«Σκύλοι» κατά δεινοσαύρων

Είναι τα αρχαιότερα σαρκοβόρα θηλαστικά, άσπονδοι εχθροί των δεινοσαύρων.
Πριν από 130 εκατομμύρια χρόνια, επετίθεντο και καταβρόχθιζαν τα ερπετά που
κυριαρχούσαν τότε στον πλανήτη.

Μεσοζωικοί «σκύλοι». Καλλιτεχνική απεικόνιση των θηλαστικών που κυνηγούσαν μικρούς δεινοσαύρους με βάση τα απολιθώματά τους

H εντυπωσιακή αυτή ανακάλυψη έγινε με την εξέταση των απολιθωμάτων δύο
μεσοζωικών σκύλων που ανακαλύφθηκαν σε περιοχή της Βορειοανατολικής Κίνας,
γνωστή με την ονομασία Διάπλαση του Γιξιάν.

H Διάπλαση του Γιξιάν βρίσκεται στην επαρχία Λιαονίνγκ και είναι μια περιοχή
εξαιρετική για απολιθώματα, καθώς στη Μεσοζωική Περίοδο (280 εκατομμύρια έως
65 εκατομμύρια χρόνια πριν) είχε λίμνες, ποτάμια και ηφαίστεια. Ηφαιστειακές
εκρήξεις γέμισαν με στάχτη τις λίμνες και ζώα, τα οποία είτε πέθαναν κοντά στο
νερό είτε έπεσαν μέσα σε αυτό, θάφτηκαν γρήγορα στο ίζημα του βυθού. Το ίζημα
προστατεύει ιδιαίτερα καλά τα απολιθώματα, με αποτέλεσμα να έχουν γίνει στην
περιοχή αυτή πολλές από τις πιο πρόσφατες ανακαλύψεις για τη Μεσοζωική
Περίοδο, ενώ οι ειδικοί πιστεύουν πως έχει ακόμη πολλούς θησαυρούς να
αποκαλύψει.

Το πρώτο απολίθωμα, ένας Repenomamus robustus (δυνατό ερπετο-θηλαστικό), είχε
μήκος μεγαλύτερο από 50 εκ., ζύγιζε 4 έως 6 κιλά και είχε κοντά και χοντρά
πόδια. Είχε περίπου το μέγεθος ενός σύγχρονου μαρσιποφόρου οπόσουμ ή ενός
σκύλου μπασέ. Μολονότι ήταν σαφώς θηλαστικό, τα δόντια του ήταν μυτερά και τα
μέλη του εξείχαν στο πλάι από το σώμα του, όπως στα ερπετά.

Αμάσητο!

Στο «στομάχι» του απολιθώματος οι ερευνητές βρήκαν τα υπολείμματα ενός νεαρού ψιττακόσαυρου, ενός δεινόσαυρου με ράμφος σαν του παπαγάλου

Στο σημείο όπου βρισκόταν άλλοτε το στομάχι του, οι ερευνητές βρήκαν τα
υπολείμματα ενός νεαρού ψιττακόσαυρου, ενός δεινόσαυρου με ράμφος σαν του
παπαγάλου. Ο ψιττακόσαυρος αυτός είχε μήκος 13 εκατοστά, λιγότερο από το ένα
τρίτο του μεγέθους του ζώου που τον κατασπάραξε. Καθώς μερικά από τα οστά του
ψιττακόσαυρου είναι ακόμη ενωμένα, φαίνεται πως το αρπακτικό κατάπιε το
τελευταίο γεύμα του σε κομμάτια, χωρίς να μασήσει.

Το δεύτερο απολίθωμα, ένας Repenomamus giganticus (γιγάντιο ερπετο-θηλαστικό),
είναι ένας μεγαλύτερος συγγενής, με μήκος πάνω από ένα μέτρο και βάρος 8,5 έως
10 κιλά. Ήταν επίσης σαρκοβόρος, πιθανόν ικανός να σκοτώνει όχι μόνο νεαρούς
δεινόσαυρους, αλλά ακόμη και ενηλίκους που ανήκαν σε μικρότερα είδη.

Έστηναν ενέδρα στο θήραμά τους

ΑΜΦΟΤΕΡΑ τα απολιθώματα ανακάλυψε στη διάρκεια ανασκαφών στη Διάπλαση
Γιξιάν μια ομάδα επιστημόνων, με επικεφαλής τον Μενγκ Τζιν του αμερικανικού
Μουσείου Φυσικής Ιστορίας της Νέας Υόρκης και τον Ουάνγκ Γιουαντσίνγκ του
Ινστιτούτου Παλαιοντολογίας Σπονδυλωτών και Παλαιοανθρωπολογίας στο Πεκίνο.
Λεπτομέρειες για τα νέα ευρήματα δημοσιεύονται στο τελευταίο τεύχος της
επιθεώρησης «Nature». Ο δρ Μενγκ δήλωσε ότι με τα ευρήματα αναθεωρείται ριζικά
η επικρατούσα άποψη για τα πρωτόγονα θηλαστικά που συνυπήρξαν με τους
δεινόσαυρους. Είναι τώρα σαφές ότι ο Repenomamus πιθανόν να ανταγωνιζόταν με
τους δεινόσαυρους για τροφή και εδάφη. «Τα θηλαστικά της Μεσοζωικής Περιόδου
πιστευόταν πως ήταν ζώα μεγέθους ποντικού που τρέφονταν κυρίως με έντομα, ήταν
νυκτόβια και ζούσαν στη σκιά των δεινοσαύρων», δήλωσε ο δρ Μενγκ. «Αυτά τα νέα
στοιχεία ότι ήταν μεγαλύτερα, σαρκοβόρα και επιθετικά μάς δίνουν μια εντελώς
νέα εικόνα».

Οι σκελετοί των δύο ειδών του Repenomamus φανερώνουν ότι τα ζώα αυτά δεν
μπορούσαν να τρέξουν γρήγορα. Ωστόσο πιστεύεται πως δεν τρέφονταν με ψοφίμια,
αλλά ήταν μάλλον επιθετικά αρπακτικά. Έστηναν ενέδρα στο θήραμά τους και
σηκώνονταν στα πίσω πόδια για να το πιάσουν στα δυνατά σαγόνια τους.

©The Times, 2005

Επιμέλεια: Γιώργος Αγγελόπουλος