H ζωή κρύβει… ανατροπές

Ήταν από τις πιο συγκινητικές «αποστολές» των τελευταίων χρόνων μου. Αμηχανία
πρώτα, έκπληξη έπειτα, δάκρυα στο φινάλε. Και όταν έβαλα το υλικό στον αξονικό
τομογράφο τα ‘χασα. Ούτε μισό. Ούτε ένα τόσο δα κλισέ! Ψίχουλο δεν πέφτει κάτω
από το τραπέζι. Και βγαίνοντας, όταν ρώτησα «μα, ποιος θεός έκανε αυτή την
ταινιάρα;», άκουσα με έκπληξη ένα περίεργο όνομα. Κάτι σαν «Λόνε Σέρφιγκ»!

Σας θυμίζει τίποτα; Μα, φυσικά! Είναι το κορίτσι από την Κοπεγχάγη, του
«Ιταλικά για αρχάριους». Ένα ταινιάκι που προβλήθηκε πριν από δύο χρόνια, αν
δεν με απατά η μνήμη μου, και που πέρασε αδιάφορα. Ακόμα και από εμένα. Mea
culpa!

Να τα πάρω από την αρχή και συγχωρήστε την ταραχή. Το μόνο απωθητικό που έχει
πάνω της αυτή η ελεγεία της Σέρφιγκ «Wilbur wants to kill himself» (Ο
Γουίλμπουρ δεν θέλει τη ζωή του) είναι ο τίτλος της. Αν το προσπεράσεις
(πράγμα που εύχομαι από τα βάθη της ψυχής μου) ε, τότε θα συναντηθείς με
θησαυρό αληθινών και πλούσιων αισθημάτων. Καμωμένων διακριτικά από ατόφια
καρδιά. Ως εξής:

Δύο ετερόκλητα στον χαρακτήρα τους αδέλφια που συντηρούνται από πενταροδεκάρες
του παλαιοβιβλιοπωλείου που κληρονόμησαν από τον πατέρα τους, ζουν κάτω από
διαρκή τρόμο. Ο μικρότερος (ο Γουίλμπουρ) σχεδιάζει και σχεδόν κάθε ημέρα
εκτελεί την αυτοκτονία του. Αλλά την τελευταία στιγμή κάτι απρόσμενο συμβαίνει
και συνήθως ο αδελφός του τον προλαβαίνει. Όμως εκείνος είναι αμετανόητος και
φτου από την αρχή, γιατί τίποτα δεν τον συγκινεί. Άδεια η πόλη, άδεια τα
κορίτσια, άδειοι οι φίλοι, άδειο το σπίτι, άδειο το βιβλιοπωλείο. H απόλυτη
κενότητα. Το μηδέν. Αφού, λοιπόν, αισθάνεται πως όλοι και όλα είναι πεθαμένα
ε, καιρός είναι να πεθάνει κι αυτός! Συνηθισμένο και αδιάφορο; Κι όμως… Στο
δεύτερο μέρος αρχίζει η μεγάλη ανατροπή.

«Ο Γουίλμπουρ δεν θέλει τη ζωή του»: Πλήρης αισθημάτων

Βλέπουμε την πραγματικότητα μέσα από τους δικούς μας παραμορφωτικούς φακούς.
Έτσι εκλαμβάνουμε το υποκειμενικό ως αντικειμενικό. Το δικό μας κενό ως
κοινωνικό μαρασμό. Ο κόσμος είναι γεμάτος. Αρκεί να σηκώσουμε το καπάκι για να
αντιληφθούμε ότι το καζάνι βράζει. Για να το σηκώσουμε πρέπει να βράζουμε κι
εμείς. Να βάλουμε το χεράκι μας. Έτσι, ενώ ο μικρός διαρκώς τραμπαλίζεται στην
ταράτσα για να την «κάνει», ο Χάρμπουρ, ο μεγάλος αδελφός του, διαρκώς τρέχει
να βοηθήσει, να εκτεθεί. Κι ενώ εκ πρώτης όψεως ο Γουίλμπουρ είναι ο
ευαίσθητος, ο ευάλωτος, ο εύθραυστος, ο «καλός», με μια δεύτερη και
προσεκτικότερη ανάγνωση, βλέποντάς τον μέσα από τον απίστευτα αισιόδοξο,
ζωντανό και ανιδιοτελή χαρακτήρα του Χάρμπουρ, τότε καταλαβαίνεις πως ακόμα
και η αυτοκτονία είναι πράξη εγωιστική!

Σενάριο με σκηνοθεσία είναι τόσο μέσα το ένα στο άλλο, που σε όλη τη διάρκεια
της αφήγησης, ιδιαίτερα από το διάλειμμα και μετά, έχεις την εντύπωση πως
έχουν γίνει ένα με το σώμα της Πλιτσέσκαγια και χορεύουν πιρουέτες. Κι ενώ
διαρκώς από την οθόνη εκλύεται ατόφιο χρυσάφι αισθημάτων, η σκηνοθεσία δεν
γλιστράει ούτε ίντσα προς την ευκολία του συμβατικού μελοδράματος και των
φτηνών δακρύων. Όλοι ενσωματωμένοι στο ίδιο πνεύμα, όλοι από το ίδιο κύτταρο
ψυχής. Και ο Τζέιμι Σάιβς (Γουίλμπουρ) και ο Έντριαν Ρόλινς (Χάρμπουρ).
Φεύγοντας αισθάνθηκα να πλημμυρίζω από μια διαχρονική αντίφαση: η μεγαλύτερη,
η πιο αληθινή σπίθα αισιοδοξίας, ανάβει με το σπίρτο της απόλυτης απελπισίας!

Ρεσιτάλ Στάνλεϊ Κιούμπρικ

Αντέστε να μείνετε με το στόμα ανοιχτό. Το «Killing» είναι εδώ!

Είναι ηλικίας περίπου πενήντα ετών (του 1957), είναι του Στάνλεϊ Κιούμπρικ και
εξακολουθεί να «παίζει» τόσο άρτια και κουρδισμένα, όπως η Φιλαρμονική του
Βερολίνου υπό τη διεύθυνση του φον Κάραγιαν. Προσπερνάω την ανεξήγητη ελληνική
παράφραση με τον τίτλο «Το χρήμα της οργής» και προχωράω στην ουσία, που δεν
είναι τίποτε άλλο από μια επίδειξη διαλεκτικής και τεχνικής. Ως εξής:

«Το χρήμα της οργής»: Τέτοιες ταινίες δεν ματαγίνονται!

Ο Κιούμπρικ αντιμετωπίζει και χειρίζεται τους ήρωές του σαν πιόνια μιας
σκακιστικής συνάντησης Καρπόφ-Κασπάροφ. Προσέξτε τη διάταξη των δυνάμεων. Στο
πρώτο μέρος τοποθετεί τα πρόσωπα ανά δύο (σε ντουέτα) προκειμένου, από τη μια
να περιγράψει τους χαρακτήρες και από την άλλη για να κοροϊδέψει τον θεατή.
Γιατί ενώ όλοι περιμένουν η ανατροπή να προέλθει από τις προσωπικές φιλοδοξίες
των επίδοξων ληστών, εκείνη προκύπτει από αντικειμενικές συνθήκες και από
ανεξέλεγκτες δυνάμεις.

Όμως στο δεύτερο μέρος, ο Κιούμπρικ απομακρύνεται από την ψυχολογία και με
ακρίβεια ηλεκτρονικού ρολογιού αναπαριστά την πραγμάτωση της ληστείας μιας
μεγάλης ιπποδρομιακής κούρσας. Έτσι, χωρίς να το καταλάβουμε, λαμβάνουμε δύο
αντίδωρα: απόλαυση στα όρια παρατεταμένης ηδονής από την περιγραφή μιας
κλασικής γκανγκστερικής ιστορίας σε φόντο «φιλμ νουάρ» και σκεπτόμενα…
χτυπήματα από περίεργα πειράματα. Χωρίς κακούς και καλούς. Γιατί όλοι, μα
όλοι, είναι πιόνια. Με προκαθορισμένο ρόλο, προκαθορισμένη διαδρομή και
καθορισμένη μοίρα. Έτσι είναι στην οθόνη, έτσι πολλές φορές και στη ζωή. Μπας
και η Ζωή μιμείται την Τέχνη;

Μπάρμπι εναντίον τυχοδιώκτη

«Ο μικρός θα μείνει στην ταινία» (The kid stays in the picture):
Ντοκιμαντέρ για την περίπτωση του Ρόμπερτ Έβανς, του θρυλικού γλεντζέ,
τυχοδιώκτη, γυναικά και παραγωγού του Χόλιγουντ. Ενδιαφέρον, αλλά ειδικό και
εντελώς τηλεοπτικό!

«Τα κακά κορίτσια» (Mean girls): Κάτι σαν «School comedy» του Μαρκ
Γουότερς, όπου μια καστανή μαθήτρια διεισδύει στην παρέα των τριών Μπάρμπι της
τάξης και γκρεμίζει το κλαμπ των πλούσιων, χαζών blonde. Κατά το 1/3 αστείο
και κατά τα 2/3 βαρετό. Κατά σειρά: Λίντσεϊ Λόαν, Ρέιτσελ ΜακΆνταμς, Λέισι
Σάμπερτ. Ό,τι πρέπει για μαζορέτες!

«Mambo Italiano»: Έτερη κομεντί στην Αμερική με φόντο τη Σικελία. Ο
γιος τυπικής ιταλοαμερικανικής φαμίλιας είναι… κορίτσι! Το πρώτο μέρος
ολίγον αστείο, το δεύτερο πολύ κολλημένο. Παιδιά το καταλάβαμε. Και οι γκέι
έχουν δικαίωμα στην οικογενειακή ευτυχία. Το μάθαμε και από τους «Μήτσους» του
Λαζόπουλου. Στην Ιταλία φαντάζομαι να το εκτίμησαν σαν το δικό μας «Γάμο α λα
ελληνικά». Σόρι, αλλά βαρέθηκα να βλέπω στο σινεμά επεισόδια τηλεοπτικής σειράς!