MATIEΣ Γεραμάνης

Τελικά, εδώ και καιρό «μόνο σταυρούς σε μνήματα καρφώνω», όπως έγραφε ο Μίλτος
Σαχτούρης. Νέο μνήμα, νέος σταυρός. Για τον Πάνο Γεραμάνη. Που δεν υπήρξε
δημιουργός. Αλλά πρόσφερε πολλά στην τέχνη του τραγουδιού. Εξαιτίας του πάθους
του γι’ αυτό. Ή μάλλον, εξαιτίας της λατρείας που έτρεφε στον Καζαντζίδη,
πρωτίστως.

Να μείνω, όμως, στους σταυρούς: Μπιθικώτσης (πρόσφατα), Δερβενιώτης, Ζαμπέτας,
Καλδάρας, Άκης Πάνου, Γαβαλάς, Τσιτσάνης, Χιώτης, Χατζιδάκις, Καζαντζίδης,
Παπαγιαννοπούλου, Μητσάκης, Κουγιουμτζής, Λοΐζος και, πιο πριν, Μπαγιαντέρας,
Παπαϊωάννου, Βαμβακάρης και τόσοι άλλοι, που λησμονώ. Το σίγουρο είναι πως από
αυτό το μεγάλο, το βαθύρριζο, το πλατύφυλλο δέντρο του λαϊκού τραγουδιού, όλο
και πέφτουν, όλο και χάνονται κλαριά. Κι αυτό γίνεται ακόμη πιο οδυνηρό αν
σκεφτούμε ότι τα αντίστοιχα κλαριά, πλούσια σε χυμούς και σε δύναμη, δεν
ξαναφουντώνουν.

Ο Γεραμάνης – το είπαμε – δεν ήταν δημιουργός. Ήταν, όμως, από τους λίγους
ανθρώπους που με τη δουλειά τους έβγαλαν μπροστά (από τις εφημερίδες και το
ραδιόφωνο) τη μουσική, τον στίχο και τη φωνή των κορυφαίων συνθετών-στιχουργών
και τραγουδιστών. Δεν ξέρω πόσα πράγματα θα γνωρίζαμε από αυτή τη μοναδική
«περιπέτεια» του τραγουδιού μας, αν δεν υπήρχαν πρόσωπα όπως ο Ηλίας
Πετρόπουλος, ο Τάσος Σχορέλης, ο Παναγ. Κουνάδης, ο Κώστας Χατζηδουλής, ο
Στάθης Δαμιανάκος, ο Πάνος Σαββόπουλος τελευταία και, ασφαλώς, ο Πάνος
Γεραμάνης.

Παρέλειψα κανέναν; Αρκετούς, ίσως. Και, βεβαίως, τον Ντίνο Χριστιανόπουλο τον
ποιητή. Που μυήθηκε από πολύ νωρίς στο Ρεμπέτικο, ερωτεύθηκε τα τραγούδια του
Τσιτσάνη, έδωσε διαλέξεις, έβγαλε βιβλία και συγκρότησε ο ίδιος μια ορχήστρα,
στη Θεσσαλονίκη, για να παρουσιάζει στο κοινό τα ασύγκριτα τραγούδια του
αξεπέραστου Τρικαλινού.

Αυτή τη «θεία τρέλα» είχε και ο Γεραμάνης. Ήταν, κατ’ αρχάς, συλλέκτης δίσκων
όπως όλοι οι παραπάνω. Άκουγε τραγούδια, μελετούσε τους στίχους, ενδιαφερόταν
για φωνές και οργανοπαίχτες, έδωσε μια ξεχωριστή – την πρώτη – θέση στο
τραγούδι. Τρομάζω στη σκέψη ότι το υλικό που άφησε φεύγοντας θα διασκορπιστεί
και θα χαθεί. Και είναι πολύτιμο αυτό το υλικό. H χήρα τού Γεραμάνη έχει την
ευθύνη για την αξιοποίησή του. Αλλά και η πολιτεία, πιστεύω.

Ο Γεραμάνης υπήρξε έντιμος δημοσιογράφος, σχολαστικός της πληροφορίας, «τέρας»
μνήμης. Το κύριο: ήταν καλός άνθρωπος. Δεν χαλούσε χατίρι σε κανέναν, δεν
ζητούσε τίποτα από κανέναν, έχανε ώρες για να εξυπηρετήσει τους συναδέλφους
του, εφοδιάζοντάς τους με στοιχεία. Δεν ήταν πονηρός. Ήταν φίλος. Κι αγαπούσε
την παρέα του και τα παλιά κουτούκια. Όπως όλο και πιο σπάνια συμβαίνει στους
καιρούς μας.