«Οι νόμοι δεν υποτάσσουν πάντοτε»

Ο ακατάβλητος Νάνος Βαλαωρίτης και ο Ανδρέας Παγουλάτος ξεκινούν την νέα
περιπέτειά τους. Μετά την εξαιρετική «Συντέλεια», που είχε διακόψει την έκδοσή
της, ιδού η «Νέα Συντέλεια» (Εκδόσεις Άγκυρα). Τα πολύ προσεγμένα θέματά της
από τα πεδία της Λογοτεχνίας, των Τεχνών και της Θεωρίας, φιλοδοξούν να
ικανοποιήσουν, καθώς γράφει στο προλογικό ο Βαλαωρίτης, «τις βαθύτερες ανάγκες
ενός αναγνωστικού κοινού με υψηλή πολιτιστική στάθμη και απαιτήσεις».

Το τεύχος αρχίζει με το κείμενο του Ανδρέα Εμπειρίκου «Οι Ορίζοντες ή οι
Απανταχού της Γης», (1941), που όπως σημειώνει ο Γιώργης Γιατρομανωλάκης
«πρόκειται για ένα κείμενο “κομβικό”, μια “μήτρα” για πολλά μετέπειτα κείμενα
του Εμπειρίκου». Μία από τις ιδέες του ποιητή, που διατρέχει όλο το έργο του,
είναι «η διάσταση ανάμεσα στη φύση και στον νόμο, και κατ’ επέκταση η διάσταση
ανάμεσα στο ένστικτο και στις καθιερωμένες ηθικές επιταγές». Μικρό δείγμα από
το κείμενο:

«Οι νόμοι δεν υποτάσσουν πάντοτε. Μία καθίζησις, ένα χέρι που στάζει ολίγο
μέλι, μια γοερά κραυγή, αρκούν καμιά φορά για να χαθή μια πόλις, για να
ξυπνήση ένας λαός, για να συμπήξουν νέο κόμμα δυο χθεσινοί εχθροί.

Μαρμάρινα φράγματα και φράγματα εκ τσιμέντου υψώνονται εδώ κι εκεί. Μα η σαρξ
και τα φυτά συστέλλονται και διαστέλλονται – ακόμη και ο φλοιός της γης. Εδώ
μια σαύρα λιάζεται στον ήλιο. Εκεί θωπεύει το αιδοίον της μία νεάνις. Μέσα σε
εναλλαγές αναλαμπών και σκοτοδίνης, τρίβει το πέος του ο νεανίας και αναπηδά
το σπέρμα του σαν πίδαξ.

Δεν υποτάσσουν πάντοτε οι νόμοι. Ένας πατήρ συμπράττει ερωτικώς μετά της
θυγατρός του. Μία νεάνις συναντά μια φίλη της κρυφίως και τέρπεται περιπαθώς
μαζί της, με γλωττισμούς και προστριβάς και εκζυμώσεις».

Υπάρχουν ακόμα αφιερώματα στον Nicolas Calas, τον Γιώργο Μακρή, τον Paul
Celan, τον Alk Gian (Αλκιβιάδη Γιαννόπουλο) και τον Γιώργο Λαζόγκα, που
φιλοτέχνησε τα σχέδια του εξωφύλλου. Περιοδικό που μένει στη βιβλιοθήκη. Να
σημειώσω και τους τακτικούς του συνεργάτες: Ιάσων Δεπούντης, Μιχαήλ Μήτρας,
Βίκτωρ Ιβάνοβιτς, Νατάσα Χατζιδάκι, Έλενα Νούσια, Κωστής Τριανταφύλλου,
Σωτήρης Λιόντος, Ελισάβετ Αρσενίου, Κώστας Σταθόπουλος, Νίκος Σταμπάκης,
Ανδρέας Φλουράκης.

ΛΑΪΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

Σκαλκώτας συναντά Τσιτσάνη

Ο Βασίλης Τσιτσάνης γράφει το «Θα πάω εκεί στην Αραπιά» το 1939. Ο Νίκος
Σκαλκώτας διασκευάζει αυτό το ρεμπέτικο τραγούδι το 1944 και, όπως σημειώνει
το περιοδικό, είναι «ο πρώτος λόγιος συνθέτης που “ανακάλυψε” το ρεμπέτικο». Ο
Σκαλκώτας δεν είχε προλάβει να ενορχηστρώσει το τραγούδι (πέθανε το 1949) και
την ενορχήστρωση του έργου ανέλαβε ο Κωστής Δεμερτζής που αναφέρει:

«Το θέμα αυτό, (του Τσιτσάνη), ο Σκαλκώτας θεωρεί ως “λαϊκό τραγούδι”, και
στήνει πάνω του μια σειρά ονειρικές και εξώκοσμες παραλλαγές.

Με αυτόν τον τρόπο, το Κοντσέρτο για 2 βιολιά του Σκαλκώτα, γίνεται το πρώτο
έργο νεοελληνικής κλασικής μουσικής, που χρησιμοποιεί ρεμπέτικο θέμα, και η
ρεμπέτικη μουσική εισάγεται στη συμφωνική μας δημιουργία με ένα έργο πρώτης
κλάσεως».

Ο ακούραστος Κώστας Χατζηδουλής, έπειτα από «αμέτρητες καταγραφές 25 χρόνων»,
συνομιλία με την ακορντεονίστα-θρύλο των λαϊκών τραγουδιών Ευαγγελία
Μαργαρώνη. Έξοχο ανάγνωσμα.

Το «Λαϊκό Τραγούδι» προσφέρει μαζί με το τεύχος το CD «Παίζε Χιώτη
Μπουζουκάκι» με 12 τραγούδια σε πρώτη επανέκδοση.

ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ: * Ο Αλέξης Ζήρας γράφει στο κυπριακό περιοδικό
«Μικροφιλολογικά» για τον «ουδέποτε απαρατήρητο Νίκο Νικολαΐδη», τον
Κύπριο πεζογράφο και ζωγράφο, που «η ζωή του και κατά προέκταση οι συνθήκες
και οι χρονικές στιγμές δημιουργίας του έργου του εξακολουθούν να βρίσκονται
στη σκιά». Ακόμα: Ο Σάββας Π. Μαστραπάς ερευνά την προέλευση του επωνύμου του
ποιητή Ναπολέοντα Λαπαθιώτη και το γενεαλογικό του δέντρο, επισημαίνοντας:

«Παππούς του ποιητή ήταν ο Θεοχάρης Χατζηλία Λαπαθιώτης, που γεννήθηκε στη
Λάπηθο της Κύπρου (…) Για κάποιο διάστημα χρησιμοποίησε το οικογενειακό του
επώνυμο έχοντας ως συμπληρωματικό το Λαπηθιώτης, στην ουσία ως προσδιοριστικό
του τόπου καταγωγής του. Με τον καιρό υπερίσχυσε το Λαπηθιώτης που μετατράπηκε
ελαφρά σε Λαπαθιώτης κατά την εγγραφή του στα αρχεία του πρώτου ελληνικού
κράτους».

ΚΑΣΤΕΛΛΟΡΙΖΟ. * Αναζητήστε το «Γαιόραμα» όχι μόνο για την
πλούσια ύλη του αλλά, αυτήν τη φορά, για το προσκύνημα σ’ έναν μοναδικό τόπο
της Ελλάδας: τη Μεγίστη, δηλαδή το Καστελλόριζο (κείμενο και φωτογραφίες του
Ηλία Στρούλια). Αυτό το ανατολικό όριο της Ελλάδας που απέχει 75 μίλια από τη
Ρόδο και ένα από την Τουρκία, με παραστάτες τη Ρω και τη Στρογγύλη. Ο
συγγραφέας δίνει με γνώση και νηφαλιότητα τα ιστορικά στοιχεία και με ζωντάνια
τις σημερινές εντυπώσεις του: «Το Καστελλόριζο ήταν κάποτε μια πολυάνθρωπη
πολιτεία που στήριζε τον πλούτο της στον μεγάλο εμπορικό στόλο της. Αλλά ακόμα
και σήμερα οι λίγοι Καστελλοριζιοί, γενναίοι και πεισματάρηδες, μένουν
γαντζωμένοι πάνω στο πέτρινο καραβάκι τους…».

ΛΑΘΟΣ: H «ΟΔΟΣ ΠΑΝΟΣ» δημοσίευσε ποιήματα Τούρκων ποιητών και όχι το
«ΘΕΣΣΑΛΙΚΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ», όπως λαθεμένα αναγράφηκε την περασμένη Δευτέρα.

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

NEA ΣΥΝΤΕΛΕΙΑ: Λ. Κατσώνη 271 και Γ. Παπανδρέου, Άγ. Ανάργυροι, 135 62.
Τηλ.: 210-2693.806

ΛΑΪΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ: Εϋντού 3A, Αθήνα, 116 36. Τηλ.: 210-7568.887

ΜΙΚΡΟΦΙΛΟΛΟΓΙΚΑ: T.Θ. 40447, Λάρνακα 6304, Κύπρος. Τηλ.: 24652974

ΓΑΙΟΡΑΜΑ: Μιχαλακοπούλου 80, Αθήνα, 115 28. Τηλ.: 211-3658.950.