, την Πορτογαλία και την Ελλάδα ως μια ομάδα χωρών «που μονίμως
απορροφούν ευρωπαϊκά κεφάλαια» και για τον λόγο αυτό «δέχονται όλες τις
ντιρεκτίβες, φοβούμενες μήπως χάσουν τις χρηματοδοτήσεις τους». Από τέτοιες
δηλώσεις φαίνεται ο ευρωπαϊκός και διεθνιστικός ζήλος των υποστηρικτών τού
«όχι» «της Αριστεράς».

Το τρίτο αδιέξοδο είναι της Αριστεράς, που πλήττεται περισσότερο απ’ ό,τι η
Δεξιά από τη νίκη του «όχι». Γιατί το δημοψήφισμα παίχτηκε στις τάξεις της. H
απόρριψη της συνταγματικής συνθήκης μετέτρεψε την αριστερή κοινωνική κριτική
εις βάρος της Ένωσης σε εθνικιστικό σπασμό. Ό,τι και να λένε, οι αντιευρωπαίοι
της Αριστεράς δεν πρόσθεσαν τις ψήφους τους σ’ αυτές του Ζαν-Μαρί Λεπέν και
του Φιλίπ ντε Βιλιέ, τις ανακάτεψαν μ’ αυτές. Και η γαλλική Αριστερά διατρέχει
τον κίνδυνο να παραλύσει απ’ αυτό το «ευρωπαϊκό ρήγμα», όπως είχε συμβεί στις
δεκαετίες 1950 – 1980 εξαιτίας του σοβιετικού ζητήματος.

Ο Ζαν-Μαρί Κολομπανί είναι διευθυντής της εφημερίδας «Λε Μοντ».