Mια άγνωστη απόπειρα δολοφονίας

Ένα ντοκουμέντο: η μοναδική φωτογραφία του Ελευθέριου Βενιζέλου με τον Δημήτριο Λαμπράκη. Εν πλω προς την Κρήτη, το 1927, όταν ο εθνάρχης είχε μόλις επιστρέψει από το Παρίσι και σκεφτόταν να επιστρέψει ξανά μόνιμα στην Ελλάδα και ήθελε να το εκμυστηρευθεί στον εκδότη

Απόπειρα δολοφονίας εναντίον του Δημητρίου Λαμπράκη, εκδότη των εφημερίδων
«Ελεύθερον Βήμα», «Αθηναϊκά Νέα» και του περιοδικού «Οικονομικός Ταχυδρόμος»,
ιδρυτή του Δημοσιογραφικού Οργανισμού Λαμπράκη και προσωπικού φίλου και
συνεργάτη του Ελευθερίου Βενιζέλου, έκαναν οι μυστικές υπηρεσίες των Άγγλων το
Μάιο του 1944 στη Βηρυτό.

Όπως προκύπτει από τη μαρτυρία της συζύγου του, κ. Έλζας Λαμπράκη, η οποία
βγήκε στο φως για πρώτη φορά χθες στην Παλιά Βουλή στη διάλεξη που έδωσε ο
δημοσιογράφος και συγγραφέας Βάσος Μαθιόπουλος για τις σχέσεις Λαμπράκη –
Βενιζέλου, οι Άγγλοι είχαν προσπαθήσει να τον δολοφονήσουν ρίχνοντας δηλητήριο
στον καφέ του. Ο Δημήτριος Λαμπράκης το συνειδητοποίησε αφού είχε πιει την
πρώτη γουλιά, αλλά τελικά σώθηκε. Προηγουμένως, οι Άγγλοι τον είχαν κρατήσει
για 15 ημέρες σε στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Κάιρο για τις αντιμοναρχικές
ιδέες του.

H απόπειρα κατά του Δημητρίου Λαμπράκη δεν ήταν τυχαία, αφού οι Άγγλοι από το
1928 κι έπειτα είχαν αρχίσει να ψυχραίνονται με τον Ελευθέριο Βενιζέλο, ο
οποίος είχε επανεκλεγεί και δεν έβλεπαν με καλό μάτι την ανεξάρτητη εξωτερική
πολιτική του και την προσέγγιση με τους Ιταλούς. H δυσφορία αυτή, τόνισε ο
Βάσος Μαθιόπουλος, έγινε ακόμη εντονότερη μετά το αποτυχημένο ανατρεπτικό
κίνημα του Βενιζέλου το 1935, όταν οι Άγγλοι πήραν σαφή θέση εναντίον του,
καθώς και εναντίον του στενού φίλου και συνεργάτη του Δημητρίου Λαμπράκη.

Κατά τη μακρά δημοσιογραφική θητεία του, ο Δημήτριος Λαμπράκης είχε
διακριθεί για την αγωνιστικότητά του και την υπεράσπιση των δημοκρατικών
ιδεών. Για τις θέσεις του αυτές υπέστη διώξεις την περίοδο του Εθνικού
Διχασμού (1916), στη δικτατορία Παγκάλου (1925), στο Κίνημα του 1935. Τη
φιλελεύθερη προοδευτική γραμμή των εντύπων του πλήρωσε με τη σύλληψή του το
1936, μετά τη δικτατορία της 4ης Αυγούστου, ενώ στη διάρκεια της Κατοχής, λόγω
της αντιστασιακής του δράσης, κατεζητείτο από τους Ιταλούς και τους Γερμανούς
και διέφυγε στη Μέση Ανατολή. Ύστερα από τη σύλληψή του και την αποτυχημένη
απόπειρα δολοφονίας εναντίον του, οι Άγγλοι τον άφησαν την άνοιξη του 1945 να
επιστρέψει στην Αθήνα.

Τη χθεσινή εκδήλωση οργάνωσε το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος
K. Βενιζέλος» στα πλαίσια των αφιερωμάτων του Ιδρύματος σε σημαντικές μορφές
του βενιζελικού χώρου και ο Δημήτριος Λαμπράκης ανήκει αναμφισβήτητα στην
κατηγορία των σημαντικών μορφών του βενιζελικού χώρου, αφού υπήρξε στενός
συνεργάτης και προσωπικός φίλος του Ελευθερίου Βενιζέλου.

Στη χτεσινή εκδήλωση παραβρέθηκαν μεταξύ άλλων ο γενικός γραμματέας του ΠΑΣΟΚ
Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, οι κύριοι Γιάννης Καψής, Νίκος Χριστοδουλάκης, Άκης
Τσοχατζόπουλος, Γιάννος Παπαντωνίου, Κώστας Σκανδαλίδης, Απόστολος Κακλαμάνης,
εκπρόσωπος του προέδρου της Δημοκρατίας και εκπρόσωπος του Αρχιεπισκόπου
Αθηνών, ο εκδότης της εφημερίδας «Το Βήμα» Σταύρος Ψυχάρης κ.ά.

Καταδίκες σε θάνατο

Γεννημένος στον Βάμο Χανίων το 1888, ο Δημήτριος Λαμπράκης τελείωσε το
Γυμνάσιο Χανίων το 1906 και έγινε δάσκαλος στο χωριό Φλάμπουρο της Φλώρινας,
όπου συνελήφθη από τους Τούρκους ως «πράκτορας» της Ελλάδας, φυλακίστηκε και
καταδικάστηκε σε θάνατο δι’ απαγχονισμού, αλλά αμνηστεύτηκε με την άνοδο των
Νεοτούρκων στην εξουσία. Υπήρξε Μακεδονομάχος και για τη δράση του
καταδικάστηκε σε θάνατο από το τουρκικό καθεστώς, αλλά η ελληνική κυβέρνηση
εξαγόρασε την ποινή του κι έτσι απελευθερώθηκε. Ύστερα από ενάμιση χρόνο
διαμονής στο Γιοχάνεσμπουργκ έλαβε μέρος ως εθελοντής στους Βαλκανικούς
Πολέμους (1912-13).

Αργότερα στράφηκε στη δημοσιογραφία κι έγινε αρχισυντάκτης της εφημερίδας
«Πατρίς» των Αθηνών, του κατ’ εξοχήν βενιζελικού οργάνου της εποχής. Εκεί
έκανε την πρώτη γνωριμία με τον Ελευθέριο Βενιζέλο και από τότε συνδέθηκε μαζί
του με στενούς πολιτικούς και φιλικούς δεσμούς, δεσμοί που διευρύνθηκαν όταν ο
Δημήτριος Λαμπράκης έγινε ο ίδιος εκδότης και ιδρυτής του ομώνυμου
δημοσιογραφικού συγκροτήματος. Ο Βενιζέλος είδε στο πρόσωπο και στο όραμα του
Δημητρίου Λαμπράκη τον άνθρωπο με τις φιλελεύθερες ιδέες, ο οποίος θα μπορούσε
να γίνει ο πόλος έλξης όλων των νέων ανθρώπων, της ανερχόμενης αστικής τάξης,
των διανοουμένων, επιστημόνων, επιχειρηματιών και πολιτικών της εποχής. Έτσι
γεννήθηκε το «Βήμα» το 1922 κι αργότερα προστέθηκαν τα «Αθηναϊκά Νέα», ο
«Οικονομικός Ταχυδρόμος» και ο «Ταχυδρόμος», έντυπα που εξέφραζαν προοδευτικές
ιδέες και αντιμοναρχισμό. Ο εκδότης πέθανε το 1957.