H Ψωροκώσταινα τ’ Aναπλιού
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
4 λεπτά  |
 |
|
Ο Θοδωρής Γκόνης |
Τη λέγανε Πανώρια και ήταν από το Αϊβαλί… Γυναίκα σπουδαίου Έλληνα με
τέσσερα παιδιά… Και πώς κατάντησε αυτή η γυναίκα να γίνει η «ψωροκώσταινα»
που περιγελούσαν τα αλάνια, μόνο το Ναύπλιο το ξέρει. T’ Ανάπλι για τους
δικούς του. Ένας περίεργος τόπος για όσους το ζήσαμε, και ένας ακόμη πιο
περίεργος για όσους έγραψαν γι’ αυτό… Ακόμη και η ζητιάνα του Ναυπλίου, η
Ψωροκώσταινα, μεγαλούργησε για δύο στιγμές, την πρώτη όταν έβγαλε ένα γρόσι
από τον κόρφο της να το δώσει στον έρανο για τον αγώνα εναντίον του Ιμπραήμ
και τη δεύτερη όταν ζήτησε από τον Καποδίστρια να τη βάλει στο ορφανοτροφείο,
το πρώτο στην Ελλάδα, για να προσέχει τα ορφανά του πολέμου…
Μόνο ένας Ναυπλιώτης θα σκεφτόταν ένα βιβλίο για την πρώτη πρωτεύουσα
ακολουθώντας τη δομή του Παλαμηδιού. Ο Θοδωρής Γκόνης, γέννημα θρέμμα ενός
μικρού χωριού έξω από τ’ Ανάπλι, το πάλεψε πολύ το βιβλίο «Ναύπλιο, μια πόλη
στη λογοτεχνία» στην αντίστοιχη σειρά των Εκδόσεων Μεταίχμιο… Οχτώ
προμαχώνες έχει το Παλαμήδι, ο καθένας με δύο ονόματα, ένα ελληνικό και ένα
τουρκικό. Και ο καθένας βλέπει το Ναύπλιο διαφορετικά, από άλλη γωνία. Έτσι
και τα οχτώ κεφάλαια του βιβλίου. Το καθένα χτίστηκε διαφορετικά, με κείμενα,
ποιήματα, τραγούδια και διηγήματα που έχουν γραφεί από την αφρόκρεμα της
ελληνικής λογοτεχνίας και ιστοριογραφίας. Πού να πρωτοσταθεί κανείς… Στον
Κορνάρο, στον Τερζάκη, στον Εγγονόπουλο, στον Καρούζο, στον Κόντογλου, στον
Καμπούρογλου, στον Παπαντωνίου ή στον Τερτσέτη, στον Φωτάκο, στον Κασομούλη
και σε πολλούς ακόμη από όλες τις γενιές μέχρι…
Αυτό το «μέχρι» το παρατήρησε ο επιμελητής της έκδοσης, ο Θοδωρής Γκόνης. Σαν
να έχει τραβήξει μια γραμμή η Ιστορία, όχι μόνο στην πόλη αλλά και σ’ αυτούς
που εμπνέονται απ’ αυτή. Δύσκολα βρίσκει κανείς κείμενα εμπνευσμένα από το
Ναύπλιο μετά το ’80.
 |
|
«Το Μπούρτζι δεν έχει τίποτε άγριο επάνω του είτε περίγυρα. Δεν είναι κάστρο |
Γιατί άραγε; Ο Θοδωρής Γκόνης δεν έχει απάντηση, έχει όραμα. Όπως και το
Ναύπλιο. Θα έχει πάντα τον μεγάλο δρόμο, που ξεκινάει απέναντι από τα
δικαστήρια και φθάνει στην Πλατεία Συντάγματος, μια ανάσα από τον Άγιο
Σπυρίδωνα, το Παλαμήδι με τα 999 σκαλιά (που είναι λιγότερα αλλά πάντως
ξορκίζουν και το 1000 και το 666), το Μπούρτζι και τις ιστορίες από τους
δήμιους (παραδόξως όχι από θύματα), τα «πέντε αδέλφια», απ’ όπου ο
Κολοκοτρώνης κατέφερε να διώξει με ασφάλεια τις οικογένειες των Τούρκων, έχει
τη βόλτα προς την Αρβανιτιά… Το Ναύπλιο έχει μνήμη όπου δεσπόζει η Ιστορία
που γίνεται σιγά σιγά λαογραφία. Έτσι, πολλά ιστορικά περιστατικά γίνονται πια
ανέκδοτα, όπως το κείμενο για τον κολοκοτρωναίικο σουγιά ή τη σύλληψη του
«γέρου» ή ακόμη τον διορισμό του διοικητή της «Γαληνοτάτης» στο «ενδιαφέρον
ακρωτήρι μια ανάσα από την τουρκική αυτοκρατορία» και την ιστορία του «Γιώργου
Βίζιτα». Έχει και την «Ιζαμπώ» του και πολλές ακόμη ανώνυμες, όπως τις όμορφες
Τσακώνισσες που περιγράφονται στο βιβλίο. Μέχρι εκεί έφτασαν πολλοί
περιηγητές, ανάμεσά τους ξεχωρίζει η περιγραφή (στα χρόνια του Αλή Πασά) του
Βρετανού W.Μ. Leake, που έχει χαρακτηριστεί ως ο «Λόρενς των Βαλκανίων».
«Καμάκια» και στιγμές ποδοσφαιρικής δόξας
Δεν μπορούσαν να λείπουν «τα καμάκια» του Βασιλικού (περισσότερο φολκλόρ
και τότε και σήμερα) ούτε οι απόγονοι μιας ιδιόρρυθμης «αστικής» τάξης που
γέννησε ο Καποδίστριας και οι Βαυαροί, αλλά και οι πρώτοι βιομήχανοι. Μοναδικά
κείμενα και καλές ασπρόμαυρες φωτογραφίες…
Μιλώντας με τον Θοδωρή Γκόνη θυμηθήκαμε (και) τις ιστορικές ποδοσφαιρικές
στιγμές του ερασιτεχνικού. Τότε που έπαιζαν μπάλα ομάδες από τα γύρω χωριά στο
γήπεδο του Πανναυπλιακού (ομηρικοί αγώνες με τους αργίτες του Παναργειακού).
Ομάδες με ονόματα αυτοσαρκαστικά, όπως «Δόξα Πουλακίδας» και «Τζίμ Λόντος
Κουτσοποδίου». Αυτό έχει κυρίως το Ναύπλιο, αυτό φαίνεται και στα κείμενα που
φιλοξενεί το βιβλίο: τον αυτοσαρκασμό που δεν αναιρεί, αλλά μάλλον βοηθά να
ισορροπήσει η συνείδηση του πρωταγωνιστικού ρόλου στο πολύ κοντινό χτες με την
αβεβαιότητα της πόλης στο σήμερα…
INFO
«Ναύπλιο, μια πόλη στη λογοτεχνία», Επιλογή κειμένων: Θοδωρής Γκόνης, Εκδόσεις
Μεταίχμιο, Σελ. 290.
Google news
