Ένας «Όμηρος» σε… ομηρεία

Ο Στάθης Παπαδόπουλος (αριστερά) στον «Όμηρο» του Κωνσταντίνου Γιάνναρη, στον ρόλο του Αλβανού λεωφορειοπειρατή που το 1999 είχε συγκλονίσει το Πανελλήνιο, και ο Γιάννης Στάνκογλου στον ρόλο του Έλληνα «μεσολαβητή» που πλήρωσε με τη ζωή του το ανθρωπιστικό του ενδιαφέρον

Για τον «Όμηρο» έχουν ακουστεί πολλά. Θα ακούσουμε ίσως περισσότερα. Ιδού και
οι γνώμες της «άλλης πλευράς», των Αλβανών μεταναστών στην Ελλάδα. Τι είναι
για αυτούς ο λεωφορειοπειρατής, αδικημένος ήρωας ή θύτης; «TA NEA» κατέγραψαν
τις γνώμες τους ύστερα από ειδική προβολή στο «Studio Novo» (από την εταιρεία
Playtime).

«Τον λεωφορειοπειρατή δεν τον συμπαθώ ούτε τον μισώ, τον λυπάμαι… Είχε
κάποιο δίκαιο, τι του έφταιγαν όμως οι αθώοι άνθρωποι που τους πήρε ομήρους;»,
λέει ο Φατμίρ που ζει εδώ και δώδεκα χρόνια στην Ελλάδα. Βρίσκει κάτι από τη
ζωή του στην ταινία; «Ναι, στη συμπεριφορά των αστυνομικών». Δηλαδή; «Συνήθως
δεν σε βλέπουν ως άνθρωπο, αλλά σαν σκουπίδι. Προσωπικά, το έχω δοκιμάσει…».

H Ιλύρα, μαθήτρια της Γ’ Λυκείου, που ήρθε με τους γονείς της, λέει πως της
άρεσε ιδιαίτερα το ότι δεν σε βάζει μπροστά στο δίλημμα: ή μαζί μας ή εναντίον
μας. «Δεν νιώθω πως ταυτίζομαι. Στα 18 μου αυτό είναι δύσκολο. Δεν μπορώ να πω
το ίδιο, όμως, για τους γονείς μου. Στο διάλειμμα, άκουσα τον πατέρα μου να
διηγείται πώς τον συνέλαβαν σε μια “επιχείρηση σκούπα” πριν από χρόνια και τον
“περιποιήθηκαν”».

Ο Νίκος, 23 χρόνων, που σπουδάζει πολιτικός μηχανικός, πιστεύει πως η ταινία
δεν προσπαθεί να χωρίσει σε «αγγέλους» και «δαίμονες». «Κατ’ εμέ, το πιο
σημαντικό σημείο έγκειται στη διαφορά των εικόνων. Άλλη εικόνα έχουν για τον
λεωφορειοπειρατή εκείνοι που είναι έξω και άλλη εκείνοι που είναι μέσα. Είναι
μια μεταφορά της καθημερινής μας πραγματικότητας».

Ό Ένρι Χίντε, που μόλις τελείωσε το μεταπτυχιακό του, πιστεύει πως η
ταινία μάς προκαλεί να δούμε κατάματα την πραγματικότητα: «H ελληνική κοινωνία
δεν ήταν έτοιμη να δεχτεί τόσο πολλούς μετανάστες. Δεν είχε κλείσει ακόμα τις
δικές της πληγές. Ο Αλβανός έγινε ο βολικός αποδιοπομπαίος τράγος. Αυτό που με
φοβίζει πιο πολύ στον λεωφορειοπειρατή είναι η απόλυτη αλλοτρίωσή του…».

H Ερίντα, δημοσιογράφος της εφημερίδας «Intervista», που εκδίδεται στην Ελλάδα
και απευθύνεται στους Αλβανούς μετανάστες, πιστεύει πως η ταινία είναι ένα
γερό ράπισμα για τις δύο κοινωνίες. «Ο λεωφορειοπειρατής κουβαλάει τις φοβίες,
τα απωθημένα και των δύο κοινωνιών. Είναι “κλειστές” κοινωνίες που σε
απορρίπτουν πολύ εύκολα».

H Βρισηίδα Ντόκου, που ζει δεκαπέντε χρόνια στην Ελλάδα: «H ταινία μάς καλεί
να μην καταφύγουμε στην εύκολη λύση, ότι φταίει μόνο ο “άλλος”, ο “Αλβανός
εγκληματίας” ή οι “Έλληνες που εκμεταλλεύονται τους ξένους”… Καταργεί τα
“αντίπαλα στρατόπεδα”, ταράζει τις ψυχές και ανοίγει τα μυαλά».

Στους θεατές και ο Γάλλος Πιέρ Σαντέζ, ερευνητή στη Γαλλική Σχολή της Αθήνας.
Ιδού, λοιπόν, μια «τρίτη ματιά»: «Δεν μπορείς να παραμερίσεις την αληθινή
ιστορία, γιατί είναι επώδυνη και αγγίζει άμεσα τις δύο κοινωνίες. Πιστεύω πως
η ταινία δεν αναφέρεται απλώς στους μετανάστες, αλλά στο πρόβλημα της βίας
στις σύγχρονες κοινωνίες. Στην ταινία υπάρχουν μερικά είδη βίας: ρατσισμός,
σεξισμός, λαθρεμπόριο, πόλεμος. H βία της εξουσίας, όμως, σφραγίζει τα πάντα…».

«Θα πάρω μια καραμπίνα…»

«Ποιος έδωσε το δικαίωμα στον σκηνοθέτη να κάνει ταινία, να ‘κονομήσει με τον
θάνατο του παιδιού μου; Με ρώτησε;», είναι η αντίδραση του τραγικού πατέρα
Δημήτρη Κουλούρη, που έχασε τον 28χρονο γιο του στη λεωφορειοπειρατεία. «Δεν
μου φτάνει που είδα τη δολοφονία του παιδιού στην τηλεόραση. Να το ξαναδώ στην
ταινία; Ποιος μου λέει ότι ακόμα και η λεωφορειοπειρατεία δεν έγινε για κάνουν
την ταινία;».

Τον συναντήσαμε στη λαϊκή αγορά της Καλαμαριάς Θεσσαλονίκης. Πουλάει φρούτα
και παράλληλα μιλάει σε τηλεοπτικές κάμερες, ραδιόφωνα, δημοσιογράφους, στο
κινητό, σε περαστικούς… «Αν σκότωναν το δικό σας παιδί θα δεχόσασταν να το
κάνουν ταινία; Να πάρουν το αίμα του, να το δείχνουν στους κουλτουριάρηδες;
Αυτοί θα κάνουν εισιτήρια. Εγώ Γιώργο θα ξαναβρώ;».

Είδατε την ταινία;

«Είδα αποσπάσματα που έδειξε η τηλεόραση. Δεν αντέχω να τη δω. Δεν θέλω να δω
τον θάνατο του παιδιού μου, που γίνεται αφορμή να τα αρπάζουν οι σκηνοθέτες
και να διασκεδάζουν οι κουλτουριάρηδες».

Θα προβληθεί όμως…

«Θα πάρω μια καραμπίνα κι όποιον πάρει ο Χάρος. Όπως πήραν και το παιδί μου…
Θα πάω σε όλους τους σινεμάδες. Ταινία θέλουν, ας τη ζήσουν».

«Προσβλητική είναι η σκανδαλοθηρία»

Πέτρος Μάρκαρης: «Όταν έγραφα τα σενάρια της «Ανατομίας ενός Εγκλήματος»
βρέθηκα, μαζί με τον σκηνοθέτη και τους παραγωγούς της σειράς, επανειλημμένως
στο δικαστήριο, κατηγορούμενος από συγγενείς θυμάτων των οποίων τις ιστορίες
χρησιμοποιούσαμε ως υλικό. Το πάγιο αίτημά τους ήταν να απαγορευθεί η προβολή
του επεισοδίου. Ώσπου σε κάποια από τις δίκες ένας πρόεδρος πρωτοδικών έβγαλε
μια απόφαση που έλεγε ότι τα θύματα, λόγω του βίαιου θανάτου τους, είχαν
καταστεί δημόσια πρόσωπα και συνεπώς η περίπτωσή τους μπορούσε να
χρησιμοποιηθεί για καλλιτεχνικούς ή επιστημονικούς σκοπούς, εφόσον το
αποτέλεσμα δεν ήταν προσβλητικό για τη μνήμη τους. Εκείνο που δεν μπορούσε να
προβλέψει ο πρόεδρος Πρωτοδικών το 1992, ήταν η αντίστροφη περίπτωση. Γιατί
προσβλητικό στην προκειμένη περίπτωση για τα θύματα δεν είναι το αποτέλεσμα,
δηλαδή η ταινία του Γιάνναρη, προσβλητική είναι η σκανδαλοθηρία κάποιων
καναλιών που εκτοξεύουν τα μικρόφωνά τους σαν χειροβομβίδες, για να τινάξουν
στον αέρα θεμελιώδεις αρχές».

Νίκος Παναγιωτόπουλος: «Δεν έχω δει – ακόμα – την ταινία του K. Γιάνναρη,
αλλά το ίδιο υποψιάζομαι πως συμβαίνει και με εκείνους που έσπευσαν να
εκμεταλλευθούν με σκανδαλολογικές προθέσεις την τόλμη της να πραγματευτεί ένα
θέμα που παραμένει ολοζώντανο στη μνήμη μας. Τι έχουμε, άραγε, να φοβηθούμε
από μια ταινία που κοιτάζει τη ζωή κατάματα; Τι έχουμε να φοβηθούμε από έναν
δημιουργό που επιλέγει, αντί να ομφαλοσκοπεί, να μας προσκαλεί να
ξανασκεφτούμε όσα οδυνηρά και δυσεξήγητα συμβαίνουν γύρω μας; Αναρωτιέμαι,
γιατί μας εξιτάρει τόσο η μυθοπλαστική αναπαράσταση γεγονότων, τα οποία
μπορούμε κάλλιστα να παρακολουθούμε αδρανείς όταν αυτά διαδραματίζονται στα
τηλεοπτικά παράθυρα; Βρίσκω μάλλον ανησυχητικό το γεγονός ότι έχουμε φτάσει να
συζητάμε περισσότερο για μια ταινία πριν τη δούμε, αντί, να συζητάμε εξαιτίας
της, βγαίνοντας από το σινεμά… Και τρομάζω στη σκέψη ότι γινόμαστε ολοένα
και συχνότερα όμηροι των διαφόρων σκανδάλων που ξεφυτρώνουν στο εύφορο έδαφος
της τηλεοπτικής μας μακαριότητας, ποτισμένα με αστείρευτη φροντίδα…»

Θανάσης Βαλτινός: «H τέχνη δεν παίζει ποτέ με τον πόνο των ανθρώπων.
Καταλαβαίνει όμως αυτόν τον πόνο πάντα, κι αν τον χρησιμοποιεί, τον
χρησιμοποιεί με θετικό αποτέλεσμα. Ο πατέρας που διαμαρτύρεται είδε την
ταινία; Θεώρησε ότι η μνήμη του γιου του θίγεται; Ή κάποιοι τον παρασύρουν εν
αγνοία του σε μια αντίδραση που μονάχα θόρυβο – και όχι θετικό για τον ίδιο –
μπορεί να δημιουργήσει;».