Δρόμοι

Μια εφημερίδα…

… στο Ισραήλ, η «Χααρέτζ», έκανε τα δυο γεγονότα πρωτοσέλιδο: την εκατοστή
επέτειο από τον θάνατο του Θεόδωρου Χερτζλ, ιδρυτή του σύγχρονου σιωνιστικού
κινήματος, και την απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου που κήρυξε το τείχος του
Σαρόν παράνομο. Θα μπορούσε να ήταν συμπτωματικό. Τι σχέση έχουν αυτά τα δυο;
Και όμως, έχουν. Αυτή η σχέση εκφράζεται σε μια πρόταση που έγραψε ο Χερτζλ
στο «Ιουδαϊκό κράτος», το βιβλίο που έγινε η σημαία του σιωνισμού. Να τι
έγραψε: «Εκεί (στην Παλαιστίνη) θα είμαστε ένα κομμάτι του τείχους της Ευρώπης
κατά της Ασίας, θα χρησιμεύουμε ως προκεχωρημένο φυλάκιο του πολιτισμού κατά
της βαρβαρότητας».

H πρόταση…

… αυτή εύκολα θα μπορούσε να γραφτεί σήμερα, λέει ο Ισραηλινός αρθρογράφος
και ειρηνιστής Γιούρι Άβνερι. Αμερικανοί διανοητές προπαγανδίζουν τη
«σύγκρουση των πολιτισμών», με τον δυτικό «ιουδαιοχριστιανικό» πολιτισμό να
αγωνίζεται κατά της «ισλαμικής βαρβαρότητας». Αμερικανοί ηγέτες δηλώνουν πως
το Ισραήλ είναι το προκεχωρημένο φυλάκιο του δυτικού πολιτισμού στον αγώνα
κατά της αραβομουσουλμανικής «διεθνούς τρομοκρατίας». H κυβέρνηση Σαρόν
διατείνεται πως χτίζει το τείχος γι’ αυτόν το σκοπό – για να προστατέψει
δηλαδή το Ισραήλ από την αραβοπαλαιστινιακή τρομοκρατία. Δηλώνει με κάθε
ευκαιρία πως ο αγώνας κατά της «παλαιστινιακής τρομοκρατίας» αποτελεί μέρος
του αγώνα κατά της «διεθνούς τρομοκρατίας». Οι Αμερικανοί υποστηρίζουν το
ισραηλινό τείχος με όλη τους την ψυχή (και το πορτοφόλι τους). Ακόμη και το
ημιεπίσημο όνομα του τείχους – «φράχτης διαχωρισμού» – υποδηλώνει αυτή την
τάση. Χτίζεται για να «διαχωρίσει» έθνη και πολιτισμούς, για να διαχωρίσει τον
πολιτισμό (εμάς) από τη βαρβαρότητα (τους άλλους).

Την εποχή…

… του Χερτζλ, μια φράση είχε γίνει σλόγκαν: «Μια γη χωρίς λαό, για έναν λαό
χωρίς γη». Σαν να λέμε, η Παλαιστίνη είναι μια άδεια χώρα. Και οι
Παλαιστίνιοι; Σε μια ταινία που είδε πρόσφατα ο Άβνερι και τον συγκίνησε, οι
Παλαιστίνιοι διηγούνται πώς τους κατάντησε το τείχος. Όμως, το πιο
συγκινητικό, λέει, είναι μια σκηνή χωρίς λόγια. Πράσινοι αγροί και ελαιώνες
ώσπου φτάνει το μάτι και διάσπαρτα χωριά με τους μυτερούς μιναρέδες. Ένας
γερανός σηκώνει πελώρια μπλόκια από μπετόν και τα τοποθετεί στο τείχος. Πίσω
του κρύβεται ένα κομμάτι του τοπίου. Άλλο ένα τσιμεντένιο κομμάτι κρύβει κάτι
παραπάνω. Και ένα ακόμη βυθίζει στη σκιά ολόκληρο το τοπίο. Άλλο ένα χωριό
έχει αποκοπεί για πάντα από τη ζωή, με ένα τείχος οκτώ μέτρα ύψος που το
κλείνει από παντού.

Τότε ακριβώς…

… σε αυτή τη σκηνή, μια σκέψη πέρασε από τον νου του Άβνερι: ο ίδιος εκείνος
γερανός που βάζει τα μπλόκια, ο ίδιος μπορεί και να τα αφαιρέσει. H απόφαση
του Δικαστηρίου της Χάγης μπορεί να βοηθήσει. Ίσως είναι μια ειρωνεία της
Ιστορίας. Οι δικαστές που αντιπροσωπεύουν τον ευρωπαϊκό πολιτισμό απαιτούν το
γκρέμισμα του τείχους. Αν το άκουγε ο Χερτζλ, μάλλον θα απορούσε.