«Γέλα παλιάτσο!» α λα Tζεφιρέλι

«Είναι ένα έργο πολύ πλούσιο “Οι παλιάτσοι”. Το έχω κάνει αρκετές φορές στο παρελθόν. Και στο Λονδίνο με τον Πλάθιντο Ντομίνγκο. Χείριστα τραγούδησε… Και καλύτερα που δεν είναι παρών να ακούσει τι λέω», έλεγε χθες ο Φράνκο Τζεφιρέλι

«Επαναστατική» θεωρεί ο Φράνκο Τζεφιρέλι την ιδέα του να ανεβάσει την
κοσμαγάπητη, πασίγνωστη, αλλά και χιλιοπαιγμένη δίπρακτη όπερα του Ρουτζέρο
Λεονκαβάλο «Οι παλιάτσοι», απαύγασμα του βερισμού, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ
Αθηνών, στις 22 και 23 Σεπτεμβρίου.

Την ιδέα του αυτή εξέθεσε χθες, έπειτα από εισήγηση του διευθυντή του Φεστιβάλ
Γιάννη Καραχισαρίδη, ο 82χρονος σκηνοθέτης της όπερας και του κινηματογράφου,
που έφτασε στην Αθήνα για να επισκοπήσει το Ηρώδειο, όπου θα την πραγματώσει –
είναι η πρώτη φορά που σκηνοθετείται ή παίζεται παράστασή του εδώ. «Οι
παλιάτσοι», παραγωγή του Φεστιβάλ Αθηνών, θα παιχτούν στη θέση της πιο
ταιριαστής με τον χώρο «Μήδειας» τού Λουίτζι Κερουμπίνι, που είχε
προγραμματιστεί ως συμπαραγωγή του Φεστιβάλ με το Ινστιτούτο Αρχαίου Δράματος
των Συρακουσών, πάντα σε σκηνοθεσία Τζεφιρέλι, και που ματαιώθηκε.

Με τον κόσμο του Φελίνι συνέκρινε τον κόσμο των «Παλιάτσων» ο σκηνοθέτης,
εκθέτοντας σκόρπιες σκέψεις του για την παράσταση που σχεδιάζει. «Θα υπάρχει
μια χροιά ανθρώπινη, θα υπάρχει βία, θα υπάρχει χρώμα, θα υπάρχει δράση…
Πρόκειται για μια τραγικωμωδία: ένα μπουλούκι που θα παρουσιάσει την παράστασή
του μέσα σ’ αυτά τα αρχαία ερείπια. Θυμήθηκα γκραβούρες από την εποχή της
Τουρκοκρατίας στην Ελλάδα που έχω δει. Τα τουρκόσπιτα που υπήρχαν εκεί στην
Ακρόπολη, με τα κοτέτσια και τις κότες που περιφέρονταν – όλη αυτή τη χροιά
της καθημερινότητας. Αυτό μου κάνει συνειρμό και με τη Ρώμη των μεταπολεμικών
χρόνων, που μέσα στα ερείπια των αρχαίων υδραγωγείων υπήρχε και η σύγχρονη
ζωή, με τις πόρνες, τα ναρκωτικά…

Ο χρόνος προετοιμασίας μας βέβαια είναι μόνον τρεις μήνες – ελάχιστος
όταν για να ανεβεί ένα λυρικό έργο απαιτούνται δυο χρόνια. Και το θέατρο θα
χρειαστεί κάποιες τεχνικές “επεμβάσεις”. Όλα αυτά καθιστούν το γεγονός του
ανεβάσματος μια πρόκληση. Μια περιπέτεια που μου θυμίζει τα χρόνια του
ιταλικού νεορεαλισμού, όταν τρέχαμε με την κάμερα στον ώμο και γυρίζαμε,
αυτοσχεδιάζοντας. Όπως στο “Λα Στράντα” του Φελίνι, όπου ήμουν βοηθός
σκηνοθέτη».

Κρατώντας μπαστουνάκι, αλλά με καθαρό μυαλό, καθαρίζοντας και πιπιλώντας
καραμελίτσες σε όλη τη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου, ο κ. Τζεφιρέλι
υποσχέθηκε να επιστρέψει για να ανεβάσει «ένα μεγάλο έργο του λυρικού θεάτρου,
που να υπακούει στους κανόνες του Ωδείου Ηρώδη του Αττικού».

Για τη διανομή και τους συντελεστές, ο κ. Τζεφιρέλι που ρωτήθηκε από «TA NEA»
αν θα επιδιώξει να έχει Έλληνες συνεργάτες με δεδομένο ότι, πριν από χρόνια,
Νέντα στους «Παλιάτσους» του στη Σκάλα του Μιλάνου, παράσταση που έχει
κινηματογραφηθεί, ερμήνευε μια Μεγάλη Ελληνίδα της όπερας, η Τερέζα Στράτας,
απάντησε: «H όπερα δεν έχει εθνικότητα. Οι δικές μου διανομές, εξάλλου, είναι
ένα είδος Ηνωμένων Εθνών. Και λειτουργούν καλύτερα από τον ΟΗΕ… ».

Ο σκηνοθέτης δεν δίστασε να εκφράσει την απέχθειά του για τις
εκσυγχρονιστικές σκηνοθετικές απόψεις στην όπερα και τη «νέα αισθητική» – «εγώ
δεν κάνω τέτοιου είδους ανομήματα» – χαρακτηρίζοντας «όχι ευφυές» το σχετικό
ερώτημα συναδέλφου, και να ειρωνευτεί ανάλογα εγχειρήματα όπως έναν «Οθέλλο»
που είδε, με πρωταγωνιστή στον επώνυμο ρόλο του Μαύρου της Βενετίας «έναν…
ξανθό Σουηδό». Ούτε απέκρυψε τις συντηρητικές του απόψεις, κάνοντας
συγκρίσεις: «Γιατί να τυπώσω το “Πόλεμος και ειρήνη” του Τολστόι με τη μια
σελίδα να είναι πράσινη και την άλλη κόκκινη και μετά τη σελίδα 18 να βάλω την
24; Αυτά γίνονται, αλλά αποτελούν καταχρήσεις ανούσιες και ανώφελες. Για έργα
ιδιοφυή που δημιούργησαν όχι απλώς μεγάλοι καλλιτέχνες αλλά – το τονίζω –
μεγάλοι επαγγελματίες. Όταν μας δίνεται η ευκαιρία να καταπιαστούμε μ’ αυτά τα
αριστουργήματα, έχουμε το χρέος να είμαστε γονυπετείς. Πρέπει να τα
υπηρετούμε. Γιατί είναι μοναδικά». Και έδεσε – «βαμμένος» καθολικός,
δημιουργός του (καθολικότατου…) «Ιησού από την Ναζαρέτ», αλλά και τέως
γερουσιαστής της «Φόρτσα Ιτάλια» του Σίλβιο Μπερλουσκόνι – τα επιχειρήματά του
με λόγια του νέου Πάπα Βενέδικτου ΙΣΤ’ για τη μοναδικότητα του Κυρίου Ημών
Ιησού Χριστού…

Αμήν.

Κάλλας – Ωνάσης: «Ένα γεγονός ατυχές»

«Ναι, είμαι ευχαριστημένος από την ταινία που έκανα για την Κάλλας»,
απάντησε ο Φράνκο Τζεφιρέλι στην ερώτηση των «ΝΕΩΝ» για το «Callas Forever» –
που συμπλήρωσε παραπλήσια συναδέλφου. «Δεν ήταν μια ταινία α λα Χόλιγουντ που
εξιστορούσε τη ζωή μιας μεγάλης ντίβας. Γι’ αυτό και το εγχείρημα ήταν πολύ
δύσκολο. Σκηνές που άπτονταν σκανδάλων – η ζωή της με τον Ωνάση και τα σχετικά
– δεν με ενδιέφεραν. Τις βρίσκω μελαγχολικές, αν όχι ανόητες. H σχέση της με
τον Ωνάση ήταν απλώς ένα γεγονός ατυχές.

H Κάλλας για μένα ήταν η μεγαλύτερη καλλιτέχνις όλων των εποχών. Της συνέβη
όμως το τραγικό ενώ εξελισσόταν και μεγαλουργούσε ερμηνευτικά και άνοιγε
καινούργιους δρόμους να μην την ακολουθεί η φωνή της. Κάτι ανάλογο με τον
Νιζίνσκι: ο νους του τού ζητούσε να πετάξει ψηλά, αλλά το σώμα του δεν τον
ακολουθούσε. Γι’ αυτό και τον κατέλαβε η τρέλα και έζησε είκοσι πέντε χρόνια
στα ψυχιατρεία… ».