Nαρκισσισμός της αγαθοεργίας

Το ξέρουμε πως η ανακούφιση της δυστυχίας θέλει μέτρα δραστικά, αλλά και πολιτικά, ωστόσο η βοήθεια που στέλνουμε μέσω των τηλεοπτικών μαραθωνίων σώζει για λίγο την κατάσταση ή έστω την ψυχή μας

Είδαμε να συμβαίνει και χειροκροτήσαμε με πάθος αυτήν την τηλεοπτική εκδήλωση
των καλών καγαθών αισθημάτων, που χάρη στο τηλεοπτικό θέαμα οργανώθηκαν για να
βρουν τον φιλανθρωπικό τους στόχο. Οι ανάγκες που δημιούργησε η καταστροφή στη
Νοτιοανατολική Ασία με τον σεισμό και τα τσουνάμι μετατράπηκαν σε ευκαιρία να
καταρριφθεί ο «μύθος» της οπτικής μας αποχαύνωσης, της χαμηλής μας
«απορροφητικής ικανότητας» των δυστυχιών.

Και αντιδράσαμε ακαριαίως. Ο τηλεμαραθώνιος της EPT μάς έκανε περήφανους για
τον συναισθηματικό και φιλάνθρωπο εαυτό μας. Και τον χειροκροτήσαμε.

Θέλαμε να τον δούμε να προσφέρει; Να τον ακούσουμε να ξεδιπλώνει φιλάνθρωπα
αισθήματα;

Πάντως, χάρη στην άμιλλα της φιλανθρωπίας, η παγκόσμια κοινότητα βρέθηκε στο
πλευρό των πληγέντων. Ποια χώρα προσέφερε τα περισσότερα; – αναλογικώς με τον
πληθυσμό μας, εμείς, μας πληροφορούν τα δελτία ειδήσεων.

Να μια ωραία πρωτιά για το ευγενές έθνος των Ελλήνων. Ανωτερότητα,
συναισθηματισμός. Μήπως αυτά δεν είναι τα «χαρακτηριστικά» μας; Έτσι κι αλλιώς
η ιδέα της διακριτικής προσφοράς έχει χαθεί στην εποχή μας. Άλλωστε, προσφορά
που δεν φαίνεται δεν δημιουργεί άμιλλα. Συγκίνηση που προκάλεσε η γιαγιά η
οποία έχει κινητικά προβλήματα και προσέφερε 50 ευρώ, τα μισά χρήματα σχεδόν
της σύνταξής της – πολύ περισσότερα από τα 10 εκατομμύρια ευρώ του Σούμαχερ
αναλογικά με τις δυνατότητές τους.

Περιέργεια που προκλήθηκε για το ποιος προσέφερε 200.000 ευρώ για την πένα του
Προέδρου της Δημοκρατίας, που έσπευσαν να ικανοποιήσουν τόσο η εκπομπή
δημοπρασίας της δημόσιας τηλεόρασης και κατόπιν όλα τα δελτία ειδήσεων.

Σασπένς που δημιουργήθηκε από τα πρώτα λεπτά του τηλεμαραθώνιου, το οποίο
κορυφώθηκε κατά τη δημοπρασία, για το πόσα χρήματα θα προσφερθούν.

Όλα χαρακτηριστικά συναρπαστικού θεάματος. Και δεν είναι τυχαίο που έφθασε
τους 700.000 θεατές και πλέον το θέαμα της δημοπρασίας, όπως υπερηφάνως
δήλωναν οι διοργανωτές της εκδήλωσης της EPT.

Είναι γεγονός πως χάρη στους τηλεμαραθώνιους η αληθινή ευχαρίστηση δεν
περιορίζεται απλώς στην προσφορά, αλλά στον γενικό ανταγωνισμό και στη
δημοσιοποίηση της παραμικρής χειρονομίας. H καλοσύνη γίνεται δημοφιλής και
διασκεδαστική.

Ωστόσο, πολλοί μιλούν για τη δυσκολία να φθάσει η βοήθεια σε εκείνους που
έχουν ανάγκη, μιλούν για «επιτήδειους» που θα σπεύσουν. Εικόνες δείχνουν
παιδιά ρακένδυτα να σπρώχνονται μπροστά σε ένα ελικόπτερο που πετάει πακέτα
τροφής. Ίδιες εικόνες είχαμε δει και στο Ιράκ. Παντού, όπου η δυστυχία
καταργεί τις βασικές αξίες της ζωής, υπάρχουν πανομοιότυπες εικόνες
πεινασμένων. Τι να προλάβει η ευαισθησία των «κοινών θνητών»!

Εκεί που απουσιάζει το πολιτικό όραμα, εκεί που η μεγάλη αγορά διαμορφώνει τις
απάνθρωπες ανισότητες, εκεί που η φτώχεια μετατρέπεται σε εστία κατάργησης των
ανθρωπίνων δικαιωμάτων που επιβάλλει ο πολιτισμός, εκεί που τα πάμφθηνα χέρια
εργασίας και η παιδική εργασία προσφέρουν υπέρογκα κέρδη για να καλυφθεί πίσω
τους η ντροπή του σύγχρονου κόσμου, εκεί που η σεξουαλική εκμετάλλευση
ανηλίκων προσφέρεται σαν βαλβίδα αποσυμπίεσης των διαστροφών των
«πολιτισμένων», αναδύεται η συγκίνηση της θεαματικής, της υπερφωτισμένης προσφοράς.

H άλως του σωτήρα

H εκπομπή της κρατικής τηλεόρασης που δημοπρατεί τα προσφερόμενα αντικείμενα
παρουσιάζει αμέσως κάθε αγαθοεργό πλειοδότη να μιλήσει για την προσφορά του.
Το θέαμα θέλει πρωταγωνιστές και η αγαθοεργία κίνητρα.

H μέθοδος μπορεί να σκανδαλίζει, αλλά είναι φανερό πως δεν γίνεται αλλιώς.
Δυστυχώς, ο θόρυβος των θυμάτων συγχέεται με τον θόρυβο γύρω από τις
αγαθοεργίες των σωτήρων. Σε όλα τα δελτία ειδήσεων της κρατικής τηλεόρασης η
ενθουσιασμένη φωνή της Ελισάβετ Φιλιππούλη, η οποία παρουσίαζε την
τηλε-δημοπρασία, αναμετέδιδε με επαγγελματικό τόνο τη συγκινητική ατμόσφαιρα
των προσφορών. Ο τάδε, ο δείνα, τόσα για την πένα, τόσα για τα ενθύμια
αθλητικών διοργανώσεων. H ναρκισσιστική κατανάλωση του φιλάνθρωπου εαυτού μας
είναι το θέαμα που εξισορροπεί εκείνο των καταστροφών.

Σημασία δεν έχουν οι προθέσεις, αλλά το αποτέλεσμα. Ωστόσο, ας το σκεφθούμε:
ουδέποτε επέδειξαν αδιαφορία οι κοινοί θνητοί, ανέκαθεν έσπευδαν σε βοήθεια
συνανθρώπων και πληγέντων. Οι τηλεμαραθώνιοι και άλλοι «θεσμοί» απλώς
οργανώνουν αυτό που ήδη υπάρχει. Και πώς να μην το επισημάνουμε, χάρη σε
αυτούς τους «θεσμούς» η «εικόνα» μας αποκτά την κολακευτική άλω του σωτήρα και
το εγώ μας – το εθνικό – δέχεται ισχυρή ένεση ότι είμεθα φυλή «ευγενής και ανωτέρα».