Kαλειδοσκόπιο εικόνων και εκφραστική πειθαρχία

O Κουζούνης συνδυάζει ζωηρή χρωματική ποικιλία, συνθετική αναλυτικότητα που μετατρέπεται σε πειθαρχημένη συγκρότηση, μια καλειδοσκοπική πανδαισία που παρουσιάζεται στο βλέμμα μας ως γνώριμη από χρόνια μαγική εικόνα

Δεν το αντιλαμβανόμαστε το φαινόμενο παρά μόνο σπάνια, όταν η επικαιρότητα
φέρει στο προσκήνιο εκθέσεις που δείχνουν τη διαφορά της νέας τέχνης από την
παλιά.

H νέα μοιάζει πολύ με τα μαζικά προϊόντα που μας τριγυρίζουν: έχει εξωτερικά
χαρακτηριστικά προσεγμένα και μελετημένα ώστε να συμβαδίζουν με τα
(νομιζόμενα) μέτρα της ζήτησης. Εσωτερικά, χρειάζεται απανωτά τεστ για να
εντοπίσει κανείς αλήθεια και ειλικρίνεια.

H παλιά τέχνη – που είναι παρατεταμένο ερώτημα εάν τη χρειάζονται πλέον οι
καιροί γενικότερα και όχι μόνον οι συλλέκτες καλλιτεχνικής γνησιότητας και
δεξιοτεχνίας – έχει αντίστροφα γνωρίσματα: ο καλλιτέχνης αποφασίζει από μόνος
του τι είναι αυτό που θέλει να αποτυπώσει στο εικαστικό έργο, με ποια
εκφραστικά εργαλεία και με ποια εξέλιξη από έργο σε έργο.

Οι εκθέσεις του Βασίλη Κυπραίου και του Ευάγγελου Κουζούνη είναι λοιπόν
αυτές που μας έδωσαν αυτήν τη σπάνια αίσθηση σοβαρής, ασκημένης, ειλικρινούς
ζωγραφικής. Σαν να έγιναν με ήθος άλλου αιώνα. Γνώρισμα καλό για το βλέμμα
όσων ζητάμε καλλιτέχνες ολοκληρωμένους και αυτοπροσδιορισμένους, κακό ίσως για
όσους ζητούν από την τέχνη των ημερών μας αναλώσιμα έργα και εύκολες μορφές.

Οι δύο ζωγράφοι είναι από χρόνια καθιερωμένοι, αλλά όχι όσο τους αξίζει,
κυρίως επειδή είναι ιδιαίτερα σεμνοί, σχεδόν «αποτραβηγμένοι», εκθέτοντας μόνο
όταν έχουν έτοιμο νέο κύκλο δουλειάς. Κατά σύμπτωση (;) έχουν και μερικά κοινά
εικαστικά γνωρίσματα: μεγάλο μέρος του έργου τους έχει ανθρωποκεντρικά θέματα,
ζωγραφισμένα μ’ έναν ιδιαίτερα πολυπρισματικό τρόπο, με τα κορμιά σαν
διαφανείς όγκους που διαπερνώνται από ρινίσματα χρωμάτων τα οποία τα κάνουν
και μοιάζουν με καλειδοσκόπιο. Το μοτίβο αυτό επανέρχεται εν μέρει και στις
τρέχουσες εκθέσεις, αλλά από ‘κεί και πέρα καθένας με τον δρόμο του.

Στους καινούργιους πίνακες του Κυπραίου το θέμα που πρωταγωνιστεί είναι
η καρέκλα. H φόρμα αυτή έχει αρκετό παρελθόν στην ιστορία της ζωγραφικής,
ιδίως της εννοιολογικής, αφού ο ίδιος ο ιδρυτής αυτής της τάσης, ο Τζ. Κόσουθ,
με ένα ομότιτλο έργο (1965) που αποτελούνταν από μια αυτούσια καρέκλα και ένα
φωτοτυπημένο λήμμα λεξικού εγκαινίασε την υποκατάσταση της ζωγραφικής από
έννοιες. Αθέλητα μάλλον ο Κυπραίος απαντά στις διανοουμενίστικες υπερβολές,
ζωγραφίζοντας τη φόρμα της καρέκλας στις διάφορες εμπειρικές εκδοχές της, αλλά
κυρίως ως αντικείμενο άμεσα σχετιζόμενο με το ανθρώπινο σώμα, ιδίως τον
σκελετό. Απομονωμένη από το υπόλοιπο περιβάλλον, σαν σε πορτρέτο, χωρίς τον
χρήστη επάνω της, αλλά συχνά με κάποια υφάσματα που συχνά μοιάζουν με σάβανα,
παίρνει μεταφυσικές-μελαγχολικές προεκτάσεις, όπως τα περισσότερα έργα του
ζωγράφου κατά τα τελευταία χρόνια. Ήσυχη, πειθαρχημένη, μια ζωγραφική για
στοχαστικούς οφθαλμογνώστες.

Στη ζωγραφική του Ευάγγελου Κουζούνη οι συνιστώσες είναι περισσότερες,
όμως το τελικό αποτέλεσμα το ίδιο σφιχτοδεμένο και εύγλωττο. Ανθρώπινες
φιγούρες ξεπροβάλλουν στο πρώτο πλάνο, αλλά εκτός από το πρόσωπο το υπόλοιπο
μέρος τους συνυφαίνεται με τα στοιχεία του περιβάλλοντος – άλλοτε
εσωτερικό-σκηνογραφικό, άλλοτε εξωτερικός χώρος – έτσι που μοιάζουν να
ξεπηδούν, να «φυτρώνουν» από αυτό. Μικρές πρισματικές γωνίες υποδιαιρούν τις
φιγούρες και τα άλλα στοιχεία σε μικρόκοσμους χρωματικούς, ιδιαίτερα πλούσιους
σαν από ανατολίτικο χαλί, αλλά ταυτόχρονα και προσεκτικά πειθαρχημένους σε μια
ενότητα που ολοκληρώνεται στα πρόσωπα. Μια μακρινή ευχάριστη αίσθηση από τον
Βιεννέζο Γκ. Κλιμτ ή από τον δικό μας N. Χατζηκυριάκο – Γκίκα αναδύεται από
πολλά έργα, καθώς και μια αγάπη για λαϊκά – ποπ – πρόσωπα (M. Κάλλας,
ποδοσφαιριστές, μπουζουξήδες). Γενικότερα, το εικαστικό πνεύμα του Κουζούνη
συνδυάζει ζωντανή χρωματική ποικιλία, συνθετική αναλυτικότητα που μετατρέπεται
σε πειθαρχημένη συγκρότηση συμπεριλαμβάνοντας συναρμολογημένα τμήματα από
δεδομένες εικόνες, μια καλειδοσκοπική πανδαισία που ως διά μαγείας
παρουσιάζεται στο βλέμμα μας ως εύγλωττη και γνώριμη από χρόνια μαγική εικόνα.
Οφείλω να ομολογήσω ότι αυτή η έκθεση είναι από τις πιο ώριμες ζωγραφικές
καταθέσεις που αντίκρυσα τα τελευταία χρόνια, ένα ευχάριστο ξάφνιασμα που σε
κάνει να πιστεύεις στον καλό μάστορα, αυτόν που κατορθώνει να συμπυκνώσει το
όνειρο στα όρια ενός πίνακα, προσφέροντας μέσα από κάθε εκατοστό του διεξόδους
φαντασίας.

Οι εκθέσεις με λίγα λόγια

Βασίλης Κυπραίος

* Πόσο ώριμα και αντιπροσωπευτικά είναι τα έργα του καλλιτέχνη; 7

* Ενδιαφέρει τους ειδικούς 8

* Ενδιαφέρει τον μέσο φιλότεχνο; 6

Ευάγγελος Κουζούνης

* Πόσο ώριμα και αντιπροσωπευτικά είναι τα έργα του καλλιτέχνη; 9

* Ενδιαφέρει τους ειδικούς; 8

* Ενδιαφέρει τον μέσο φιλότεχχνο; 8

8, 9, 10 = Ζώνη υψηλών επιδόσεων

6, 7 = Αξιοσημείωτη εξέλιξη

5 = Τα συνηθισμένα

INFO

Βασίλης Κυπραίος, «Νέες Μορφές», Βαλαωρίτου 9, Κολωνάκι, τηλ. 210-3616.165,
μέχρι 4 Δεκεμβρίου

Ευάγγελος Κουζούνης, Titanium Yiayianos Gallery, B. Κωνσταντίνου 44, τηλ.
210-7297.644, μέχρι 13 Δεκεμβρίου