60 χρόνια «ποιητικές ανταποκρίσεις»

Παρά τη σιωπή του, ο Μανόλης Αναγνωστάκης «είναι διαρκώς παρών στην πνευματική ζύμωση», λέει ο κριτικός Αλέξανδρος Αργυρίου

Από το 1971 που κυκλοφόρησε ο συγκεντρωτικός τόμος των ποιημάτων του, και από
το 1983 που κυκλοφόρησε ιδιωτικά το αυτοβιογραφικό σχόλιο «Y.Γ.» (από το 1992
κυκλοφορεί από τη Νεφέλη) δεν υπήρξε καμία δημόσια παρέμβαση του Μανόλη
Αναγνωστάκη. Αλλά η περίφημη σιωπή του δεν λογίζεται ως απουσία. Γι’ αυτό και
τώρα «είναι καιρός να ομολογηθεί ότι ο Αναγνωστάκης, με την ποίησή του και με
τα κριτικά του εγχειρήματα, έχει συμβάλει καταλυτικά στη διαμόρφωση των
νεώτερων συνειδήσεων», όπως έγραψε στα «NEA» ο Τάσος Χατζητάτσης. Ο ίδιος ο
ποιητής, με πλούσια πολιτική δράση για την οποία επανειλημμένα φυλακίστηκε –
αλλά και καταδικάστηκε σε θάνατο -, είχε, τα τελευταία χρόνια των ποιητικών
του δημοσιεύσεων, προαναγγείλει τη σιωπή με τον γνωστό στίχο: «Το θέμα είναι
τώρα τι λες. / Καλά φάγαμε καλά ήπιαμε / Καλά τη φέραμε τη ζωή μας ώς εδώ /
Μικροζημιές και μικροκέρδη συμψηφίζοντας. / Το θέμα είναι τώρα τι λες».
(Στόχος, 1970).

Πρόσφατα ο Μανόλης Αναγνωστάκης έκλεισε τα ογδόντα του χρόνια. Μαζί
έφτασε και τα εξήντα χρόνια από την έναρξη της ποιητικής του διαδρομής. Οι
«Εποχές», το πρώτο του ποιητικό έργο, κυκλοφόρησαν το 1945 και το Μουσείο
Μπενάκη, με την ευκαιρία αυτή, οργανώνει απόψε εκδήλωση προς τιμήν του. Το
έργο του, όπως λέει με σεμνότητα στα «NEA» ο μελετητής του έργου του (και
στενός του φίλος) Αλέξανδρος Αργυρίου, «προκάλεσε και προκαλεί ανταποκρίσεις».

H εκδήλωση δεν εξαντλείται σε μία φιλολογική συζήτηση. Πέρα από μία
συνοδευτική έκθεση με τις πρώτες εκδόσεις, χειρόγραφα και φωτογραφίες του
Αναγνωστάκη από το αρχείο Γιώργου Ζεβελάκη (που, από την επομένη, και μέχρι τα
τέλη Ιουνίου, θα μεταφερθεί στο κτίριο της Κουμπάρη 1), οι παρευρισκόμενοι θα
παρακολουθήσουν το κλασικό πια ντοκιμαντέρ του Λάκη Παπαστάθη (από την εκπομπή
«Παρασκήνιο») στο οποίο ο ποιητής απαντά για το έργο του ενώ παρεμβάλλονται
μελοποιήσεις από τον Μίκη Θεοδωράκη. Στο στρογγυλό τραπέζι (στις 19.00) θα
καθήσουν ο ομότιμος καθηγητής Νεοελληνικής Φιλολογίας στο Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Παναγιώτης Μουλλάς, ο καθηγητής Θεωρίας και Κριτικής
της Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Νάσος Βαγενάς, η επίκουρη καθηγήτρια
Νεοελληνικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης Αγγέλα Καστρινάκη και ο
συγγραφέας Δημήτρης Δασκαλόπουλος που εκφωνεί τη βιβλιογραφία του ποιητή.

Ο κριτικός Αλέξανδρος Αργυρίου, που θα διευθύνει τη συζήτηση
σχολιάζοντας, έχει μακρά γνωριμία με τον ποιητή. Γνωρίστηκαν και συνδέθηκαν το
1949, όταν ο Μανόλης Αναγνωστάκης βρισκόταν φυλακισμένος στο Γεντί Κουλέ. Ο
Αλέξανδρος Αργυρίου, που κυκλοφόρησε πρόσφατα τον δοκιμιακό τόμο «Μανόλης
Αναγνωστάκης, Νοούμενα και Υπονοούμενα της Ποίησής του» (Εκδ. Γαβριηλίδη),
επισημαίνει ότι «σκόπιμα τα θέματα δεν μοιράστηκαν αλλά επελέγησαν από τους
ίδιους τους ομιλητές», ώστε «μοιραία να παρατηρηθούν διασταυρώσεις και
διαφορές, μάλλον συμβατές». Έτσι «ο μεταξύ τους διάλογος προμηνύεται
ενδιαφέρων, καθώς όλοι οι μετέχοντες είναι κάτοχοι του συνολικού έργου του
Μανόλη Αναγνωστάκη».

Ο Μανόλης Αναγνωστάκης τιμήθηκε το 2001 με Βραβείο Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών
και το 2002 με το Μεγάλο Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας για το σύνολο της
προσφοράς του.

Στα χρόνια που μας έλαχαν

Ο Αλέξανδρος Αργυρίου λέει για τον Μανόλη Αναγνωστάκη: «Τολμώ να ισχυριστώ ότι
στον ποιητή υποπτευόμαστε τον στοχαστή και ο στοχαστής στη διεξαγωγή των
στοχασμών του εμψυχώνεται από τον ποιητή». Και «εξακολουθώ να παραμένω στην
πρώτη μου διάγνωση που την επαληθεύει η στερνή μου γνώση, ότι με το έργο του
Αναγνωστάκη είναι σαν να βαδίζει κανείς στα ορισμένα ιστορικά χρόνια που μας
έλαχαν».

«Λεκέδες» στη φωλιά μας…

Λέει στο ποίημα «Φοβάμαι» (Νοέμβριος 1983) ο Μανόλης Αναγνωστάκης: Φοβάμαι
/ τους ανθρώπους που εφτά χρόνια / έκαναν πως δεν είχαν πάρει χαμπάρι / και
μια ωραία πρωία – μεσούντος κάποιου Ιουλίου – / βγήκαν στις πλατείες με
σημαιάκια κραυγάζοντας / «Δώστε τη χούντα στο λαό». / Φοβάμαι τους ανθρώπους
που με καταλερωμένη τη φωλιά / πασχίζουν τώρα να βρουν λεκέδες στη δική σου…

INFO

Απόψε στις 18.00 στο Μουσείο Μπενάκη (Νέο Κτίριο, Πειραιώς 138).