Tο βιβλίο της Bιολογίας και το DDΤ

Σε άρθρο τού κ. Nicholas D. Kristof σχετικά με το εντομοκτόνο DDT, που
δημοσιεύτηκε στα «NEA» στις 15 Ιανουαρίου, αναφέρεται ο μαθητής της Γ’ Λυκείου
Άκης Κατσινέλος:

«Είμαι μαθητής της Γ’ τάξης του 6ου Ενιαίου Λυκείου Θεσσαλονίκης. Όπως
γνωρίζετε τον Μάιο θα εξεταστώ γραπτά, σε πανελλαδικό επίπεδο, σε 9 μαθήματα.
Ένα από αυτά είναι και η Βιολογία.

[…] Ο κύριος αυτός θεωρεί πως οι εύπορες χώρες θα πρέπει να παρέχουν στις
πληγείσες περιοχές της Νοτιοανατολικής Ασίας αρκετούς τόνους εντομοκτόνου DDT
για την αποφυγή της μετάδοσης της ελονοσίας. Επίσης αναφέρει πως κάθε χρόνο
σκοτώνονται 20 φορές περισσότεροι άνθρωποι από το πλασμώδιο της ελονοσίας.
Έτσι ο κύριος Kristof πιστεύει πως η μοναδική λύση για την αντιμετώπιση αυτής
της μάστιγας (που ίσως πάρει μορφή πανδημίας σε εκείνες τις περιοχές) είναι να
ραντιστούν οι περιοχές με DDT […].

Εγώ θα ήθελα να σας παραπέμψω στο βιβλίο Βιολογίας Γενικής Παιδείας που
διδάσκομαι φέτος και το κομμάτι αυτό είναι εξεταστέα ύλη. Εκδόθηκε το 2003 από
τον ΟΕΔΒ. Στις σελ. 109 και 110 αναφέρει τα παρακάτω:

Οι πιο τοξικοί όμως ρυπαντές στη βιόσφαιρα είναι τα διάφορα παρασιτοκτόνα και
εντομοκτόνα, και φυσικά τα ραδιενεργά απόβλητα και τα παραπροϊόντα ραδιενεργών
εκρήξεων. Οι ρύποι αυτοί απέκτησαν ιδιαίτερη σημασία μετά τον B’ Παγκόσμιο
Πόλεμο λόγω της αυξημένης απελευθέρωσής τους στο περιβάλλον. Το κοινό στοιχείο
της επίδρασης των ουσιών αυτών είναι ότι δεν διασπώνται από τους οργανισμούς
(μη βιοδιασπώμενες ουσίες), με αποτέλεσμα ακόμη κι αν βρίσκονται σε χαμηλές
συγκεντρώσεις, να συσσωρεύονται στους κορυφαίους καταναλωτές, καθώς περνούν
από τον ένα κρίκο της τροφικής αλυσίδας στον επόμενο.

Ένα τέτοιο μόριο είναι το εντομοκτόνο DDT. Αν, για παράδειγμα, μια κάμπια φάει
φύλλα φυτού που έχει ραντιστεί με DDT, αυτό θα απορροφηθεί από τον οργανισμό
της, αλλά, επειδή δεν μεταβολίζεται και δεν διασπάται, θα συσσωρευτεί στους
ιστούς της και φυσικά δεν θα αποβληθεί με τις απεκκρίσεις της. Αν ένας
κότσυφας καταναλώσει πολλές κάμπιες, τότε το DDT από όλες τις κάμπιες θα
συγκεντρωθεί στους ιστούς του. Τελικά, το DDT θα βρεθεί σε ακόμα μεγαλύτερη
συγκέντρωση στους ιστούς της κουκουβάγιας, που είναι ο τελικός καταναλωτής. Το
φαινόμενο αυτό ονομάζεται βιοσυσσώρευση.

Πράγματι, στα μέσα της δεκαετίας του 1960 διαπιστώθηκε ότι, εξαιτίας των
τεράστιων ποσοτήτων εντομοκτόνου που είχαν ριφθεί στην αφρικανική ήπειρο τα
προηγούμενα χρόνια για την καταπολέμηση του κουνουπιού (που είναι φορέας του
πλασμωδίου που προκαλεί ελονοσία), ένα πλήθος οργανισμών παρουσίαζε αυξημένη
συγκέντρωση DDT στους ιστούς του. Το εκπληκτικό στις έρευνες που ακολούθησαν
ήταν ότι το εντομοκτόνο είχε συσσωρευτεί στους πιγκουίνους της Ανταρκτικής και
στο μητρικό γάλα των Εσκιμώων.

[…] Αυτά λοιπόν αναφέρονται στα βιβλία που χιλιάδες μαθητές έχουν διδαχθεί
και θα διδαχθούν. Θα ήθελα μία διευκρίνιση σχετικά με την ιδιότητα του κυρίου
Kristof».