Ήθη και θρησκείες «ψαλίδισαν» τα πλάνα

Αν ένας μουσουλμάνος έβλεπε από τη μικρή οθόνη τις τσιρλίντερς στο μπιτς βόλεϊ
θα γούρλωνε τα μάτια του από θαυμασμό ή από θυμό επειδή το θέαμα είναι
αντίθετο με τη θρησκεία του; Μπορεί το τηλεοπτικό πλάνο με τις συνεννοήσεις
που έκανε παίκτρια του μπιτς βόλεϊ πίσω από τα προτεταμένα οπίσθια της στην
συμπαίκτρια της, πριν το σερβίς, να θίγει τα παραδοσιακά ήθη των Ιαπώνων και
πώς προσκρούει στον αμερικανικό πουριτανισμό, όταν αποτελεί κώδικα
επικοινωνίας, μεταξύ παικτών, στο συγκεκριμένο άθλημα;

Ελάχιστες ήταν οι λήψεις από τις υποβρύχιες κάμερες στις πισίνες του πόλο. Κι
έτσι δεν «πέρασαν» στιγμιότυπα στα οποία οι παίκτες ομάδων πόλο γράπωναν από
τα γεννητικά όργανα τους αντιπάλους στη διεκδίκηση της μπάλας.Αλλά και έξω από
τις πισίνες, σε άλλα σπορ, το κλίμα που επικρατούσε στους αγωνιστικούς χώρους
δεν έφθασε ως τα σπίτια μας. Στο μπιτς βόλεϊ, για παράδειγμα, όταν οι
ηλιοκαμένες τσιρλίντερς με τα μικρά μπικίνι ψυχαγωγούσαν τους θεατές στα
ημίχρονα, εμείς βλεπαμε… διαφημίσεις. Κι αν η σύνδεση γινόταν νωρίτερα από
τη συνέχεια του ματς, εμείς τις βλέπαμε σε μακρινό πλάνο από την κάμερα που
ήταν στην τελευταία κερκίδα. H κάμερα γιατί δεν εστίασε παραπάνω στους δύο
άλλους Ολυμπιονίκες όταν ο κόσμος αποθέωνε τον Πύρρο Δήμα, στην τελετή
απονομής; Τί είδους επιλογές ήταν αυτές; Με ποιό σκεπτικό; Μήπως υπήρχε
λογοκρισία;

«Όχι, αλλά έπρεπε να λάβουμε υπόψιν τις ιδιαιτερότητες των λαών που
παρακολουθούσαν», εξηγεί στα «NEA» ο Γιάννης Έξαρχος, αντιπρόεδρος της
εταιρείας Αθηναϊκή Ολυμπιακή Ραδιοτηλεοπτική (Athens Olympic Broadcasting) που
κατέστρωσε τα πλάνα τηλεοπτικής κάλυψης των Αγώνων και μοίρασε εικόνα σε 180
τηλεοπτικά δίκτυα και τηλεοπτικές κοινοπραξίες χωρών.

«Ενδεικτικά σας λέω, με αφορμή το συγκεκριμένο παράδειγμα που αναφέρατε
για τις συνεννοήσεις των κοριτσιών του μπιτς βόλεϊ, ότι το ίδιο πλάνο που
βλέπαμε εμείς στην Ελλάδα είδαν και μουσουλμανικές χώρες αλλά και οι
τηλεθεατές στις Ηνωμένες Πολιτείες. Αν λοιπόν επιλέγαμε να δείξουμε τα νοήματα
που κάνει η αθλήτρια με προτεταμένα τα οπίσθιά της, ή «κοντινά» των
τσιρλίντερς, θα είχαμε αντιδράσεις για διαφορετικούς λόγους. Διότι τέτοια
πλάνα, αθώα αλλά ενδιαφέροντα στα μάτια κάποιων, είναι αντίθετα με τη θρησκεία
των μουσουλμάνων ή τα παραδοσιακά ήθη των Ιαπώνων. Την ίδια ώρα και έχοντας
κατά νου ότι ο αγώνας μπορεί να μεταδιδόταν στη ζώνη υψηλής τηλεθέασης των
ΗΠΑ, τα πλάνα αυτά θα προκαλούσαν θύελλα αντιδράσεων από τους Αμερικανούς
επειδή θα θεωρούνταν σεξιστικά ή διότι μπροστά στις τηλεοράσεις ήταν και
παιδιά. Θα ξεσηκώνονταν οργανώσεις κι εμείς την επόμενη στιγμή θα δεχόμασταν
παράπονα από 40 διαφορετικές μεριές. Ειδικά στις ΗΠΑ, ένα “πικάντικο” πλάνο
δεν παίζεται σε κανάλι ελεύθερης λήψης».

Κάτι ανάλογο ίσχυε και στις υποβρύχιες λήψεις της υδατοσφαίρισης, εξηγεί ο
Γιάννης Έξαρχος. «Διότι καλό μεν το θέαμα αλλά πρέπει να έχουμε κατά νου πως
μέσα από τα πλάνα που μοιράζαμε στα τηλεοπτικά δίκτυα έβλεπαν άνθρωποι από όλο
τον κόσμο με διαφορετικές κουλτούρες, από διαφορετικές θρησκείες, με
διαφορετικά ήθη και έθιμα. Γι’ αυτό ήμασταν προσηλωμένοι στα αθλήματα».

H κάμερα, όμως, δεν περίμενε να τερματίσει και η Ιρακινή Τζασίμ Αλάα
στα προκριματικά 100 μέτρων γυναικών αλλά έκανε «ζουμ» μόνο στη νικήτρια
Κριστίνα Αρόν. Αλλά και στην τελετή απονομής μεταλλίων στα 85 κιλά της άρσης
βαρών, υπήρχαν και τηλεθεατές που προσπαθούσαν να διακρίνουν τις αντιδράσεις
του χρυσού και του ασημένιου Ολυμπιονίκη, όταν όλος κόσμος για ένα 20άλεπτο
αποθέωνε τον Πύρρο Δήμα.

Στα αγωνίσματα που μπορεί να υπάρχει επιμέρους ενδιαφέρον για κάποια
χώρα το τηλεοπτικό δίκτυό της έχει επιπλέον κάμερα, σύμφωνα με τον ΑΟΒ και την
EPT. «Στην προκειμένη περίπτωση», έλεγε στέλεχος της EPT, «εστιάσαμε στον
Πύρρο Δήμα διότι αν και χάλκινος Ολυμπιονίκης, ήταν η τελευταία φορά που
ανέβαινε στο πλατό και η σημαντικότερη στιγμή της καριέρας του». Ο ίδιος
άνθρωπος διευκρίνιζε πως όλα τα αγωνίσματα υπόκεινται στο σκεπτικό
«πρωταγωνιστής είναι ο αθλητής και όχι η εξέδρα». «Ό,τι βλέπαμε δεν ήταν
τυχαίο», συμπλήρωνε. «Τα πλάνα ήταν προδιαγεγραμμένα, όπως και από ποιες
κάμερες θα γίνονταν οι λήψεις».

ΔΕΝ ΕΙΔΑΜΕ…

τις τσιρλίντερ που χόρευαν στα ημίχρονα ή τα τάιμ άουτ του μπάσκετ και του
μπιτς βόλεϊ…

…ΔΙΟΤΙ

τα πλάνα των κοριτσιών που λικνίζονταν στους ρυθμούς της μουσικής, φορώντας
σούπερ μίνι ή καυτά σορτς ή μικρά μπικίνι, είναι απαγορευμένα στις
μουσουλμανικές χώρες.

ΔΕΝ ΕΙΔΑΜΕ…

την αμηχανία των δύο άλλων αθλητών της άρσης βαρών όταν οι θεατές αποθέωναν
τον Πύρρο Δήμα και τραγουδούσαν τον εθνικό ύμνο…

…ΔΙΟΤΙ

η EPT έκανε «φάουλ» επιλέγοντας το θέμα που είχε αποκλειστικά ελληνικό
ενδιαφέρον. Έτσι «έχασε» το χρυσό και αργυρό μετάλλιο.

ΔΕΝ ΕΙΔΑΜΕ…

παίκτες σε αγώνες πόλο να τραβούν από τα μαγιό, ακόμα και από τα γεννητικά
όργανα, τους αντιπάλους τους, αλλά και πολίστριες να τραβούν τα μαγιό εκείνων
της αντίπαλης ομάδας, αποκαλύπτοντας το στήθος τους, αν και υπήρχαν υποβρύχιες
κάμερες…

…ΔΙΟΤΙ

στις ΗΠΑ οι συγκεκριμένες σκηνές θεωρούνται άσεμνες, θα ξεσηκώνονταν
οργανώσεις γονέων, καταναλωτών, τηλεθεατών αλλά και γιατί στις μουσουλμανικές
χώρες τέτοια πλάνα είναι αντίθετα προς τους θρησκευτικούς και ηθικούς κανόνες.

ΔΕΝ ΕΙΔΑΜΕ…

στο μπιτς βόλεϊ γυναικών τα νοήματα που έκανε η μια παίκτρια στην άλλη πριν
από το σερβίς, όχι σε όλες τις περπτώσεις, αλλά σε εκείνες που η παίκτρια
έσκυβε… υπερβολικά…

…ΔΙΟΤΙ

τέτοιου είδους πλάνα, κοινής λήψης, προσκρούουν στον συντηρητισμό των
Αμερικανών, στα ήθη των μουσουλμανικών λαών αφού η θρησκεία τους απαγορεύει το
γυμνό, και στις παραδοσιακές ηθικές αξίες των Ιαπώνων, για τον ίδιο λόγο.

Λεπτές ισορροπίες

H ΑΟΒ με τον μηχανισμό του συγκέντρωνε υλικό και όταν δινόταν η ευκαιρία
έβγαζε στον αέρα τα «καλύτερα» από διάφορα αθλήματα. «Προ ημερών σε ένα κενό
που δημιουργήθηκε ανάμεσα σε αγώνα δρόμου και αγωνίσματα στίβου, επειδή το
πρώτο αγώνισμα ολοκληρώθηκε νωρίτερα από το προβλεπόμενο και μέχρι να αρχίσουν
τα αγωνίσματα του στίβου, μεταδώσαμε highlights από το άλμα εις μήκος»,
ανέφερε ο κ. Έξαρχος επισημαίνοντας πως «η ΑΟΒ είχε σχέδια δράσης για κάθε
ενδεχόμενο. Με αυτό το σκεπτικό κρατήσαμε παραπάνω στον αέρα το πλάνο με την
υποδοχή της ιρακινής αποστολής κατά την είσοδό της στο στάδιο, στην Τελετή
Έναρξης, ο τηλεοπτικός φακός εστίασε στη μία και μοναδική αθλήτρια από την
Παλαιστίνη που παίρνει μέρος τους Αγώνες, αλλά και στον έναν και μοναδικό
εκπρόσωπο του Μπρουνέι, τον αθλητή Τζίμι Άνακ Άχαρ. Από την άλλη δεν εστιάσαμε
στους αρχηγούς ή εκπροσώπους κρατών παρά μόνον όταν στο Στάδιο έμπαινε η
αθλητική αποστολή της χώρας τους και εκείνοι χαιρετούσαν. Διατηρήσαμε
ισορροπία αποφεύγοντας τον σκόπελο να παραλείψουμε κάποιον από τις δεκάδες
διακεκριμένων προσκεκλημένων».

POH ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΥ

«Μονόπλευρη κάλυψη, έξω από τη ζωή και τον πολιτισμό»

«Προκαλεί έκπληξη ότι δεν προβλέφθηκε μια ειδική εκπομπή για την Πολιτιστική Ολυμπιάδα», λέει η καθηγήτρια του Τμήματος MME του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Ρόη Παναγιωτοπούλου

H τηλεοπτική κάλυψη των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας ήταν μονόπλευρη τόσο από
την EPT όσο και από τα ιδιωτικά κανάλια. Ο τηλεθεατής δεν έμαθε τι συνέβαινε
τις προηγούμενες δύο εβδομάδες στην πόλη, οι εκδηλώσεις της Πολιτιστικής
Ολυμπιάδας πέρασαν στα «ψιλά», αφού ακόμα και στο Βασικό Κέντρο Τύπου η
ενημέρωση περιορίστηκε αυστηρά στο αθλητικό μέρος. Αυτά είναι τα συμπεράσματα
από τον απολογισμό που έκανε η κ. Ρόη Παναγιωτοπούλου καθηγήτρια του Τμήματος
Επικοινωνίας και MME του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος διεθνούς ομάδας
επιστημόνων που διεξάγει έρευνες για την προβολή των Ολυμπιακών Αγώνων.

Θετικές είναι οι εντυπώσεις της για το τρόπο κάλυψης του αθλητικού μέρους των
Αγώνων. «Αλλά οι δύο βραδινές εκπομπές της EPT, “24 ώρες” και “Ραντεβού στην
Αθήνα” καλούσαν κάποιους ανθρώπους, άλλοτε σχετικούς ως προς το θέμα, άλλοτε
όχι, σε μια “χαλαρή” συζήτηση χωρίς δομή όπως αποδείχθηκε. Όλα
διαδραματίστηκαν μέσα στο στούντιο. Καμία εξωτερική λήψη, κανένα ρεπορτάζ από
την Αθήνα που διασκέδαζε, που άλλαζε, την Αθήνα με τα 1.000 πολιτιστικά
πρόσωπα».

Μα υπήρχε σχεδιασμός για την κάλυψη των δρώμενων στους αγωνιστικούς
χώρους…

«Ακριβώς. Για τους ανθρώπους της EPT που είχε τα δικαιώματα μετάδοσης θα
μπορούσαν να βγουν πιο εύκολα οι διαπιστεύσεις. Ακόμα και αν αυτό δεν ήταν
εφικτό θα μπορούσαν να στείλουν κάμερα με ρεπόρτερ να πάρει πλάνα από τους
δρόμους, να κουβεντιάσουν με τον κόσμο έξω από τα στάδια».

Υπήρχαν τέτοια θέματα από το «Ραντεβού στην Αθήνα»…

«Επειδή το πρόσεξα, μόνον ένα παρόμοιο ρεπορτάζ μεταδόθηκε από τη συγκεκριμένη
εκπομπή προς το τέλος των Αγώνων. Αυτό όμως που προκαλεί έκπληξη είναι ότι δεν
προβλέφθηκε μια ειδική εκπομπή για την Πολιτιστική Ολυμπιάδα. Όλοι οι ξένοι
δημοσιογράφοι που έκαναν θέματα για την πόλη είχαν φόντο κάποιο σημείο της
Αθήνας. Οι Έλληνες συνάδελφοί τους δεν το πρόσεξαν; Το αποτέλεσμα από αυτές
τις δύο εκπομπές, μετά την τρίτη ημέρα ήταν βαρετό. Από την άλλη τα ιδιωτικά
κανάλια έστρεψαν το ενδιαφέρον στο ζήτημα Κεντέρη – Θάνου – Σαμπάνη,
προσπαθώντας να δημιουργήσουν πολιτικό ζήτημα μέσα από το ντόπινγκ και να
οξύνουν την πολιτική αντιπαράθεση, χωρίς να προβληματιστούν αν ο χρόνος ήταν
ενδεδειγμένος για κάτι τέτοιο. Κανείς δεν ρισκάρισε να προβάλει κάτι
ασυνήθιστο, ποιοτικό. Επέλεξαν τις επαναλήψεις. Και οι “Δύο ξένοι” ήταν τόσο
λίγοι όταν στην πόλη κυκλοφορούσαν εκατοντάδες χιλιάδες ξένοι».

Τελικά η καλύτερη εικόνα της Ελλάδας από πού βγήκε;

«Από το Κέντρο Τύπου στο Ζάππειο, που οργάνωσε η Γ.Γ. Τύπου και Ενημέρωσης».

Και γιατί όχι από το Βασικό Κέντρο Τύπου (MPC);

«Διότι τέτοια Κέντρα Τύπου διοικούνται συνήθως από μάνατζερ με ανάλογη
εμπειρία και όχι από αθλητικούς συντάκτες. Επίσης οι Διευθύνσεις Επικοινωνίας
κάθε Οργανωτικής Επιτροπής ασχολούνται περισσότερο με την προβολή της
διοργανώτριας πόλης και της χώρας παρά με την προβολή του εκάστοτε προέδρου
της. Η δικαιολογία ότι το MPC ασχολείται αποκλειστικά με το αθλητικό μέρος της
διοργάνωσης είναι ελληνικό εφεύρημα, εφόσον σε προηγούμενες περιπτώσεις στα
Κέντρα Τύπου η ενημέρωση ήταν πολύπλευρη και αφορούσε διάφορα θέματα. Οι
δυσκολίες συνεργασίας ανάμεσα στην «Αθήνα 2004», τον Δήμο Αθηναίων και την
κυβέρνηση επιβάρυναν την πληροφόρηση και έβλαψαν το εγχείρημα. Γεγονός που δεν
πέρασε απαρατήρητο από τους περισσότερους ξένους δημοσιογράφους».