Συν… τεχνολογία και χείρα κίνει

Το σύστημα «stromotion», που έχει αναπτύξει η εταιρεία Dartfish, παράγει σε μία εικόνα μία σειρά από διαδοχικά καρέ με την προσπάθεια του αθλητή, αναλύοντας λεπτομερώς λάθη και δυνατά σημεία στην τεχνική του

Ο Σεργκέι Μπούμπκα αποσύρθηκε από τους στίβους εδώ και τρία χρόνια. Παρ’ όλα
αυτά, στο Ολυμπιακό Κέντρο προετοιμασίας των ΗΠΑ, ο Ουκρανός εξακολουθεί να
πηδάει επί κοντώ και να αγωνίζεται απέναντι στους Αμερικανούς αθλητές.
Τουλάχιστον στην οθόνη του υπολογιστή, όπου οι επιστήμονες προβάλλουν
ταυτόχρονα την εικόνα του Μπούμπκα και του επικοντιστή Τόμπι Στίβενσον να
πηδούν πάνω από τον πήχυ.

Οι ερευνητές δείχνουν έτσι στους αθλητές τα λάθη που κάνουν στην τεχνική τους,
χρησιμοποιώντας υπερσύγχρονες κάμερες και το πλέον εξελιγμένο λογισμικό. Με τη
βοήθεια της τεχνολογίας, «αθλητές και προπονητές βλέπουν λετπομέρειες, τις
οποίες κανείς δεν μπορεί να διακρίνει με γυμνό μάτι», εξηγεί στα «NEA» ο κ.
Λευτέρης Τσαρούχας, ερευνητής στη Βιομηχανική Αθλητικών Κινήσεων στο Εθνικό
Κέντρο Αθλητικών Ερευνών.

Οι επιστήμονες βιντεοσκοπούν τους αθλητές την ώρα της προπόνησης και του αγώνα
και αναλύουν τις κινήσεις τους. Παλιότερα, το βίντεο ήταν αναλογικό. Σήμερα,
οι προηγμένες ψηφιακές κάμερες υψηλής τεχνολογίας και το νέο λογισμικό κάνουν
τη δουλειά των ερευνητών πολύ πιο εύκολη και τα αποτελέσματα διαθέσιμα στους
αθλητές μέσα σε λίγα λεπτά. «Με τις κάμερες υψηλής ταχύτητας βγαίνουν πολλές
εικόνες ανά δευτερόλεπτο, τις οποίες βλέπουμε σε πραγματικό χρόνο ή αργή
κίνηση. Το μάτι βλέπει 25 εικόνες το δευτερόλεπτο. H κάμερα υψηλής ταχύτητας
καταγράφει 200 εικόνες το δευτερόλεπτο. Άρα, στα 200 καρέ βλέπουμε οκτώ φορές
περισσότερες εικόνες απ’ ό,τι το γυμνό μάτι».

Δεκάδες εθνικές Ολυμπιακές επιτροπές και αθλητικές ομοσπονδίες
χρησιμοποιούν τη μέθοδο αυτή για να προετοιμάσουν τους αθλητές τους για τους
Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας. Το σύστημα χρησιμοποιείται και στην Ελλάδα – αν
και όχι στην πλέον εξελιγμένη του μορφή – στο Εθνικό Κέντρο Αθλητικών Ερευνών,
που εδρεύει στο ΟΑΚΑ. H εφαρμογή του δεν είναι συστηματική, αλλά διατίθεται σε
όσους προπονητές και αθλητές το ζητήσουν. Για παράδειγμα, η Χρυσούλα
Γκουντενούδη, πρωταθλήτρια στα 400 μέτρα, το χρησιμοποιεί σε κάθε αγώνα, όπως
λέει ο κ. Τσαρούχας.

Πριν από λίγες ημέρες, στους προκριματικούς αγώνες του στίβου από όπου βγήκε η
σύνθεση της αμερικανικής Ολυμπιακής ομάδας, το σύστημα ψηφιακής βιντεοσκόπησης
χρησιμοποιήθηκε καθημερινά με έμφαση στα ψηλά εμπόδια. Επιστήμονες από το
Πανεπιστήμιο Ιντιάνα Στέιτ χρησιμοποίησαν 12 ψηφιακές κάμερες υψηλής ταχύτητας
κινηματογραφώντας κάθε κούρσα.

Στις μεγάλες διοργανώσεις, η λεπτομέρεια κάνει τη διαφορά. «Μελετώντας έναν
σπρίντερ με το νέο σύστημα, βλέπουμε πόσα χιλιοστά του δευτερολέπτου διαρκεί
το πάτημά του στο έδαφος, ποιο σημείο πατάει και έτσι καταλαβαίνει ο
προπονητής τι πρέπει να διορθώσει». Πολύ δημοφιλής παγκοσμίως είναι η σύγκριση
ενός πετυχημένου πρωταθλητή με τον αθλητή που χρησιμοποιεί το σύστημα.
«Μπορούμε να βλέπουμε δύο κινήσεις ταυτόχρονα και να συγκρίνουμε, να βρίσκουμε
τις διαφορές και τα λάθη. Έτσι, ο αθλητής μας φτιάχνει τη σωστή εικόνα στο
μυαλό του και ξέρει τι πρέπει να κάνει την επόμενη φορά που θα δοκιμάσει».

Το σύστημα της προσομοίωσης των κινήσεων δύο αθλητών ταυτόχρονα με ψηφιακούς
αισθητήρες και κάμερες ονομάζεται «simulcam» και έχει αναπτύξει η εταιρεία
Dartfish με έδρα στην Ελβετία. Άλλη μεγάλη καινοτομία της εταιρείας είναι το
σύστημα «Stromotion», που παράγει μία σειρά διαδοχικών καρέ από την κίνηση του
αθλητή σε μία εικόνα.

Και οι αρθρώσεις στον υπολογιστή!

Οι ερευνητές της αθλητικής βιομηχανικής βιντεοσκοπούν τους αθλητές του στίβου στους μεγάλους αγώνες – όπως ο κ. Λευτέρης Τσαρούχας στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Στίβου της Αθήνας το 1997 – και έπειτα αναλύουν τις κινήσεις τους στο εργαστήριο με ειδικό λογισμικό

H αθλητική βιομηχανική είναι η επιστήμη των σπορ που έχει στόχο τη μελέτη της
ανθρώπινης κίνησης. Πηγάζει από τον συνδυασμό άλλων επιστημονικών τομέων, όπως
είναι η μηχανολογία, η ανατομία, η διαστημική αεροναυτική επιστήμη, η ιατρική
αποκατάστασης από τραυματισμούς και η ορθοπεδική. Οι ερευνητές στον χώρο της
βιομηχανικής πιστεύουν ότι για να βοηθήσουν τους αθλητές να πετύχουν καλύτερες
επιδόσεις και να υποφέρουν λιγότερο από τραυματισμούς, πρέπει να κατανοήσουν
πλήρως πώς κινείται το σώμα.

«Αφού πάρουμε την εικόνα του αθλητή, την μεταφέρουμε στον υπολογιστή και την
μετατρέπουμε σε νούμερα. Βλέπουμε πώς κινείται κάθε σημείο του σώματος, το
χέρι, το πόδι, το γόνατο. H έμφαση είναι στα σημεία που μεταβάλλονται, όπως οι
αρθρώσεις που μας ενδιαφέρουν ιδιαίτερα, γιατί αυτές αποφασίζουν την κίνηση
του σώματος».

Μέσα από αυτά, οι επιστήμονες βγάζουν γωνίες, επιταχύνσεις, δυνάμεις,
ετοιμάζουν δηλαδή τρισδιάστατη ανάλυση του σώματος στον χώρο. «Έτσι, ξέρουμε
αντικειμενικά με νούμερα τι κάνει ο κάθε αθλητής. Βλέπουμε π.χ. ότι ο Μπούμπκα
τρέχει με εννέα μέτρα το δευτερόλεπτο και λυγίζει το κοντάρι 15 πόντους. Αυτά
είναι τα στοιχεία που προσδιορίζουν την άψογη τεχνική του».

Τα περισσότερα προβλήματα των αθλητών εντοπίζονται στη «νευρομυϊκή συναρμογή»
τους, δηλαδή την τεχνική τους. «Ο εγκέφαλος δίνει μέσα από τα νεύρα τις
εντολές στους μυς. Τελικός μας στόχος είναι να κάνουν οι αθλητές τις
απαραίτητες προσαρμογές, για να στείλουν στους μύες τις σωστές εντολές και να
διορθώσουν τις κινήσεις τους», επισημαίνει ο ερευνητής στο ΟΑΚΑ.

Σειρά της γενετικής

Φυσιολόγοι ειδικοί στην εκγύμναση του ανθρώπινου σώματος και προπονητές
αντλούν γνώση από νέες επιστημονικές έρευνες, για να βοηθήσουν τους αθλητές να
αναπτύξουν την κατάλληλη ισορροπία μυϊκής και μεταβολικής φόρμας σε καθένα από
τα 28 Ολυμπιακά αθλήματα. Ειδικοί στην επιστήμη της βιομηχανικής χρησιμοποιούν
την τελευταία λέξη της τεχνολογίας σε υπολογιστές, ψηφιακό εξοπλισμό και
ειδικούς αισθητήρες, για να μελετήσουν τη δυναμική της σωματικής κίνησης.
Μηχανικοί σχεδιαστές συνδυάζουν τις τεχνολογικές εξελίξεις στα υλικά και την
αεροδυναμική με τη μόδα, για να κατασκευάσουν καλύτερα αθλητικά όργανα, στολές
και παπούτσια. Αθλητικοί ψυχολόγοι οικοδομούν την αυτοπεποίηθηση των αθλητών
με τεχνικές διανοητικής προπόνησης. Ο συνδυασμός όλων αυτών είναι που βοηθά
τους σημερινούς αθλητές Ολυμπιακού επιπέδου να βελτιώσουν τις επιδόσεις τους
κατά πολύτιμα χιλιοστά του μέτρου ή του δευτερολέπτου.

Τέλος, εκτός από τον εξοπλισμό, την προπόνηση και τους περιβαλλοντικούς
παράγοντες, ρόλο στην εξέλιξη ενός αθλητή παίζουν και τα γονίδια. «Αν θέλεις
να γίνεις Ολυμπιονίκης, διάλεξε καλά τους γονείς σου», πιστεύουν πολλοί, αλλά
οι επιστήμονες αναρωτιούνται και εξακολουθούν να ψάχνουν πόσο μεγάλη είναι η
σημασία της γενετικής στον πρωταθλητισμό.

LINKS

http: //www.dartfish.com

http: //www.coachesinfo.com/

http: //www.eup.ed.ac.uk/newweb/journals/Sports/index.html

http: //www.uni-stuttgart.de/External/isbs/