Ο μύθος του «κάθε μέρα»

«Ζευγάρι», έργο του 1985 από τον Αλέκο Φασιανό. Δεσπόζουν η αθώα γυμνότης των σωμάτων, το μπλε χρώμα του βυθού και το φύλλο χρυσού στο φόντο, που ανακαλεί τη βυζαντινή παράδοση. Ο Φασιανός μεγάλωσε στην αυλή μιας εκκλησίας, στους πρόποδες της Ακρόπολης και το στραφτάλισμα των εικόνων και των αμφίων εντυπώθηκε βαθιά μέσα του

«Ο ήλιος ανατέλλει κάθε μέρα. Όμως δεν είναι ο ίδιος. Ούτε είναι η ίδια
ημέρα. H διαρκής επάνοδος είναι η επανάληψη του διαφορετικού. Έχουμε ανάγκη
από την επανάληψη που δεν είναι απομίμηση. Φαντασθείτε να μην έβγαινε ξανά ο
ήλιος», λέει ο ζωγράφος Αλέκος Φασιανός. Και αυτό το πιστεύω του – με το οποίο
απαντά στις επικρίσεις ότι επαναλαμβάνεται – μας υποδέχεται στον προθάλαμο της
μεγάλης αναδρομικής έκθεσης 300 και πλέον έργων του με τίτλο «Μυθολογίες του
καθημερινού», που εγκαινιάζεται στην Εθνική Πινακοθήκη.

«Γιορτή της ζωγραφικής» χαρακτηρίζει τούτη την έκθεση η οικοδέσποινα
Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα, μια γιορτή όπου το τραπέζι είναι στρωμένο με πλούσια
χρώματα, το μπλε του βυθού, το ροζ της σάρκας, το κόκκινο της φωτιάς, το
κίτρινο του καλοκαιριού, το χρυσαφί των αγγέλων, το μαύρο και το άσπρο.

Στην άλλη άκρη του τραπεζιού, η σχεδιαστική δεινότητα του Φασιανού, ο
οποίος μπορεί να φτιάξει άνθρωπο με μια μονοκονδυλιά, και συνδαιτυμόνες ο
ευρωπαϊκός μοντερνισμός, το informe – η άμορφη τέχνη, η αρτ μπροντ – η άξεστη
τέχνη και η ελληνική παράδοση των αρχαίων αγγειογράφων, των Βυζαντινών
μαστόρων, του Θεόφιλου.

Όταν όλοι έστρεφαν τα νώτα τους στην εικονιστική ζωγραφική, εκείνος την
αγκάλιασε ηδονικά. Όταν πολλοί απέστρεφαν το βλέμμα μακριά από τον πεζό κόσμο
της καθημερινότητας, της αθηναϊκής γειτονιάς και των ανθρώπων της, εκείνος την
αποθέωσε. Αυτό ήταν το κλειδί της τεράστιας επιτυχίας. «Στον Φασιανό», λέει η
κ. Λαμπράκη Πλάκα, «επιβεβαιώνεται η πεποίθηση ότι για να είναι οικουμενικός ο
ζωγράφος πρέπει να είναι εθνικός».

Ελύτης. Δύο είναι οι δυνάμεις που διεκδικούν τον πρώτο ρόλο στη
διαμόρφωση ενός έργου τέχνης. H σοφία και η σπάθα του Μεγαλέξαντρου… Σπάθα
τού Φασιανού δεν ήταν η τεχνική του, αλλά ο μύθος των παιδικών του χρόνων. Και
σοφία του – ασπίδα του – η επιμονή να τον διατηρεί και να τον αναπτύσσει με
τρόπο ανένδοτο, ακόμα και με όλα του τα ελαττώματα, που τα μετατρέπει σε χάρμα
οφθαλμών για τους άλλους.

Τριακόσια έργα ανθολογούν την πενηντάχρονη σχεδόν πορεία του Φασιανού.
Από τα πρώτα νεανικά σχέδια στα έργα ζωγραφικής που εξέθεσε στη μεταπολεμική
Αθήνα, τις λιγότερο γνωστές άγριες και ανεικονικές μορφές που δημιούργησε στο
Παρίσι και τα γνωστά έργα του – άνδρες, γυναίκες, φίλους, ποδηλάτες, που
μπορεί να είναι η σύγχρονη ενσάρκωση ενός Ερμή κ.ά. Επιπλέον, γλυπτά και
μικρογλυπτά, σχέδια, χαρακτικά, έντυπα, εικονογραφήσεις βιβλίων, κάποια λίγα
χρηστικά αντικείμενα από την ατελείωτη σειρά αντικειμένων που έχει
δημιουργήσει ο ανεξάντλητος εικαστικός καλλιτέχνης, αλλά και μακέτες από τη
δουλειά του στο θέατρο.

Μυστικά: Μια κατηγορία έργων με πρωταγωνίστρια τη «Φρύνη» ταιριάζουν με
τους νομικούς κύκλους. Με καράβια στο φόντο, πάνε για τους ανθρώπους της
θάλασσας. Με ουρανοξύστες και πολυκατοικίες για κατασκευαστές, με πλήθος
ανθρώπων για τους εμπορευόμενους, το μικρό αυθαίρετο σπιτάκι με τα σίδερα
δίπλα στη θάλασσα στην αναμονή για το όνειρο των πολλών, το υπόγειο χιούμορ
συνοδεύει τον ζωγράφο στα έργα του. Παλιά έβαζε στις μορφές του και ένα
τσιγάρο που κάπνιζε αρειμανίως, γιατί το έβρισκε ποιητικό. Τελευταίως προτιμά
να βάζει ένα κλαδάκι αντί για το βλαβερό χόρτο. Σημασία έχουν και οι
λεπτομέρειες στο έργο του Φασιανού.

INFO

Αλέκος Φασιανός, «Μυθολογίες του καθημερινού» στην Εθνική Πινακοθήκη (Βασ.
Κωνσταντίνου 5, τηλ. 210-7235.937-8). Είσοδος: 6 ευρώ. Κατάλογος: 25 ευρώ.
Χορηγός: Eurobank – Private Banking. Επιμέλεια: Έφη Αγαθονίκου.