Στάχτες στην «καρδιά» της Θεσσαλονίκης

Τέλος εποχής σήμανε για τον «Μύλο» η πυρκαγιά της περασμένης Παρασκευής. Στην ένθετη φωτογραφία, στις εποχές της δόξας του

H μεγάλη πυρκαγιά που ξέσπασε τα μεσάνυχτα της Παρασκευής στον «Μύλο», τα
τριάντα οχήματα της Πυροσβεστικής που διέσχιζαν την πόλη ουρλιάζοντας μάλλον
δεν εξέπληξε πολλούς. «Στον “Μύλο” είναι η πυρκαγιά; E, τον κάψαν, δεν πήγαινε
καλά τελευταία, έτσι δεν είναι;» ήταν τα σχόλια μηδενός εξαιρουμένου των
κοινωνών της είδησης.

Το πόρισμα της επιτροπής πραγματογνωμόνων της Πυροσβεστικής προβλέπεται μάλλον
να καθυστερήσει ιδιαίτερα αν και η αρχική εκτίμηση μιλάει για βραχυκύκλωμα
στον τρίτο όροφο του κτιρίου που δεν λειτουργούσε.

Προς το παρόν ο «Μύλος» διέκοψε εκ των πραγμάτων τη λειτουργία του σε όλους
τους χώρους των πέντε στρεμμάτων όπου εκτείνεται αν και το καμένο κτίριο και ο
εν δυνάμει επικίνδυνος λόγω της αποτέφρωσής του χώρος καλύπτει μόλις το 1/5
του συνόλου των εγκαταστάσεων.

«Δεν είναι που έκλεισε, κάηκε, πυρπολήθηκε, καταστράφηκε ένα από τα μαγαζιά
της πόλης. Είναι που ο “Μύλος” ήταν η μόνη μορφοποιημένη πρόταση διασκέδασης
από νέους ανθρώπους με εμφανή τα στοιχεία του οράματος, της υψηλής αισθητικής
κι όχι της επιχείρησης. Είναι που αυτό το επίτευγμα κράτησε κοντά μια δεκαετία
κι ύστερα επιχειρηματοποιήθηκε, έγινε απλώς πολυπρόσωπη βιοτεχνία διασκέδασης,
τέτοιες όμως στον 21ο αιώνα της διασκέδασης έχουμε και πιο “ιν” που δεν έχουν
και το βάρος του συμβόλου. Αν επιμένεις με τα σύμβολα στην εποχή μας, ε,
καίγεσαι…» σχολίαζε φίλος καλλιτέχνης που φιλοξενήθηκε και αναδείχτηκε στον
“Μύλο” της τελευταίας δεκαετίας του …περασμένου αιώνα αλλά αρνείται να
καταθέσει την ταυτότητά του.

Από το 1924

Στα 1924 οι πρόσφυγες Γ. Χατζηγιαννάκης και M. Αλτιναλμάζης από τις Σαράντα
Εκκλησιές της Ανατολικής Θράκης χτίζουν στην περιοχή του Μπεχτσινάρ (Κήπος των
Πριγκίπων) ανάμεσα στον εμπορικό σιδηροδρομικό σταθμό και την πύλη 14 του
λιμανιού έναν αλευρόμυλο, πανομοιότυπο με εκείνον που διατηρούσαν στη
γενέτειρά τους. Συνολικά το εργοστάσιο παρήγε περί τους 60 τόνους άλευρα την
ημέρα. Στα 1934 η παραγωγή σημείωσε κάμψη και η επιχείρηση πέρασε στα χέρια
της μεγαλύτερης εταιρείας Αλλατίνη. Στα χρόνια που ακολουθούν υπολειτουργεί
αλλά η τελική αναστολή των εργασιών γίνεται στα 1987. Δυο χρόνια αργότερα τα
“στοιχειωμένα” κτίρια του αλευρόμυλου (2.500 τ. μ. κτίσματα σε πέντε στρέμματα
χώρου) νοικιάζονται από ιδιώτες επιχειρηματίες και στα 1991 ολοκληρώνεται η
πρώτη φάση αρχιτεκτονικών επεμβάσεων που συμπληρώνουν και αναδεικνύουν τη
φυσιογνωμία του κτιρίου κρατώντας παράλληλα ανέπαφο τον μηχανολογικό εξοπλισμό
στο εσωτερικό του.

Ο Μύλος άνοιξε για πρώτη φορά τις πόρτες του στις 31 Μαΐου του 1991. Στα 13
χρόνια της λειτουργίας του πορεύτηκε χωρίς κρατική ή κοινοτική βοήθεια και
υπήρξε ο μοναδικός ιδιωτικός φορέας που συμπεριλήφθηκε στον φάκελο
υποψηφιότητας για την ανάδειξη της Θεσσαλονίκης ως πολιτιστικής πρωτεύουσας
της Ευρώπης για το 1997. Εδώ και 10 και πλέον χρόνια το συγκρότημα βρίσκεται
υπό ανακήρυξη ως διατηρητέο, η απόφαση όμως εκκρεμεί.

«Πρόταση πολιτισμού»

«Ο “Μύλος” ήταν πρόταση πολιτισμού. Δεν ήταν απλώς κτίρια, δεν ήταν πέντε
μαγαζιά της νύχτας που κλείνουν. Ήταν μαγαζί της μέρας, έκανε παραγωγές,
διοργάνωνε εκδηλώσεις, φεστιβάλ, εκδόσεις, λειτουργούσε ραδιόφωνο, ήταν ο
πολιτισμός μιας γενιάς η δική της πρόταση που πολεμήθηκε, “κάηκε” πολύ
νωρίτερα από το ατυχές γεγονός της προχθεσινής φωτιάς. Παρόλα αυτά τίποτα δεν
τελείωσε. Το όραμα μπορεί να αναγεννηθεί μέσα από τις στάχτες» λέει στα «NEA»
ο εκ των ιδρυτών του “Μύλου” Νίκος Στεφανίδης.

Το 2000 η επιχείρηση περνά στο μεγαλύτερο ποσοστό εκμετάλλευσης και
λειτουργίας της στην εταιρεία εστίασης Unet. Στο μεταξύ, η περιοχή που προ
δεκαετίας θεωρούνταν μάλλον επικίνδυνη και ξεχασμένη στις βιοτεχνίες της
βρίθει πλέον νυχτερινών κέντρων, “άφτερ” εστιατορίων, μπουζουξήδικων και μπαρ.

Οι χιλιάδες νέοι της δεκαετίας του ’90 που βολτάριζαν στο καλντερίμι του
“Μύλου” διάλεγαν μεζέδες στο ουζερί του, συνωστίζονταν στην “Αποθήκη” του,
χόρευαν στο κλαμπ, ξενυχτούσαν με τα λαϊκά του “Πέτρινου”, άκουγαν ζωντανά
τζαζ και μπλουζ, σκαρφάλωναν στους πέντε ορόφους του και θαύμαζαν τα κόμικς,
αυτοί που έτρεξαν ώς εκεί για τη Σεζάρια Έβορα, τη Νίνα Σιμόν, τον Έρικ
Μπάρντον, τον Σαββόπουλο, τον Μικρούτσικο, την Αρβανιτάκη, τους Άγαμους Θύτες,
τον Μητρέτζη και το μπουζούκι του, κουράστηκαν, μεγάλωσαν και γύρισαν στο σπίτι…