Mοντέρνα σίριαλ, «παλιές» γυναίκες

«Οι γυναίκες εμφανίζονται να ζουν στη σκιά των ανδρών στις ελληνικές σειρές,
όπως συνέβαινε και πριν από μία δεκαπενταετία». Είναι το κυρίαρχο συμπέρασμα
έρευνας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Τι κι αν έχουμε δει στις
φετινές σειρές πρωταγωνιστικούς γυναικείους χαρακτήρες, όπως για παράδειγμα
στα σίριαλ «Έτσι ξαφνικά», «Εραστής δυτικών προαστίων». H τηλεόραση
διαμορφώνει μιαν άλλη – εικονική – πραγματικότητα για τους γυναικείους
χαρακτήρες, σύμφωνα με την έρευνα. «Οι γυναίκες μπορεί να πρωταγωνιστούν, αλλά
οι ζωές τους περιστρέφονται γύρω από άνδρες. Οι σειρές είναι ανδροκεντρικές
και όχι γυναικοκεντρικές», είναι ένα από τα βασικά συμπεράσματα στα οποία
κατέληξε η πανεπιστημιακή ομάδα (φοιτητών) εργασίας του Τμήματος
Δημοσιογραφίας και MME του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης που
παρακολούθησε, για ένα τρίμηνο (Οκτώβριος – Δεκέμβριος), το σύνολο των σίριαλ
της σεζόν 2004-2005.

«Δεν έχουμε φθάσει στο σημείο οι γυναίκες να είναι αυτόνομα κεντρικά πρόσωπα.
Να έχουν δηλαδή και καριέρα και προσωπική ζωή, χωρίς να είναι κατ’ ανάγκην
παντρεμένες. Να έχουν – πιο απλά – ισορροπημένη ζωή», λέει η κ. Τέσσα
Δουλκέρη, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Τμήμα Δημοσιογραφίας και MME του ΑΠΘ
(και συντονίστρια της έρευνας). Δεν υπάρχουν πια νοικοκυρές, έδειξε η έρευνα.
Στην πλειονότητά τους οι γυναίκες των σίριαλ εργάζονται – και με επιτυχία. Από
την άλλη, αν και επιτυχημένες επαγγελματικά παρουσιάζονται αδαείς – αθώες στα
ερωτικά τους, στην προσωπική ζωή, όπως για παράδειγμα στις σειρές
«Ευτυχισμένες μέρες» ή «H ώρα η καλή». «Αλλά και στη σειρά “Μη μασάς το
παραμύθι”, η ηρωίδα μπορεί να είναι επιτυχημένη επαγγελματικά, ωστόσο στα
προσωπικά της συμπεριφέρεται ως αθώα παιδούλα, αν και με δύο γάμους στο
ενεργητικό της».

«Οι γυναίκες καριέρας στα σίριαλ δεν εμφανίζονται ερωτικά ανήσυχες.
Είναι είτε νευρωτικές είτε άβγαλτες είτε μάνες και – άρα – αποτραβηγμένες από
τη διαδικασία της σαγήνης», συμπληρώνει η κ. Δουλκέρη. Στον αντίποδα, οι
«ξεπεταγμένες» δεν παρουσιάζονται με καριέρα, έτσι δεν τονίζεται η ελευθερία
και η ανεξαρτησία τους. H καριέρα πάντως, αν και υπάρχει στα σίριαλ ως
παράμετρος, εκάστοτε προβάλλεται ως περιτύλιγμα της ηρωίδας.

Γυναικεία πρότυπα, εναρμονισμένα με τις επιταγές του σύγχρονου λάιφ στάιλ,
προβάλλουν οι περίπου τριάντα σειρές της σεζόν. Είναι άλλο ένα πόρισμα της
έρευνας του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. «Οι γυναίκες των σίριαλ είναι κυρίως
νέες σε ηλικία, μεταξύ 25 και 35 ετών, εμφανίσιμες, κομψές, λεπτές, καλά
γυμνασμένες και ερωτεύσιμες». H εξωτερική εμφάνιση είναι μία παράμετρος στην
οποία δίδεται ιδιαίτερη σημασία στα σίριαλ. «Ακόμη και οι μεγαλύτερες σε
ηλικία γυναίκες είναι κομψές και περιποιημένες στις σειρές».

Εν αντιθέσει με την αναχρονιστική εικόνα της γυναίκας μέσα από τη μικρή οθόνη
που ίσχυε πριν από 15 χρόνια (σύμφωνα με έρευνα του Τμήματος Δημόσιας
Διοίκησης του Παντείου Πανεπιστημίου, η γυναίκα τότε παρουσιαζόταν ως
νοικοκυρά-μητέρα που είχε κύρια έγνοια της το κυνήγι του γαμπρού), οι
σημερινές ηρωίδες των τηλεοπτικών σειρών εμφανίζονται σεξουαλικά
απελευθερωμένες, όπως έδειξε η έρευνα του ΑΠΘ. «Ενδεικτικά στη σειρά “Το σπίτι
δίπλα στη θάλασσα” παρουσιάζεται μία από τις δύο ηρωίδες να έχει σχέση με
παντρεμένο και η αδελφή της κάνει σχέση με έναν άγνωστο, ενώ στην κωμική
“Ελλάς το μεγαλείο σου” μία από τις ηρωίδες φαίνεται να έχει σχέση με τον
κουμπάρο της». Γενικώς στις περισσότερες σειρές προβάλλεται η εικόνα της
γυναίκας που απολαμβάνει και επιδιώκει το σεξ χωρίς προκαταλήψεις, ενώ
αποτελεί σημαντικό κομμάτι της ζωής της, διαπίστωσε η ερευνητική ομάδα.

Σκοπός της ζωής τους ο γάμος

Οι γυναίκες στα σίριαλ που έβαλε στο μικροσκόπιο η έρευνα του Αριστοτελείου
Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης παρουσιάζονται ως ευκολόπιστες, ανόητες,
ερωτεύονται και παντρεύονται εύκολα τους άνδρες καθώς τα σενάρια «θέλουν» τις
ηρωίδες να έχουν σκοπό της ζωής του τον γάμο («Απλή μέθοδος των τριών»,
«Νταντά»). «Όπως ακριβώς και πριν από 15 χρόνια», σημειώνει η κ. Δουλκέρη, η
οποία είχε συντονίσει την έρευνα των φοιτητών του Παντείου για τις τηλεοπτικές
σειρές της σεζόν 1989-1990.

Με την πάροδο των χρόνων, το ανδρικό τηλεοπτικό πρότυπο δεν εμφανίζει
διαφοροποιήσεις. Και στα φετινά σίριαλ οι άνδρες είναι – σύμφωνα με την έρευνα
– πλούσιοι, ισχυροί, δυναμικοί καταξιωμένοι, αλλά και γυναικάδες, που
εκμεταλλεύονται τον έρωτα και την αθωότητα της γυναίκας. Εμφανίζεται
παραδοσιακός, ως αρχηγός οικογενείας, αλλά προβάλλεται και ο τύπος του ώριμου
που τον ερωτεύονται οι νεαρές γυναίκες («Απλή μέθοδος των τριών» «Βέρα στο δεξί»).