Tο KKE μετά τον Xαρίλαο Φλωράκη

Ορισμένοι «άσπονδοι» φίλοι του KKE βιάστηκαν εδώ και χρόνια να προβλέψουν

πως «όταν πεθάνει ο Χαρίλαος Φλωράκης θα γίνει άμεσα κριτική, κυρίως για το

’89 και τον σχηματισμό της κυβέρνησης Τζαννετάκη».

Το ίδιο έκαναν και προ ημερών, όταν δόθηκε στη δημοσιότητα ένα σύντομο

βιογραφικό του ιστορικού ηγέτη του KKE, απ’ όπου απουσίαζαν στοιχεία που

αναφέρονταν σ’ αυτή την επίμαχη εποχή. Παρ΄ όλα αυτά, τα σημάδια τής «μετά

Χαρίλαον περιόδου» βρίσκονται αλλού. Και ορισμένα από αυτά φάνηκαν στη σεμνή

τελετή της κηδείας του…

«Απέναντι όχθη». Αν και ορισμένες Κασσάνδρες έλεγαν ότι «ο Περισσός θα

αποκλείσει τον Αλέκο Αλαβάνο», όλοι αυτοί διαψεύσθηκαν. «Ο Αλέκος και ο

Λαφαζάνης, όπως και ο Γλέζος και ο Μπανιάς δεν πέρασαν στην απέναντι όχθη»,

ήταν η εξήγηση που έδιναν στελέχη του KKE, βλέποντάς τους στην κηδεία του

επίτιμου προέδρου του κόμματος. Αντιθέτως, ορισμένοι από αυτούς σχολίαζαν ότι

«είναι νωρίς ακόμη για να κλείσουν οι πληγές με τον Γιάννη Θεωνά, τον Μήτσο

Κωστόπουλο και τον Μάκη Κοψίδη που έφυγαν προ καιρού από το κόμμα και έχουν

πλησιάσει τον ΣΥΝ».

Τα ίδια στελέχη εκτιμούν πάντως, ότι το KKE έχει κάθε λόγο να ξανοιχτεί σε

ανθρώπους που «παρέμειναν αριστεροί και δεν συμβιβάστηκαν, όπως για παράδειγμα

η Νάντια Βαλαβάνη, αλλά και πολλά ακόμη άτομα που έφυγαν το ’89, χωρίς να

περάσουν στην απέναντι όχθη που έλεγε ο Χαρίλαος».

Θαρραλέα στάση. Στο μεταξύ, η γενική γραμματέας της K.E. του KKE, Αλέκα

Παπαρήγα, έχει ξεκαθαρίσει ότι κρίσιμο σημείο που έδωσαν εξετάσεις πολλοί ήταν

το ’89, όχι με τη στενή ελληνική διάσταση, αλλά με τη διεθνή. «Είναι οι

κρίσιμες στιγμές της τελευταίας δύσκολης 15ετίας. Είναι η στιγμή της μεγάλης

καθοριστικής επιλογής», έχει επισημάνει. «Και σ΄ αυτή την περίπτωση»,

παρατηρεί, «η συμβολή του Χαρίλαου Φλωράκη υπήρξε καθοριστική όταν συνέβαλε

στη σωστή πορεία του κόμματος σ΄ εκείνη την ευρεία Ολομέλεια του 1991. Γιατί

τότε με επιχειρήματα έστρεψε το κόμμα στην υπεράσπιση της προσφοράς του

σοσιαλιστικού συστήματος. Ήταν θαρραλέα η στάση του να λοιδορήσει τα βουνά του

ψέματος που έπεφταν στον σοσιαλισμό και στην ιδεολογία του. Και υπήρξε στέρεα

η πεποίθησή του ότι ο κόσμος θα αλλάξει, ο σοσιαλισμός θα νικήσει, τότε σε

εξαιρετικά δύσκολες και σκοτεινές στιγμές». Άλλωστε – όπως πιστεύει η γενική

γραμματέας του KKE – «δεν είναι πάντα εύκολο, να πηγαίνεις κόντρα στο ρεύμα.

Δεν είναι πάντα εύκολο να στέκεσαι όρθιος όταν άλλοι πέφτουν. Και ακόμα

περισσότερο, να ανοίγεις νέους δρόμους».

«Τι μας δίδαξε». Προ ημερών, φέρεται να ειπώθηκε στην κ. Παπαρήγα ότι

ίσως τώρα, με τον θάνατο του Χαρίλαου Φλωράκη, πρέπει να πει κανείς ότι

χρειάζεται να γυρίσει το κόμμα σελίδα. H γενική γραμματέας του KKE έχει όμως

διαφορετική άποψη. «Δεν μας επιτρέπεται να πούμε ότι μαζί του έκλεισε ένα

μεγάλο κεφάλαιο στην ιστορία και τη δράση του κόμματος. Δεν θα πούμε γυρνάμε

σελίδα», λέγεται ότι είπε. Και πρόσθεσε: «Οι κομμουνιστές και οι

κομμουνίστριες, πράγμα που μας το δίδαξε ο Χαρίλαος Φλωράκης και η γενιά του,

δεν βάζουν ποτέ, ούτε άνω ούτε κάτω, τελεία στις υποχρεώσεις, στη δράση. Αν

γυρίσουμε σελίδα είναι σαν να πιστεύουμε ότι ήταν μάταιη η προσφορά του. Αυτά

που έκανε, αυτά που είπε, αυτά που σκεπτόταν, οι αναζητήσεις και οι σκέψεις

του μένουν και θα μένουν για πολλά χρόνια ακόμα στην επικαιρότητα. Θα γράψουμε

νέες σελίδες εμείς χωρίς τη φυσική του παρουσία, όπως θα γράψουν νέες σελίδες

οι κομμουνιστές και όλοι οι αγωνιστές και χωρίς εμάς τους σημερινούς».

Οι επιλογές του ’89. Φυσικά είναι πολύ νωρίς να βγάλει κανείς

συμπεράσματα. Το KKE – και μάλιστα σήμερα εν όψει δημοτικών και νομαρχιακών

εκλογών – θα χρειαστεί συμμαχίες. H διαφαινόμενη – έστω μικρή, αλλά σταθερή –

εκλογική του άνοδος, όπως αυτή καταγράφεται μέσα από τις τάσεις των τελευταίων

δημοσκοπήσεων, δεν αρκεί για τους ευρύτερους στόχους που θέτει. Έτσι, μέσα σ’

έναν ευρύτατο διάλογο που μπορεί να ανοίξει, όλα μπορούν να ξανασυζητηθούν,

ακόμη και οι επιλογές του ’89, «εφόσον όμως – λένε ορισμένα στελέχη του KKE –

δεν αλλοιώνει μία τέτοια συζήτηση τους γενικότερους στόχους, για τον

σοσιαλισμό και το αντιιμπεριαλιστικό μέτωπο που πρέπει να χτιστεί».

Ανέκδοτες φωτογραφίες από τη ζωή του Χαρίλαου Φλωράκη

Το καλοκαίρι του 2002 επισκέφθηκε για πρώτη φορά στη ζωή του τα Δωδεκάνησα

(Ρόδο και Σύμη) ο Χαρίλαος Φλωράκης. Είχε βρεθεί όμως, πριν από δεκαετίες,

εξόριστος στο Λακί της Λέρου. Αλλά ποτέ ξανά δεν είχε τύχει να επιστρέψει ελεύθερος…

Λάτρης των εικόνων και των φωτογραφικών μηχανών, ο Χαρίλαος Φλωράκης

ετοιμάζεται να αποτυπώσει από ψηλά ένα τοπίο της Σύμης. Πίσω του, ο Πάνος

Μιχαηλίδης, πολιτευτής του KKE στα Δωδεκάνησα, το μόνο επιζών ηγετικό στέλεχος

του ΕΜΠΑ