Kι όμως, το υδρογόνο κινεί τη Γη

Πριν από 10 χρόνια, η ιδέα να χρησιμοποιηθεί το υδρογόνο ως εναλλακτική μορφή
ενέργειας ακουγόταν σαν «μακρινή» λύση, που περισσότερο έμοιαζε με σενάριο
φαντασίας παρά με ρεαλιστική προοπτική. Όταν όμως έγινε κατανοητό ότι τα
ορυκτά καύσιμα κάποια στιγμή θα τελειώσουν και πως πρέπει από πολύ νωρίς να
γίνει έρευνα για τη διάδοχη κατάσταση, η λύση του υδρογόνου άρχισε να κερδίζει
συνεχώς έδαφος.

Τα χρήματα που θα επενδυθούν στις ΗΠΑ, από φέτος μέχρι και το 2008, για την
έρευνα σχετικά με τις τεχνολογίες υδρογόνου ανέρχονται σε περίπου 1,8
δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση το αντίστοιχο ποσό μέχρι το
2005 είναι περίπου 300 εκατομμύρια ευρώ. Την επόμενη δεκαετία η Ευρώπη θα
«στοιχηματίσει» στο υδρογόνο το ποσό των 2,8 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Το υδρογόνο έχει πολλά πλεονεκτήματα. Το βασικότερο είναι ότι βρίσκεται άφθονο
στη φύση, όχι μόνο στους ωκεανούς και τα ποτάμια, αλλά και οπουδήποτε στον
οργανικό κόσμο. Με τη βοήθεια του ηλεκτρισμού (που… δυστυχώς απαιτεί
πετρέλαιο για την παραγωγή του) μπορεί να απομονωθεί από το νερό και να
αξιοποιηθεί ως πρώτης τάξεως καύσιμο. Και αν ο ηλεκτρισμός κοστίζει πολύ, η
αντίστοιχη δουλειά μπορεί να γίνει με τη βοήθεια ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Από τη στιγμή, όμως, που θα αρχίσει να κυλάει στα ρεζερβουάρ των αυτοκινήτων
μας, τότε αυτά θα γίνουν αθόρυβα και οι εξατμίσεις δεν θα ρυπαίνουν.

Να και μια Mercedes Α-class που όμως κινείται με υδρογόνο. Τη δοκίμασε άλλωστε πριν από έναν μήνα και ο Γερμανός καγκελάριος Γκέρχαρντ Σρέντερ υπό την καθοδήγηση του προέδρου της εταιρείας Daimler Chrysler, Γιούργκεν Χούμπερτ

Στην Ελλάδα μέχρι πρόσφατα, το υδρογόνο το αντιμετωπίζαμε όπως και ο
Ιούλιος Βερν, ο οποίος το 1874 γράφοντας τη «Μυστηριώδη Νήσο» έβαζε τον
Χάρντιγκ – τον μηχανικό της παρέας των Βορείων που δραπέτευσαν από το
στρατόπεδο των Νοτίων – να αναφωνεί πως αν τελειώσει το κάρβουνο θα μπορούν να
παράγουν ενέργεια καίγοντας… νερό! Δηλαδή, σαν παραμύθι.

Τελευταία, με τη βοήθεια κάποιων κοινοτικών προγραμμάτων, κρατικοί φορείς αλλά
και μικρές ιδιωτικές εταιρείες έχουν αρχίσει να επενδύουν στην παραγωγή
υδρογόνου και την κατασκευή κυψελών καυσίμου. Για παράδειγμα, το Κέντρο
Ανανεώσιμων Πηγών Καυσίμου (ΚΑΠΕ) σκοπεύει σύντομα να παράξει και να
αποθηκεύσει υδρογόνο με τη χρήση ηλεκτρόλυσης.

Γενικότερα, πάντως, ο βασικός τομέας στον οποίο θα χρησιμοποιηθεί ευρέως το
υδρογόνο είναι οι μεταφορές. Ήδη διάφορες ευρωπαϊκές πόλεις όπως η Μαδρίτη, το
Πόρτο, η Στοκχόλμη, η Στουτγάρδη, το Λονδίνο συνεργάζονται, στο πλαίσιο του
προγράμματος Clean Urban Transport for Europe (Καθαρές Αστικές Συγκοινωνίες
για τη Ευρώπη), με σκοπό μέχρι το 2006 να κατασκευάσουν και να δρομολογήσουν
27 λεωφορεία που θα κινούνται με υδρογόνο. Το πρόγραμμα έχει προϋπολογισμό 54
εκατομμύρια ευρώ.

Ακόμη και στο Ρέικιαβικ της Ισλανδίας, υπάρχουν εδώ και αρκετά χρόνια
λεωφορεία που κινούνται με υδρογόνο, ενώ το ίδιο ισχύει από το 1999 και στο
αεροδρόμιο του Μονάχου. H έρευνα που έχει αρχίσει για την εκμετάλλευση των
δυνατοτήτων του υδρογόνου δεν έχει αφήσει ασυγκίνητες τις μεγάλες
αυτοκινητοβιομηχανίες. Πριν από λίγες ημέρες, στο σαλόνι αυτοκινήτου στο
Παρίσι, η BMW παρουσίασε ένα φουτουριστικής σχεδίασης αυτοκίνητο που κινείται
με υδρογόνο.

Κάπως έτσι θα γεμίζουμε τα ρεζερβουάρ των αυτοκινήτων μας στο μέλλον. Όχι με αμόλυβδη αλλά με υδρογόνο υψηλής πίεσης

H Daimler-Chrysler, πάλι, την επόμενη χρονιά θέλει να αρχίσει τις πωλήσεις
ενός μοντέλου με κυψέλες υδρογόνου. Άλλες εταιρείες όπως η Toyota και η
Hyundai έχουν κατασκευάσει αυτοκίνητα που τροφοδοτούνται με τέτοιο καύσιμο.
Πριν από λίγους μήνες, μάλιστα, ο κυβερνήτης της Καλιφόρνιας Άρνολντ
Σβαρτσενέγκερ είπε ότι μέχρι το 2010 θα δημιουργήσει στην πολιτεία του μία
Λεωφόρο Υδρογόνου.

H δυναμική που αναπτύσσεται δεν είναι τυχαία. Ο τομέας των μεταφορών στην
Ευρώπη απορροφά 30% της ενέργειας που καταναλώνεται συνολικά. Το 97% των
καυσίμων βασίζεται στο πετρέλαιο και τα παράγωγά του. Η αναπληρώτρια
καθηγήτρια Χημείας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και πρόεδρος της Ελληνικής
Εταιρείας Υδρογόνου, κυρία Χριστιάνα Μητσοπούλου, λέει στα «NEA» ότι «η κίνηση
στους δρόμους είναι η κυριότερη πηγή θορύβου και ατμοσφαιρικής ρύπανσης σε
τοπικό επίπεδο και της αναλογεί σοβαρό μερίδιο από τις εκπομπές που εντείνουν
το φαινόμενο του θερμοκηπίου σε παγκόσμια κλίμακα»

Το υδρογόνο και η ηλεκτρική ενέργεια είναι οι μόνες λύσεις που…
υπόσχονται μηδενικές εκπομπές. Το υδρογόνο μπορεί να χρησιμοποιηθεί στα
μεταφορικά μέσα με δύο τρόπους: είτε σε μηχανές καύσης, όπως συμβαίνει και με
τη βενζίνη, είτε τροφοδοτώντας κυψέλες καυσίμου που θα παράγουν ηλεκτρική
ενέργεια σε ηλεκτροκίνητα αυτοκίνητα. Ο δεύτερος τρόπος παρουσιάζει ορισμένα
πλεονεκτήματα. Οι κυψέλες καυσίμου λειτουργούν σε σχετικά χαμηλή θερμοκρασία,
οπότε τα καυσαέρια της εξάτμισης θα περιέχουν μόνο καθαρό νερό. Λειτουργούν,
επίσης, χωρίς δονήσεις και θόρυβο και είναι πιο αποδοτικές από τις μηχανές
καύσης.

H χρήση του υδρογόνου συζητείται ακόμη και για τραμ και τρένα, ιδιαίτερα στις
περιπτώσεις που δεν υπάρχουν ηλεκτρικές γραμμές, μιας και το κόστος εισαγωγής
της τεχνολογίας του υδρογόνου είναι ανταγωνιστικό προς εκείνο της εγκατάστασης
εναερίων γραμμών ηλεκτρικού ρεύματος.

221 χρόνια πριν η πρώτη πτήση

H ιστορία χρήσης του υδρογόνου είναι παλιά. Αρχίζει το 1783. Λίγες ημέρες μετά
την πρώτη, ιστορική πτήση των αδελφών Montgolfier με αερόστατο που ήταν γεμάτο
με ζεστό αέρα, δύο άλλοι μηχανικοί, οι Charles και Roberts, έφτιαξαν ένα
αδιαβροχοποιημένο μεταξωτό αερόστατο, το γέμισαν με υδρογόνο και πέταξαν επί
δύο ώρες διανύοντας απόσταση τεσσάρων μιλίων.

Μία δεκαετία αργότερα, το 1794, κατασκευάστηκε στο Παρίσι η πρώτη γεννήτρια
υδρογόνου. Ωστόσο, η καθοριστική στιγμή ήρθε το 1839, όταν ο Bequerel
ανακάλυψε το φωτοβολταϊκό φαινόμενο και ο Sir William Grove κατασκεύασε την
πρώτη κυψέλη καυσίμου.

Το 1852, ο Η. Griffard έφτιαξε το πρώτο, ελαφρύτερο από τον αέρα, σκάφος με
δυνατότητα χειρισμού: ένα αερόπλοιο που ήταν φουσκωμένο με υδρογόνο. Κεντρικό
ρόλο στην εξέλιξη των αερόπλοιων μετά το 1900 είχε ο F. Von Zeppelin. Το 1911,
η γερμανική εταιρεία DELAG άρχισε τις εμπορικές μεταφορές με αερόπλοια,
διαθέτοντας στόλο πέντε σκαφών, και εκτελούσε δρομολόγια μεταφέροντας επιβάτες
και ταχυδρομικούς σάκους. Μέχρι τον A΄ Παγκόσμιο Πόλεμο είχε εκτελέσει
περισσότερες από 1.600 πτήσεις χωρίς κανένα ατύχημα, μεταφέροντας περίπου
40.000 επιβάτες.

Σύντομα και στα κινητά

Μέχρι και κινητά τηλέφωνα θα δούμε κάποια μέρα, τα οποία θα χρησιμοποιούν
μπαταρίες υδρογόνου. «Το μεγάλο βήμα στην εισαγωγή των κυψελών καυσίμου στο
εμπόριο θα είναι η προώθησή τους ως υποκατάστατα μπαταριών», λέει η
αναπληρώτρια καθηγήτρια Χημείας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, κυρία Χριστιάνα
Μητσοπούλου. H μετάβαση στα κινητά τηλέφωνα της επόμενης γενιάς και η ανάγκη
για ισχυρούς φορητούς υπολογιστές απαιτούν συστήματα αποθήκευσης ενέργειας
μεγαλύτερα από αυτά που μας παρέχουν σήμερα οι μπαταρίες λιθίου. H αγορά των
φορητών συσκευών (τηλέφωνα, υπολογιστές, βιντεοκάμερες) είναι τεράστια και
εκτιμάται ότι θα επιτρέψει τη μαζική παραγωγή κυψελών καυσίμου. «Είναι,
επίσης, μία αγορά που μπορεί να αποδεχθεί μεγαλύτερο κόστος ανά kW, σε σχέση
με τη βιομηχανία αυτοκινήτων και την αγορά μονίμων εγκαταστάσεων. Έτσι, οι
κυψέλες καυσίμου γρήγορα θα γίνουν ανταγωνιστικές και στον χώρο των φορητών
συσκευών».

INFO

Το συνέδριο

Το πρώτο «Εθνικό Συνέδριο Τεχνολογιών Υδρογόνου: Έρευνα – Ανάπτυξη –
Εφαρμογές» θα πραγματοποιηθεί στο Πανεπιστήμιο Αθηνών (Τμήμα Χημείας, ΕΚΠΑ A15
Πανεπιστημιούπολη Ζωγράφου), από 30 Σεπτεμβρίου έως 2 Οκτωβρίου 2004.
Διοργανώνεται από την Ελληνική Εταιρεία Υδρογόνου (ΕΛΕΤΥ), το Εθνικό και
Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Τμήμα Χημείας, Εργαστήριο Ανόργανης
Χημείας, τη Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας και το Υπουργείο
Ανάπτυξης. Πληροφορίες: 210-7274.452 και στην επίσημη ιστοσελίδα του Συνεδρίου
στη διεύθυνση: http: //www.hellashy.org

LINK

http: //www.europa.eu.int/comm/research/energy/nn/nn-rt/nn-rt-hlg/article-1262-en.htm