ΔHMHTPHΣ ANAΛIΣ «Kανένας μονοθεϊσμός δεν έχει προοπτική»

Περίπου δέκα διαφορετικές εκδόσεις, με κείμενα και μεταφράσεις του ποιητή και διεθνολόγου Δημήτρη Άναλι, πρόκειται να κυκλοφορήσουν αυτή την εποχή

Ο Δημήτρης T. Άναλις, Έλληνας ποιητής και διεθνολόγος ο οποίος γράφει στα
γαλλικά, πήρε πρόσφατα το Βραβείο Σταντάλ από το γαλλικό υπουργείο Εξωτερικών
για την προσφορά του στα γράμματα και την επιστήμη. Είναι ένα βραβείο που
τροποποιεί κάπως τα σχέδιά του, αφού του παρέχει ένα ποσό για να ταξιδέψει και
να γράψει. Έτσι θα υποχρεωθεί να ολοκληρώσει ένα ταξιδιωτικό βιβλίο που είχε
ήδη αρχίσει, κάτι σαν μια «αναζήτηση του χαμένου τόπου» (συν δύο μεγάλα
κείμενα για την έρημο), αφού και ο ίδιος είναι διχασμένος ανάμεσα σε Ελλάδα
και Γαλλία.

Εν τούτοις, το βιβλίο αυτό δεν ήταν στις προτεραιότητές του, καθώς βρίσκεται
σε πρωτοφανή εκδοτικό οργασμό: πρόσφατα μετέφρασε όλο τον Αισχύλο στα γαλλικά,
προσφέροντας μια πιο φρέσκια ματιά στον Γάλλο αναγνώστη για τον τραγικό
ποιητή. Επίσης μετέφρασε ποίηση του Σύρου ποιητή Άδωνη στα ελληνικά, γράφοντας
παράλληλα έναν μεγάλο πρόλογο για τον ποιητή και για την αραβική ποίηση (υπό
έκδοση στις Εκδόσεις Λιβάνη).

Δικά του ποιήματα μεταφράστηκαν από την Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ και την
Αντιγόνη Βλαβιανού (ο ίδιος ουδέποτε μεταφράζει κείμενά του) και θα
κυκλοφορήσουν επίσης από τις Εκδόσεις Λιβάνη. Αργότερα θα κυκλοφορήσει και ένα
βιβλίο επιστολών: ο Άδωνης και ο Δημήτρης Άναλις ανταλλάσσουν επιστολές
στοχασμού σε σύγχρονα θέματα. Το βιβλίο ήδη κυκλοφορεί στα γαλλικά αλλά και
στα γερμανικά, μεταφρασμένο από τον Πέτερ Χάντκε.

Σύντομα θα κυκλοφορήσει σε λίγα αντίτυπα, συλλεκτικά, μία πολυτελής έκδοση
ερωτικών ποιημάτων του μεταφρασμένων από τον Έκτορα Κακναβάτο, με
εικονογράφηση Αλέκου Φασιανού. Παράλληλα θα εκδοθεί στα ελληνικά (Ιωλκός) το
βιβλίο του «Για την κατάληψη της εξουσίας στα μεταπολεμικά Βαλκάνια», με
πρόλογο του πρώην διευθυντή της «Le Monde», Αντρέ Φοντέν. Και αυτές τις ημέρες
θα κυκλοφορήσει στη Γαλλία το «Εγκώμιο του θύματος», ένας στοχαστικός
μονόλογος για τον 20ό αιώνα. Ενώ ετοιμάζει και ένα δοκίμιο με τίτλο «Οι ρίζες
του ελληνικού», στο οποίο αναζητά ποια στοιχεία του αρχαίου ελληνικού κόσμου
μπορούν να ανθήσουν άμεσα στον παγκόσμιο χώρο.

«Κάθε εποχή αντλούσε διαφορετικά στοιχεία από τον αρχαίο κόσμο», εξηγεί
ο Δημήτρης Άναλις στα «NEA». «Στην Αναγέννηση, για παράδειγμα, το ζήτημα της
δημοκρατίας δεν αναφερόταν καθόλου. Συζητούσαν για ποίηση, τέχνες,
αρχιτεκτονική, φιλοσοφία ελληνική, αλλά όχι για τη δημοκρατία, το πρόβλημα της
οποίας αναδείχθηκε τον 18ο αι. οπότε υπήρξε και η σχετική ζήτηση. Με την
έρευνά μου δεν ψάχνω θεωρίες. Ξεχωρίζω όποια στοιχεία νομίζω ότι
ανταποκρίνονται στο σήμερα, είτε αυτά έχουν να κάνουν με την τέχνη είτε με τη
δημοκρατία είτε με την πολυθεΐα».

Αυτό το τελευταίο αποτελεί θέμα που τον απασχολεί πολύ, όπως άλλωστε και τον
καλό του φίλο, ποιητή Άδωνη: «Κανένας μονοθεϊσμός – με την έννοια της
μονολιθικότητας, της μίας και μοναδικής αλήθειας – δεν έχει προοπτική»,
εξηγεί. «Ούτε ο ισλαμικός ούτε ο εβραϊκός ούτε ο χριστιανικός. Ο χριστιανισμός
είχε καταφέρει να βγει από τα στενά όρια του μονοθεϊσμού αντλώντας από την
αρχαιότητα. Σήμερα ξαναμπαίνει βαθιά στις αγκάλες του, μέσω των Αμερικανών, οι
οποίοι βασίζουν τη σκέψη και την πίστη τους αποκλειστικά στην Παλαιά Διαθήκη
και δείχνουν έτοιμοι να πετάξουν στην πυρά όποιον μιλήσει για την Καινή
Διαθήκη».

Μιλώντας για τον Άδωνη, ο οποίος τα τελευταία χρόνια είναι από τους
πρώτους στα προγνωστικά για Βραβείο Νόμπελ, ο Δημήτρης Άναλις λέει ότι
«πρόκειται για έναν από τους μεγαλύτερους Άραβες ποιητές εδώ και 2.000
χρόνια». Και συμπληρώνει: «Αραβική ποίηση δεν υπήρχε πριν απ’ αυτόν. Μόνο
μίμηση ευρωπαϊκής ποίησης. Το έργο του εμπεριέχει όλους τους πολιτισμούς του
τόπου του: τη Βαβυλώνα, τον ελληνικό, τον ρωμαϊκό και το Ισλάμ που πήγε στη
Γρανάδα, όχι στο σημερινό του κατάντημα. Γι’ αυτό και οι φανατικοί ισλαμιστές
είναι στα πρόθυρα να βγάλουν φετφά εναντίον του».

H παγκοσμιότητα του Αισχύλου

«Ένα από τα πράγματα που κατάλαβα καλά, ασχολούμενος με τον Αισχύλο, είναι πως
πρώτα είναι παγκόσμιος και μετά Έλληνας», λέει στα «NEA» ο Δημήτρης Άναλις.
«Και είναι ωραίο για κάθε τόπο να διαθέτει κάτι που είναι πρώτα παγκόσμιο.
Παράδειγμα ο Παρθενώνας, τον οποίο, φυσικά, τον έφτιαξαν Έλληνες. Αλλά εκείνοι
που τον έφτιαξαν απέκτησαν αιώνια φήμη ακριβώς γιατί έφτιαξαν κάτι παγκόσμιο».

H γαλλική κριτική ενέταξε τη νέα μετάφραση του Αισχύλου, την οποία έκανε ο
Έλληνας ποιητής, σε ένα μεταφραστικό κύμα στις γαλλικές εκδόσεις που αποζητά
την ανανέωση σε μεγάλα λογοτεχνικά μεγέθη, από τον Θερβάντες μέχρι τον Τζόις.
«Μεταφραστική ακρίβεια και λιτότητα, όπως ταιριάζει στον Αισχύλο,
χαρακτηρίζουν τη μετάφραση του Άναλι», γράφτηκε.

Ο Δημήτρης Άναλις εξηγεί ότι είχε στον νου του τον στίχο και το θέατρο. Έκανε
κείμενο θεατρικό και ποιητικό. Έως τώρα υπήρχαν οι κλασικές εκδόσεις των
Belles Lettres σε μετάφραση Πολ Μαζόν, που ήταν κυρίως φιλολογικές, και οι
παλαιότερες (40 ετών) του Γκαρνιέ.

«H αγάπη μου για τη Σερβία μού στοίχισε»

Ο Δημήτρης Άναλις, ως βασικό στέλεχος του Διεθνούς Συμβουλίου Επιτήρησης της
Ομάδας Δικαιωμάτων των Μειονοτήτων, προήδρευσε το 1992 σε μεγάλο συνέδριο για
το Γιουγκοσλαβικό. Ήδη ειδικός περί τις βαλκανικές υποθέσεις («Προφήτη για τα
Βαλκάνια», τον έχουν χαρακτηρίσει), συνδέθηκε ιδιαίτερα έκτοτε με το σερβικό
στοιχείο. Γεγονός το οποίο τον συνέδεσε με αδελφική φιλία με τον Αυστριακό
συγγραφέα Πέτερ Χάντκε. Έχει ταξιδέψει δεκάδες φορές στη Σερβία και τη Βοσνία,
θεωρεί ότι έγιναν εκατέρωθεν εγκλήματα (από τα οποία τα περισσότερα δεν ήταν
από την πλευρά των Σέρβων) και ως αιτία των πολέμων κατονομάζει «την
αμερικανική απόφαση για ίδρυση μουσουλμανικού κράτους στα Βαλκάνια». H
φιλοσερβική του στάση τού κόστισε: «Αν έβαζα νερό στο κρασί μου θα ήμουν ο
πλέον ειδικός περί τα Βαλκάνια στον γαλλικό Τύπο. H “Le Monde” μου είχε
παραγγείλει είκοσι άρθρα για το Γιουγκοσλαβικό, τα οποία παρέδωσα και δεν
μπήκαν ποτέ…».