Σημαία αδειανή;

Θα πρέπει πια να προβληματιστούν και οι έφηβοι αυτού του τόπου ποια Ελλάδα συμβολίζει η σημαία που κραδαίνουν στα γήπεδα

«Είχα πολλούς φίλους, σήμερα έχω λίγους», λέει η έφηβη με το γλυκό πρόσωπο των
λαμπερών νιάτων της να γεμίζει τη μικρή οθόνη. Το κοντινό πλάνο είναι της
μαθήτριας Σονίλα Μετούσι και μιλάει στην εκπομπή «Mega Σαββατοκύριακο» (Κώστας
Αρβανίτης, Εριφύλη Μαρωνίτη) για την υπόθεση που θυμίζει εκείνη του Οδυσσέα
Τσενάι.

Πλησιάζει η εθνική εορτή και οι σχολικές παρελάσεις αποδεικνύονται για
μια ακόμη φορά κάτι σαν λυδία λίθος για τον «ευρωπαϊκό κοσμοπολιτισμό» του
έθνους. Ποια είναι η περιεκτικότητα της κοινωνίας μας σε «ανοχή»;

H μαθήτρια είναι αριστούχος και σύμφωνα με τον νόμο τής ανήκει η τιμή να
κρατήσει την ελληνική σημαία στην παρέλαση. Οι γονείς ξεσηκώθηκαν και μαζί τα
παιδιά τους, γιατί μια «ξένη» θα κρατήσει τα «χρώματα» της πατρίδας. Ίδια
ιστορία. Ξεχωριστή η ευαισθησία και η ήπια προσέγγιση της εκπομπής με τον
Κώστα Αρβανίτη να θέτει διόλου εύκολες ερωτήσεις στην έφηβη.

«Μήπως θες να κρατήσεις τη σημαία από γινάτι;». «Μήπως μπορείτε να μου
εξηγήσετε τι σημαίνει γινάτι;» ρωτάει με την ξεχωριστή ευγένεια της φωνής της
και τα πεντακάθαρα ελληνικά της. Ο παρουσιαστής της εξηγεί πως σημαίνει να
θέλει να σηκώσει τη σημαία από πείσμα. Και η απάντηση αυθόρμητη, χωρίς σκέψη:
«Μια σημαία σημαίνει πάρα πολλά πράγματα για να τη χρησιμοποιεί κανείς για
“γινάτι”».

«Αν ερχόμουν εγώ στην Αλβανία και ζητούσα να κρατήσω τη σημαία θα μου
τη δίνατε;». Και πάλι η απάντηση δεν παίρνει χρόνο: «Αν μαθαίνατε την αλβανική
γλώσσα, την κουλτούρα, τα αλβανικά ιδανικά και τα σεβόσαστε, ναι, θα
μπορούσατε να την κρατήσετε».

«Ξέρετε», επιμένει ο Κώστας Αρβανίτης, «μερικοί αναρωτιούνται αν γινόταν
πόλεμος ποια σημαία θα κρατούσατε, την ελληνική ή την αλβανική».

«Προσπαθώ στη ζωή μου να είμαι αισιόδοξη, εγώ θα προσπαθήσω να μη γίνει
πόλεμος». Και με αυτή τη φράση τα λέει όλα. Γιατί η παιδεία είναι η γέφυρα του
πολιτισμού ανάμεσα στις χώρες.

Μας θύμισε τον Αλβανό σκηνοθέτη Μικέλ Χαλέμι, που είδαμε στο ρεπορτάζ
της Σοφίας Παπαϊωάννου στους «Φακέλους» (Mega), που με άλλα λόγια είπε το ίδιο
περίπου. «Ήρθα παράνομα για να δω αρχαίο θέατρο… και δεν θυμάμαι ότι με
συνέλαβαν και με έδειραν, θυμάμαι μόνο ότι είδα θέατρο». Αν τα χρώματα της
σημαίας δεν συμβολίζουν τη βαθιά έννοια της παιδείας, αυτής που θέλουμε να
πιστεύουμε πως υπάρχει ή θα μπορούσε να υπάρξει σε αυτό τον τόπο, τότε τι της
απομένει άλλο από το να είναι λάβαρο ποδοσφαιρικών εθνοπαραληρημάτων. Όσο για
το «ελληνικό πνεύμα», μετατρέπεται σε φολκλόρ για Ολυμπιακές τελετές και
τουριστικές πωλήσεις.

H τηλεοπτική εικόνα δείχνει μια έφηβη που τιμά την ελληνική παιδεία με
τον λόγο της. Κι αν η καταγωγή είναι αλβανική, η εικόνα της στο γυαλί, ο
καθαρός και ευγενικός της ελληνικός λόγος τιμά τη χώρα που τη φιλοξενεί και
που σμίλεψε τόσο ωραία το αρχικό υλικό της. Είμαι η ίδια έργο ειρηνικό,
μοιάζει να λέει το πρόσωπό της.

Προβληματισμός που αποδεικνύει ποιότητα παιδείας

Καθηγητές της ίδιας και άλλοι που στέλνουν μηνύματα στην εκπομπή
υποστηρίζοντας τη θέση να κρατήσει τη σημαία, αποδεικνύουν πως τουλάχιστον η
παιδεία που προσφέρεται δεν είναι κλειστοφοβική.

Κάτι μεσολαβεί, επομένως, μεταξύ των γραμμάτων, του σχολείου και της
κοινωνικής πραγματικότητας. Μεσολαβεί μια μιντιακή υπερπροβολή εθνολαγνικών
στερεοτύπων που πουλάνε; Στερεότυπα που «εκπαιδεύουν» ένα κοινό για να
«αγοράζει» τηλεοπτική ευτέλεια και εκτονωτικό πάθος από μεταλλαγμένα ως προς
το πνεύμα τους σπορ; Κοινό κλειστοφοβικό, καθηλωμένο, υπνωτισμένο;

H εκπομπή απέφυγε τις ψυχαναλυτικές διερευνήσεις των εκδηλώσεων των Νεοελλήνων
και προτίμησε μια δύσκολη τηλεοπτικά πρόκληση. Συνέδεσε το θέμα της σημαίας με
το πρόβλημα των άθλιων συνθηκών κράτησης των ισοβιτών της 17N και τα δυο τους
σαν αφορμές για προβληματισμό σχετικά με την ποιότητα της Δημοκρατίας μας και
των αντοχών της. Δημοκρατική αντοχή είναι και ο ζωντανός, τηλεοπτικός διάλογος
για όλα αυτά. Άλλωστε, αν κάτι σφραγίζει την ποιότητα μιας παιδείας είναι η
συνδυαστική ευχέρεια που προσφέρει, ώστε να βαθαίνει ο προβληματισμός. Άξιζε η
προσπάθεια της εκπομπής, όσο δύσκολο κι αν είναι για την τηλεόραση, που με την
αποσπασματικότητα εικόνων και λόγων κάθε άλλο παρά διευκολύνει τη συνέχεια της σκέψης.