Διαστάσεις H εξαφάνιση των αστέγων

Τέτοιες εικόνες είναι όλο και πιο σπάνιες στους δρόμους της Βρετανίας

Το 1998, ο συνολικός τους αριθμός σε όλη τη χώρα ήταν 1.850, πολύ μικρότερος
σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία. Πέρυσι, μετρήθηκαν 504 ακριβώς. Κι αν οι
αριθμοί αυτοί αμφισβητούνται, η τάση είναι σαφής: οι άστεγοι της Βρετανίας
έχουν μειωθεί δραστικά. Στο Χάιντ Παρκ και στο Τεμπλ, άλλοτε παραδοσιακά
στέκια των αστέγων, δύσκολα συναντάς σήμερα κάποιον να έχει στρώσει την
κουβέρτα του και να κοιμάται, έχοντας δίπλα του τα λιγοστά υπάρχοντά του. Το
στεγαστικό πρόβλημα είναι πάντα οξύ, κάπου 65.000 οικογένειες του Λονδίνου
θεωρούνται σήμερα «τύποις» άστεγες και κατοικούν σε προσωρινά καταλύματα
(αριθμός κατά 33% αυξημένος σε σχέση με το 2000), αλλά οι Λονδρέζοι που
κοιμούνται στον δρόμο είναι πλέον ελάχιστοι. Βρήκαν κάπου καλύτερα να μείνουν;
Τους έκλεισαν στη φυλακή; Ή κάτι άλλο συμβαίνει;

Οι εξηγήσεις αυτού του φαινομένου είναι πολλές. Κατ’ αρχήν, οι εναλλακτικές
λύσεις για τους αστέγους είναι σήμερα στο Λονδίνο περισσότερες και καλύτερες
απ’ ό,τι στη Νέα Υόρκη (όπου μια κρύα νύχτα του περασμένου χειμώνα μετρήθηκαν
2.694 άστεγοι στους δρόμους). Οι ξενώνες της βρετανικής πρωτεύουσας έχουν
μετατρέψει τους μεγάλους κοιτώνες σε μονόκλινα δωμάτια, γεγονός που σημαίνει
λιγότερα κρεβάτια (κάπου 3.000 σήμερα, έναντι 10.000 πριν από δύο δεκαετίες),
αλλά πιο «ελκυστικούς» χώρους – όσο νόημα μπορεί να έχει ακόμη αυτή η λέξη για
έναν άνθρωπο που έχει χάσει τις βασικές χαρές της ζωής. Ύστερα, το σύστημα των
επιδομάτων παραμένει στη Βρετανία πιο γενναιόδωρο και πιο σταθερό απ’ ό,τι
στις Ηνωμένες Πολιτείες. Επιπλέον, η κυβέρνηση των Εργατικών ακολουθεί τα
τελευταία χρόνια μια νέα προσέγγιση στο πρόβλημα των αστέγων, παρακολουθώντας
τους από κοντά, προσπαθώντας να τους βρει δουλειά, να αντιμετωπίσει το
πρόβλημα που έχουν με τα ναρκωτικά, να απαλύνει τη μοναξιά τους. Χρειάστηκε
βέβαια γι’ αυτό να αυξηθεί η φορολογία, ιδιαίτερα στη μεσαία τάξη. Όλα όμως
έχουν ένα τίμημα.

Όσοι άστεγοι δεν πείθονται από το καρότο, βρίσκονται γρήγορα αντιμέτωποι με το
ρόπαλο. H Αστυνομία έχει σαφείς οδηγίες να «μαζεύει» όσους επιμένουν να
θεωρούν μόνιμο καταφύγιό τους τον δρόμο, ενώ οι μεθυσμένοι και οι επαίτες
διώκονται με βάση τον νόμο για την Αντικοινωνική Συμπεριφορά. Παράλληλα, έχει
ξεκινήσει εκστρατεία για την αποθάρρυνση της ελεημοσύνης, Το κακό είναι – όπως
σημειώνει ο Εκόνομιστ – ότι όσο σκληραίνει το κράτος, άλλο τόσο σκληραίνουν
και οι άστεγοι. Οι ομάδες που έχουν απομείνει στο Ουεστμίνστερ, παραδοσιακή
«πρωτεύουσα» των αστέγων, αποτελούνται από σκληρούς περιθωριακούς που
αντιστέκονται στις προσπάθειες βίαιης απομάκρυνσής τους. Αν προστεθούν σ’
αυτούς και μερικές δεκάδες άνθρωποι που προέρχονται από τα νέα μέλη της
Ευρωπαϊκής Ενωσης, για τους οποίους δεν ισχύουν τα κοινωνικά επιδόματα,
γίνεται αντιληπτό ότι το πρόβλημα των αστέγων απέχει ακόμη πολύ από την
οριστική επίλυσή του. Έχει γίνει όμως τουλάχιστον μια αρχή.