XAPΟΛNT MΠΛΟYM «Διαβάζω σημαίνει αλλάζω»

«Μην προσπαθήσετε να βελτιώσετε τον διπλανό σας ή τους διπλανούς σας με αυτά που διαβάζετε ή με τον τρόπο που διαβάζετε», συμβουλεύει ο διάσημος κριτικός λογοτεχνίας Χάρολντ Μπλουμ (κάτω) στο βιβλίο του «Πώς και γιατί διαβάζουμε»

«Υπάρχουν πτυχές του εαυτού μας που δεν θα τις γνωρίσουμε εντελώς μέχρι να
γνωρίσουμε, όσο καλύτερα μπορούμε, τον Δον Κιχώτη και τον Σάντσο Πάντσα», μας
προτρέπει ο διάσημος κριτικός και θεωρητικός της λογοτεχνίας καθηγητής στο
Πανεπιστήμιο του Γέιλ Χάρολντ Μπλουμ. Αλλά αν το αριστούργημα του Θερβάντες
είναι κάτι σαν αρχετυπικό μυθιστόρημα στη σκέψη του Μπλουμ, η αναζήτηση του
«πώς να διαβάσουμε ένα μυθιστόρημα» σημαίνει για εκείνον «πώς να αναγνώσουμε
τον Προυστ, το τελευταίο θαύμα του κλασικού μυθιστορήματος».

Τον 74χρονο καθηγητή τον γνωρίζουμε στα ελληνικά μόλις από δύο εκδόσεις: την
«Αγωνία της επίδρασης» (Άγρα, 1989, μτφ Δημ. Δημηρούλης) και τη «Θραύση των
δοχείων» (Πλέθρον 1998, μτφ Γιάννης Σκαρπέλος). Εν τούτοις έχει γράψει περί τα
τριάντα βιβλία και συγκαταλέγεται στους μεγάλους της θεωρίας της λογοτεχνίας,
ανάμεσα στους Μπαρτ, Κρίστεβα, Ντεριντά, Λακάν.

Το τρίτο του βιβλίο (με πολύ καλή εισαγωγή τού Ουίλιαμ Σουλτς) που θα
κυκλοφορήσει σε λίγο στα ελληνικά έχει τίτλο «Πώς και γιατί διαβάζουμε» (Εκδ.
Τυπωθήτω) και ανήκει στη νέα γενιά βιβλίων του Νεοϋορκέζου «γκουρού»
(κυκλοφόρησε στην Αμερική το 2000 -και συμπληρώθηκε), από αυτά που τον έφεραν
πιο κοντά στο ευρύτερο κοινό.

Ο γενικός στόχος της ανάγνωσης, λέει ξεκινώντας ο Χάρολντ Μπλουμ, δεν είναι να
κερδίσει κανείς πληροφορίες, αλλά γνώση και σοφία, τη γνώση που ενδυναμώνει
τον εαυτό και του επιτρέπει να ανακαλύψει τα πραγματικά του ενδιαφέροντα, ενώ
παράλληλα του προσφέρει τέρψη.

Ο Χάρολντ Μπλουμ ανήκει στην κατηγορία των φανατικών αναγνωστών. Ο
ίδιος πιστεύει ότι δεν… έχει συναντήσει άλλον που έχει διαβάσει όσο εκείνος
και είναι γνωστό ότι κοιμάται μόλις τέσσερις ώρες ημερησίως. Για τη
λογοτεχνική κριτική πιστεύει ότι «πρέπει να είναι εμπειρική και πρακτική, παρά
θεωρητική». Και το εξειδικεύει: «Οι κριτικοί που θεωρώ δασκάλους μου – ο δρ
Σάμιουελ Τζόνσον και ο Ουίλιαμ Χάζλιτ πρωτίστως – ασκούν την τέχνη τους με
στόχο να φωτίσουν εκείνο που εμφανίζεται υπόγεια μες στο βιβλίο. Είτε
ασχολούμαι με θεατρικό του Όσκαρ Ουάιλντ είτε με διήγημα του Χόρχε Λουίς
Μπόρχες, πρώτο μου μέλημα είναι πώς θα συλλάβουμε και θα εννοήσουμε αυτό που
εμφανίζεται έμμεσα και μπορεί και πρέπει να γίνει εμφανές».

Πέντε χρήσιμες συμβουλές ανάγνωσης

Στις σελίδες του βιβλίου του υπάρχουν διάχυτα σχόλια και συμβουλές για θέματα
ανάγνωσης, που τον βοηθούν να επιχειρηματολογήσει. Σταχυολογούμε μερικά:

1. «H ποίηση πρέπει να διαβάζεται δυνατά και να απομνημονεύεται».

2. «Να διαβάζεις όχι για να αντικρούσεις και να ανατρέψεις, ούτε για να
πιστέψεις και να θεωρήσεις δεδομένο, μήτε για να βρεις θέμα κουβέντας και
συζήτησης, αλλά για να μετρήσεις και να κρίνεις» (αυτή η συμβουλή ανήκει στον
Φράνσις Μπέικον και ο Μπλουμ την ενστερνίζεται πλήρως).

3. «Αφήστε τον εαυτό σας ανοιχτό σε μια πλήρη ανάγνωση του Βασιλιά Ληρ
και θα κατανοήσετε καλύτερα τις ρίζες αυτού που θεωρείτε πατριαρχία. Όμως το
να διαβάσεις τον Βασιλιά Ληρ πλήρως, σημαίνει να τον διαβάσεις χωρίς
ιδεολογικές προσδοκίες, αλλιώς θα έχεις στερηθεί από αισθητική και γνωστική
άποψη».

4. «Καθαρίστε τη σκέψη σας από τα ακαδημαϊκά τροπάρια, τύπου: “φύλο και
σεξουαλικότητα” ή “πολυπολιτισμικότητα”».

5. «Μην προσπαθήσετε να βελτιώσετε τον διπλανό σας ή τους διπλανούς σας
με αυτά που διαβάζετε ή με τον τρόπο που διαβάζετε».

INFO

Χάρολντ Μπλουμ, «Πώς και γιατί διαβάζουμε», Εκδ. Τυπωθήτω, μτφ Κατερίνα
Ταβαρτζόγλου. Κυκλοφορεί την Τετάρτη 1 Δεκεμβρίου.