H παγκοσμιοποίηση βρήκε δικηγόρους!

Μπορεί οι χιλιάδες οπαδοί του κινήματος κατά της παγκοσμιοποίησης να ύψωσαν λευκά χέρια (σύμβολο κατά της βίας) στη Γένοβα, αλλά οι υποστηρικτές του ελεύθερου εμπορίου επανέρχονται για να καταρρίψουν τους ισχυρισμούς αυτών και των υποστηρικτών τους

Οι υπερασπιστές της παγκοσμιοποίησης αντεπιτίθενται. Ύστερα από μακρά σιωπή κι
αφού προηγήθηκε μεγάλη σειρά επικρίσεων και κατηγοριών από τους πολέμιους της
παγκοσμιοποίησης (ανάμεσά τους και διακεκριμένοι οικονομολόγοι, όπως ο
βραβευμένος με Νόμπελ Τζόζεφ Στίγκλιτς), οι… δικηγόροι του «διαβόλου» δίνουν
δυναμικό παρών με επιστημονικές εργασίες και βιβλία, υποστηρίζοντας ότι η
παγκοσμιοποίηση έκανε περισσότερο καλό παρά κακό.

Ο ίδιος ο όρος της παγκοσμιοποίησης είναι κατ’ αρχάς προβληματικός, αφού έχει
εκλάβει τόσες ερμηνείες, όσες χρειάζονται για να είναι κανείς και υπέρ και
εναντίον της. Ο ινδικής καταγωγής Τζαγκντίς Μπαγκουάτι, οικονομολόγος με
αξιόλογα επιστημονικά διαπιστευτήρια – καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια
και κορυφαίος σύμβουλος επί σειρά ετών στο Αμερικανικό Γραφείο Οικονομικής
Έρευνας και την GATT – με το νέο του βιβλίο «In Defense of Globalization»
(«Προς υπεράσπιση της παγκοσμιοποίησης») επικεντρώνεται στην οικονομική
διάσταση της παγκοσμιοποίησης, ορίζοντάς την ως «διάφορες μορφές διεθνούς
ολοκλήρωσης όπως το εμπόριο, οι πολυεθνικές άμεσες ξένες επενδύσεις, η διάχυση
της τεχνολογίας και η διασυνοριακή μετανάστευση».

H βασική θέση του βιβλίου του Μπαγκουάτι είναι ότι η οικονομική
παγκοσμιοποίηση είναι αναμφίβολα «καλό πράγμα», με λίγα μειονεκτήματα, τα
οποία μπορούν να μετριαστούν με τη… σκέψη και την προσπάθεια. H δευτερεύουσα
θέση του είναι ότι η παγκοσμιοποίηση δεν χρειάζεται «ανθρώπινο πρόσωπο», γιατί
ήδη το έχει. Μια αντικειμενική αξιολόγηση των πραγμάτων θα πείσει τους πάντες,
ισχυρίζεται ο Ινδός οικονομολόγος, και ξεκινά για να το αποδείξει. Απορρίπτει
τις κατηγορίες και στρέφεται στα θετικά της στοιχεία: η παγκοσμιοποίηση
βελτιώνει τον τρόπο διακυβέρνησης, επιταχύνει την προώθηση των κοινωνικών
θεμάτων, διαχειρίζεται την ταχύτητα των μεταβάσεων.

Ο Μπαγκουάτι γκρεμίζει τους ισχυρισμούς των αντιπάλων του και φθάνει
στο συμπέρασμα ότι ο κόσμος, ειδικά οι φτωχότερες περιοχές, χρειάζονται
περισσότερη και όχι λιγότερη παγκοσμιοποίηση. Στον ισχυρισμό ότι η
παγκοσμιοποίηση αυξάνει τη φτώχεια, η απάντησή του είναι: ανοησίες! H λύση δεν
είναι η αναδιανομή του πλούτου, λέει, αλλά η δημιουργία περισσότερου. Και οι
σχέσεις με τον υπόλοιπο κόσμο διευκολύνουν την ανάπτυξη. Για του λόγου το
αληθές, τα παραδείγματα της Ινδίας και της Κίνας από τότε που ανοίχτηκαν στον
κόσμο είναι χαρακτηριστικά: οι δείκτες της ανάπτυξης πήραν την ανιούσα, ενώ οι
δείκτες της φτώχειας μειώθηκαν.

H υπεράσπιση του Μπαγκουάτι είναι πειστική. Οι εναλλακτικές του, στην κρίση
των αναγνωστών. Προτείνει την αναδρομική φορολόγηση των εκπομπών διοξειδίου
του άνθρακα για το τελευταίο μισό του αιώνα, τα έσοδα της οποίας θα μπορούσαν
να διατεθούν στις αναπτυσσόμενες χώρες για να μειώσουν τις δικές τους
εκπομπές. Προτείνει επίσης οι πολυεθνικές των αναπτυσσόμενων χωρών να
ακολουθούν τα ίδια εργατικά και περιβαλλοντικά στάνταρτ που έχουν και στην
πατρίδα τους, κάτι που ωστόσο θα αποθάρρυνε κάποιες εταιρείες από επενδύσεις
στον αναπτυσσόμενο κόσμο. Ο Μπαγκουάτι συνδυάζει τη φιλελεύθερη ματιά προς το
εμπόριο με τις ευαισθησίες ενός σοσιαλδημοκράτη για την κοινωνική ευημερία.

Προς ενίσχυση του Ινδού οικονομολόγου, ακολούθησε πρόσφατα και το βιβλίο του
διακεκριμένου δημοσιογράφου των «Financial Times» Μάρτιν Γουλφ, «Why
Globalizarion Works» («Γιατί η παγκοσμιοποίηση λειτουργεί»). Ο Γουλφ εξετάζει
τις επικρίσεις για το ελεύθερο εμπόριο, το ρόλο των πολυεθνικών και την
κινητικότητα του κεφαλαίου. Και σε όσους παραπονιούνται ότι τα ανοιχτά σύνορα
έχουν αποτύχει να επιταχύνουν την ανάπτυξη, απαντά με τις εμπειρίες της Ινδίας
και της Κίνας που αποδεικνύουν το αντίθετο. Ποτέ άλλοτε ένα τόσο μεγάλο
ποσοστό του παγκόσμιου πληθυσμού δεν έχει απολαύσει τόσο μεγάλης βελτίωσης του
επιπέδου ζωής, λέει ο γνωστός δημοσιογράφος

«Οι πολυεθνικές δεν εκμεταλλεύονται τους εργάτες»!

Ο Μάρτιν Γουλφ δεν παραλείπει να κατηγορήσει, στο βιβλίο του «Γιατί η
παγκοσμιοποίηση λειτουργεί», τις πλούσιες χώρες για «υποκρισία» και «δύο μέτρα
και σταθμά», επειδή επιβάλλουν μεγαλύτερους φραγμούς στα εισαγόμενα προϊόντα
από φτωχές χώρες απ’ ό,τι από πλούσιες. Το ίδιο ισχύει, γράφει, και για τα
αγροτικά προϊόντα. Οι αναπτυγμένες χώρες επιχορηγούν μαζικά τις αγροτικές τους
εξαγωγές, ενώ οι αναπτυσσόμενες όχι. Το επόμενο επιχείρημά του έχει να κάνει
με τις πολυεθνικές, τον αγαπημένο σάκο του μποξ για τους πολέμιους της
παγκοσμιοποίησης. Ο Γουλφ καταρρίπτει τον μύθο ότι οι εταιρείες
εκμεταλλεύονται τους φτωχούς εργάτες. «Αν οι δουλειές στις πολυεθνικές είναι
τόσο κακές, τότε γιατί οι εργάτες στην Καλκούτα κάνουν ουρές για να τις
πάρουν;», αναρωτιέται. Και απαντά: επειδή οι πολυεθνικές πληρώνουν καλύτερα
και φέρονται καλύτερα στους εργάτες απ’ τις εγχώριες εταιρείες, στοιχεία που
επιβεβαιώνουν και οι έρευνες της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας.

INFO

Jagdish Bhagwati, «In Defense of Globalization», Oxford University Press, σελ.
320, Τιμή (amazon): 19 ευρώ.

Martin Wolf, «Why Globalization Works», Yale University Press, σε. 398, Τιμή
(amazon): 20 ευρώ.