Ο πρίγκηπας που έγινε εφευρέτης

Ο πρίγκηπας Φρανσέσκο Αλιάτα ντε Βίλα Φράνκα (αριστερά), παραγωγός της «Χρυσής άμαξας» (1952) του Ζαν Ρενουάρ, με το σκηνοθέτη και την πρωταγωνίστρια Άννα Μανιάνι. Στην ένθετη φωτογραφία, ο ίδιος με την υποβρύχια κάμερα την οποία εφηύρε, σε μια από τις αρχαιολογικές αποστολές του στο βυθό

Ένας Σικελός πρίγκιπας που έγινε εφευρέτης για χάρη της υποβρύχιας
αρχαιολογίας, ο σκηνοθέτης Φραντσέσκο Αλιάτα, μια καθηγήτρια της Μεσαιωνικής
Βυζαντινής Ιστορίας, η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, που θα ακούσει τον Γιώργο
Νταλάρα να ερμηνεύει τα ποιήματα που εκείνη έγραψε κρυφά, είναι δύο μόνο από
τα συναρπαστικά πρόσωπα και πράγματα που φέρνει κοντά μας η 5η Διεθνής
Συνάντηση Αρχαιολογικής Ταινίας του Μεσογειακού Χώρου και για συντομία ο
«Αγών», που ξεκινά με μια εβδομάδα προβολών, εκθέσεων, ομιλιών και συναυλιών.

Ο Πρίγκιψ της Βίλα Φράνκα σήμερα πλησιάζει τα ενενήντα. Πριν από 65 χρόνια και
πριν γυρίσει την ταινία «Βουλκάνο», μητέρα μιας γενιάς ταινιών αφιερωμένων στη
γοητεία της ηφαιστειολογίας με την Άννα Μανιάνι, ανακάλυψε την υποβρύχια
κινηματογραφική μηχανή. Έφτιαξε ένα σκάφανδρο δικής του εμπνεύσεως και βούτηξε
στα νερά, για να φέρει στην επιφάνεια τις πρώτες υποβρύχιες κινηματογραφικές
σκηνές, που διαρκούσαν όσο κρατούσε και η ανάσα του.

H πρώτη προβολή της ταινίας «Βουλκάνο» ατύχησε γιατί, παρότι ο Αλιάτα
κέρδισε στην κούρσα ταχύτητας από τον αντίπαλό του Ρομπέρτο Ροσελίνι, που
ετοίμαζε το «Στρόμπολι» με την Ίνγκριντ Μπέργκμαν, οι δημοσιογράφοι
εγκατέλειψαν την πρώτη προβολή του «Βουλκάνο» και την Άννα Μανιάνι για να
τρέξουν στην Ίνγκριντ Μπέργκμαν που μόλις είχε γεννήσει το πρώτο παιδί του
έρωτά της με τον Ρομπέρτο Ροσελίνι.

Ο άνθρωπος έγραψε ιστορία, που θα την γνωρίσουμε και… προσωπικά, αφού θα
είναι παρών, αλλά και μέσα από την έκθεση 54 φωτογραφικών πανό και ενθυμίων
στο φουαγιέ του Θεάτρου Κνωσσός (Κνωσού 11, στάση Καλλιφρονά) όπου
φιλοξενείται η προβολή των 60 ταινιών που συμμετέχουν στο διαγωνιστικό και
πληροφοριακό μέρος του φεστιβάλ. Την πρώτη ημέρα των προβολών, Κυριακή 7
Νοεμβρίου στις 20.45, θα τον γνωρίσουμε και μέσα από το ντοκιμαντέρ «Τα παιδιά
της Πανάρια» που παρακολουθεί τη ζωή του Αλιάτα και των μελών εκείνου του
πρώτου υποβρύχιου κινηματογραφικού συνεργείου.

Την Κυριακή 14 Νοεμβρίου στις 17.30, θα προβληθεί για πρώτη φορά στην Ελλάδα
με ελληνικούς υπότιτλους η άπαιχτη ταινία του Αλιάτα «H χρυσή άμαξα» με
πρωταγωνίστρια την Άννα Μανιάνι.

Οι δύο πρώτες ταινίες του «Αγώνα» είναι τελείως διαφορετικές. H μία γεμάτη
εκπλήξεις της Γερμανίδας αρχαιολόγου ντοκιμαντερίστ Έλι Φρις παρουσιάζει μια
σύγχρονη γερμανική έρευνα για τα ζωηρά χρώματα που ζωντάνευαν τα αρχαία
ελληνικά αγάλματα πολεμιστών που ανήκαν στον ναό της Αφαίας στην Αίγινα και θα
προβληθεί στις 17.30. Στις 18.20 ο διευθυντής του Εθνικού Αρχαιολογικού
Μουσείου Νίκος Καλτσάς θα μιλήσει για «Το χρώμα στην αρχαία Ελλάδα».

H δεύτερη ταινία, στις 19.00, είναι σκηνοθετημένη το 1985 από τον Τάκη
Χατζόπουλο και είναι αφιερωμένη σ’ έναν θρυλικό εργάτη ανασκαφής, τον Γιάννη
Καραμήτρο, που άνοιξε χιλιάδες αρχαίους τάφους και μνημεία. Στις 20.00 ο
καθηγητής Αρχαιολογίας Νίκος Σταμπολίδης, διευθυντής του Μουσείου Κυκλαδικής
Τέχνης, θα μιλήσει για τη γοητεία και τις αμφιβολίες της ανασκαφής.

Την οργάνωση της Διεθνούς Συνάντησης «Αγών» έχει το περιοδικό
«Αρχαιολογία και Τέχνη» υπό την αιγίδα του υπουργείου Πολιτισμού και σε
συνεργασία με το Κέντρο Ελληνικού Κινηματογράφου. Χορηγοί: Εθνική Τράπεζα,
υπουργείο Πολιτισμού, Mega, Ίδρυμα Ωνάση, υπουργείο Ανάπτυξης.

H ύδραυλις και τα ποιήματα

Στον φετινό «Αγώνα» προνομιακή θέση έχει το θέατρο και η μουσική, αρχαία και
σύγχρονη. Με αφορμή την προβολή της ταινίας «Αρχαία Ύδραυλις» της Μαρίας
Παπαλιού, την Πέμπτη 11 Νοεμβρίου στις 11.45 θα εκτεθεί η ανακατασκευασμένη
ύδραυλις σύμφωνα με το πρωτότυπο μουσικό όργανο που βρέθηκε στον Δίον. Την
Κυριακή 14 Νοεμβρίου, λίγο πριν από την απονομή των βραβείων ο συνθέτης
Μιχάλης Χριστοδουλίδης θα εκτελέσει με την ύδραυλι χορικά, που θα ακουστούν
στην ορχηστρική μορφή τους στην εκδήλωση «Τι είχαμε, τι χάσαμε». Αποκορύφωμα
είναι η συναυλία «H φωνή της Ιστορίας» με πέντε ποιήματα της καθηγήτριας
Ελένης Αρβελέρ, τα οποία μελοποίησε ο Νίκος Πλάτανος και θα ερμηνεύσει ο
Γιώργος Νταλάρας με ορχήστρα και Χορωδία, με την Αρετή Κετιμέ στο σαντούρι,
για να τιμηθεί η Βυζαντινολόγος που υπήρξε η πρώτη πρόεδρος της Κριτικής
Επιτροπής του «Αγώνα» πριν από δέκα χρόνια. Παράλληλα θα προβάλλονται μικρές
ταινίες της Μέμης Σπυράτου εμπνευσμένες από τα ποιήματα. H σκηνοθέτις θα
απαγγείλει και θα υποβάλει την τιμώμενη σε… ανάκριση: γιατί η Ιστορία, γιατί
η Βυζαντινή Ιστορία, γιατί η απόκρυψη ιστορίας των μικρών στιγμών, στις οποίες
είναι αφιερωμένα τα ποιήματα. Το δεύτερο μέρος θα είναι μια αναδρομή του
Γιώργου Νταλάρα. Στο «Rex» με τη συνεργασία του Εθνικού Θεάτρου. Εισιτήριο: 25
ευρώ.

INFO

5η Διεθνής Συνάντηση Αρχαιολογικής Ταινίας του Μεσογειακού Χώρου «Αγών», από
την Κυριακή 7 Νοεμβρίου, στο Θέατρο «Κνωσσός» (Κνωσού 10, τηλ. 210-8677.070).
Είσοδος ελεύθερη.