Mας διαβάζουν ώς την Kορέα

Περίπου 1.400 ελληνικοί τίτλοι έχουν μεταφραστεί σε 40 γλώσσες, σύμφωνα με τα πρώτα συμπεράσματα έρευνας που διεξήγαγε το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου

Μόνο στα ισπανικά υπάρχουν δέκα διαφορετικές μεταφράσεις της καβαφικής
ποίησης! Αλλά και σύγχρονοι συγγραφείς όπως ο ο Ανδρέας Στάικος (μεταφρασμένος
σε 20 γλώσσες!) ή ο Απόστολος Δοξιάδης (μεταφρασμένος σε 17 γλώσσες) και
βέβαια ο Βασίλης Βασιλικός, η Ρέα Γαλανάκη, ο Μένης Κουμανταρέας, ο Παύλος
Μάτεσις (όλοι μεταφρασμένοι σε περισσότερες από 10 γλώσσες) συγκροτούν έναν
νέο χάρτη της ελληνικής λογοτεχνίας που διαφοροποιεί, στα μάτια των ξένων
αναγνωστών, τη βασισμένη εν πολλοίς στην αρχαιότητα και στον καζαντζακικό
«Ζορμπά» εικόνα της Ελλάδας.

Αν η σκιά του Αλεξανδρινού σκεπάζει το τοπίο των ελληνικών μεταφράσεων στο
εξωτερικό, οι άλλοι «κλασικοί» (Καζαντζάκης, Σεφέρης, Ελύτης, Ρίτσος), έστω
και αν εξακολουθούν να συγκινούν τους ξένους, αποσύρονται σταδιακά – άλλος
λιγότερο, άλλος περισσότερο – στο πίσω μέρος της σκηνής, αφήνοντας Νεοέλληνες
λογοτέχνες να περνάνε στο προσκήνιο. Αυτά τουλάχιστον είναι τα πρώτα
συμπεράσματα από μία έρευνα του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου, για το τοπίο των
μεταφράσεων ελληνικών βιβλίων την τελευταία δεκαετία, την οποία ανέλαβε να
παρουσιάσει ο Ζακ Μπουσάρ, ο Καναδός καθηγητής Νεοελληνικών Σπουδών στο
Πανεπιστήμιο του Μόντρεαλ και από τους πλέον έγκυρους μεταφραστές ελληνικής
λογοτεχνίας στο εξωτερικό. Παρ’ όλο που μόνο για πρώτα συμπεράσματα μπορούμε
να μιλήσουμε, αφού η κινητοποίηση είναι πρόσφατη και καταφθάνουν συνεχώς νέα
στοιχεία, ήδη έχουν καταγραφεί 1.400 μεταφράσεις ελληνικών βιβλίων σε 40
γλώσσες. Είναι για παράδειγμα αξιοσημείωτο – και άγνωστο – ότι πρόσφατα η
Κορέα μεταφράζει ελληνικό παιδικό βιβλίο – πάνω από δέκα τίτλοι των Εκδόσεων
Παπαδόπουλος και Πατάκης έχουν μεταφραστεί -, ενώ ελάχιστοι μπορούσαν μέχρι
τώρα να γνωρίζουν ότι 36 τίτλοι έχουν μεταφραστεί στα καταλανικά.

«Οι μεταφράσεις της ελληνικής λογοτεχνίας επηρεάζουν την οικονομία και τον τουρισμό», λέει ο Καναδός ελληνιστής Ζακ Μπουσάρ

Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Ζακ Μπουσάρ, η γαλλική γλώσσα επηρεάζει
ιδιαίτερα τις ελληνικές μεταφράσεις στο εξωτερικό. Χαρακτηριστικό είναι το
παράδειγμα της «Μητέρας του σκύλου» του Παύλου Μάτεσι: για να αποφευχθεί μια
δυσάρεστη παρήχηση στα γαλλικά, μεταφέρθηκε ως «Το παιδί της σκύλας». Και από
εκεί άρχισε το σπασμένο τηλέφωνο: «H κόρη της σκύλας» στα γερμανικά και,
τελικά, απλώς «H κόρη» στα αγγλικά.

Πάνω από πέντε μεταφράσεις σε άλλες γλώσσες έχουν ο Θανάσης Βαλτινός, η
Ζυράννα Ζατέλη, ο Δημοσθένης Κούρτοβικ, ο Πέτρος Μάρκαρης, ο Κώστας Μουρσελάς,
η Διδώ Σωτηρίου και η Ευγενία Φακίνου. «Οι νέες λογοτεχνικές μεταφράσεις»,
λέει ο Ζακ Μπουσάρ, «συμβάλλουν στη διαμόρφωση της εικόνας της Ελλάδας στο
εξωτερικό», δημιουργώντας στη φαντασία των ξένων «μια χώρα μοντέρνα παρά την
αρχαιότητά της».

INFO

H ελληνική λογοτεχνία μεταφράζεται περισσότερο στη Γαλλία (έχουν εντοπιστεί
264 τίτλοι). Ακολουθούν οι αγγλικές μεταφράσεις (215), οι γερμανικές (179), οι
ισπανικές (132) και οι ιταλικές (90)