Ποτέ δεν κατάφεραν να συμφιλιωθούν

Τον περασμένο Αύγουστο, αντιπροσωπεία του Βατικανού μετέβη στη Μόσχα
έχοντας μαζί της μία αρχαία ρωσική εικόνα, την οποία ο Πάπας Ιωάννης Παύλος B’
διατηρούσε στα ιδιαίτερα διαμερίσματά του πάνω από μία δεκαετία.

Αλέξιος B’. H αντίθεση του προκαθημένου της Ορθόδοξης Εκκλησίας έπνιγε κάθε ελπίδα να πραγματοποιηθεί η πολυπόθητη επίσκεψη του Πάπα

Ο Πάπας βρισκόταν ήδη προς τη δύση του βίου του. Ήλπιζε ότι η επιστροφή της
εικόνας – που είναι γνωστή ως «H μητέρα του Θεού του Καζάν» – θα μπορούσε να
ανοίξει τον δρόμο για να υλοποιήσει ένα από τα ανεκπλήρωτα όνειρά του: να
επισκεφθεί τη Μόσχα. Όμως, πριν ακόμη φτάσει η εικόνα, ο προκαθήμενος της
Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας Πατριάρχης Αλέξιος B’ είχε απορρίψει τη χειρονομία
και είχε αποκλείσει ενδεχόμενη επίσκεψη του Πάπα. «Είναι ένα από τα πολλά
αντίγραφα», είχε πει στον πρόεδρο Πούτιν. «Γι’ αυτό δεν είναι ανάγκη να τη
φέρει ο ίδιος ο Πάπας».

Πέρα από τους τύπους

H επίσημη Ρωσία θρήνησε τον Πάπα. Όμως, κάτω από τους τύπους και τα δημόσια
συλλυπητήρια υποβόσκει η ίδια εκείνη ατμόσφαιρα εχθρότητας και καχυποψίας που
χώριζε τους ηγέτες των δύο μεγαλύτερων Εκκλησιών του κόσμου: της
Ρωμαιοκαθολικής και της Ρωσικής Ορθόδοξης.

Ο Πάπας ποτέ δεν κατόρθωσε να πετύχει τη συμφιλίωση με τον Πατριάρχη – ούτε
βέβαια να γεφυρώσει το χιλιετές σχίσμα που χωρίζει τον Καθολικισμό από την
Ορθοδοξία.

Μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, καθώς η Ορθόδοξη Εκκλησία άρχιζε να
ξαναχτίζει τις κατεστραμμένες εκκλησίες της και να αποκαθιστά το πνευματικό
κύρος της, έβλεπε το Βατικανό και τον χαρισματικό ηγέτη του ως απειλή που είχε
στόχο να υπονομεύσει την ορθόδοξη πίστη.

Ορθόδοξοι ηγέτες έχουν επανειλημμένα κατηγορήσει το Βατικανό για προσηλυτισμό.
Σε μία χώρα όπου η πολιτική επιρροή της Ορθόδοξης Εκκλησίας έχει αυξηθεί
σημαντικά, η αντίθεση του Πατριάρχη έπνιγε κάθε ελπίδα να πραγματοποιηθεί η
πολυπόθητη επίσκεψη του Πάπα, μολονότι ο Μιχαήλ Γκορμπατσώφ τον είχε
συναντήσει όσο ήταν ακόμη αρχηγός του Κομμουνιστικού Κόμματος το 1990, καθώς
και ο Βλαντίμιρ Πούτιν (δύο φορές). Πάντως, σε συνέντευξή του ο Γκορμπατσώφ
επεσήμανε ότι το Βατικανό συνέβαλε και αυτό στις εντάσεις με τη Ρωσική
Ορθοδοξία και είπε ότι «η Καθολική Εκκλησία δεν έδειξε πολλή λεπτότητα όσον
αφορά την Ορθόδοξη Εκκλησία, ιδιαίτερα στη μετασοβιετική περίοδο».

Ούτε ο Πούτιν δεν θα πάει στην κηδεία

ΟΙ ΣΧΕΣΕΙΣ των δύο Εκκλησιών έφτασαν στο χειρότερο σημείο τους το 2002,
όταν το Βατικανό αναβάθμισε τις τέσσερις αποστολές του στη Ρωσία σε κανονικές
διακονίες με ποιμενάρχες επισκόπους. Με προτροπή της Ορθόδοξης Εκκλησίας, η
ρωσική κυβέρνηση απέπεμψε ή αρνήθηκε να χορηγήσει βίζα σε μία σειρά από
καθολικούς ιερείς, μεταξύ των οποίων ήταν και ένας από τους τέσσερις
επισκόπους.

H Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία έστειλε αντιπροσωπεία στο Βατικανό για την κηδεία
με επικεφαλής τον Μητροπολίτη Κύριλλο – ο Πατριάρχης αρνήθηκε να παραστεί.
Επίσης, τον πρόεδρο Πούτιν θα εκπροσωπήσει ο πρωθυπουργός του Μιχαήλ Φράντκοφ.
Ακόμη και νεκρός, ο Πάπας Ιωάννης Παύλος B’ δεν παύει να προκαλεί έντονα
αρνητικά συναισθήματα σε ορισμένους κύκλους στη Μόσχα.

Επιμέλεια: Ρούσσος Βρανάς