50 χρόνια ιστορίας γραμμένης με κιθάρες

Ο Έλβις Πρίσλεϊ εκείνο το καλοκαιριάτικο απόγευμα του 1954 είχε απλώς μερικά
δολάρια στην τσέπη του, όσα θα του χρειάζονταν για να ηχογραφήσει ένα κομμάτι
– είχε περάσει μάλιστα την προηγούμενη ημέρα από τα στούντιο του Σαμ Φίλιπς
του ιδιοκτήτη της δισκογραφικής εταιρείας Sun, για να κάνει πρόβα.

Κατά έναν περίεργο, σχεδόν μεταφυσικό τρόπο, σε ένα σύμπαν που κρατάει την
ανθρωπότητα στα λογικά της, με εκείνη τη στιγμή είχε επαφή ο Μπομπ Ντίλαν όταν
έβαλε στην κιθάρα του ηλεκτρισμό, ο Τζον Λένον όταν μίλησε για ειρήνη στη γη,
οι Rolling Stones όταν ξεσήκωναν τα πλήθη, ο Μπρους Σπρίνγκστιν όταν έκανε το
όνειρο της κάθε ημέρας να λάμπει, ο Τζίμι Χέντριξ και ο Τζιμ Μόρισον, η Τζάνις
Τζόπλιν, οι Sex Pistols, οι Ramones, oι Nirvana, οι Public Enemy, o Έμινεμ. Το
ροκ εν ρολ, που γεννήθηκε πενήντα χρόνια σαν σήμερα, έγινε η μόνιμη αντίρρησή
μας, η σταθερή αμφισβήτηση, το να μη δεχόμαστε τα πράγματα έτσι όπως βολεύουν
τους άλλους.

Γύρω στις 7 εκείνο το απόγευμα, στον αριθμό 706 της Λεωφόρου Γιούνιον στο
Μέμφις είχαν πιάσει δουλειά. Ο νεαρός που οδηγούσε το φορτηγό μαζί με τους
μουσικούς που τον βοηθούσαν, τον κιθαρίστα Σκότι Μουρ και τον μπασίστα Μπιλ
Μπλακ δοκίμαζαν χαλαρά τα κομμάτια. Κάποια στιγμή είπαν να κάνουν ένα
διάλειμμα.

Από εκείνη τη στιγμή όμως το ροκ εν ρολ δεν έπαψε ποτέ. H μουσική για λίγο
σταματούσε, οι ενισχυτές έσβηναν, οι κιθάρες άλλαζαν χορδές, αλλά πώς να
σταματήσεις κάτι που δεν είχε σχέση μόνο με τον ήχο; Ήταν κοινωνικό φαινόμενο,
μια πολιτιστική έκρηξη, ένα φυλετικό μπαμ που έφερε κοντά λευκούς και μαύρους,
που στο εξής θα εκφράζονταν μαζί «πιο τίμια, πιο ελεύθερα, πιο ωραία», όπως
έλεγε ο Ντέιβ Μαρς, συγγραφέας του βιβλίου «The Heart of Rock and soul».

Στην πραγματικότητα, ο Έλβις δεν «νεγροποίησε» την κάντρι, όπως είπαν, ούτε
έκανε κάντρι τα μπλουζ και τα γκόσπελ. Άφησε το ένστικτό του να χειριστεί τον
ρυθμό. Ενώ δρόμος είχε ήδη στρωθεί γι’ αυτό.

Ζήτημα ανατροπής

Ο Έλβις Πρίσλεϊ το 1956, στα πρώτα βήματα της καριέρας του και ολόκληρου του ροκ εν ρολ

Στο διάλειμμα, ο Έλβις και οι μουσικοί έπαιζαν για να περάσει λίγο η ώρα και
να ξεμουδιάσουν, σαχλαμαρίζοντας πάνω σε ένα ρυθμικό μπλουζ του μαύρου
κιθαρίστα Άρθουρ Κρούνταπ, το «That’s All Right». Ο Σαμ Φίλιπς που έτυχε να
τους ακούει εκείνη τη στιγμή, παραξενεύτηκε που ένα λευκό παιδί από το Τούπελο
του Μισισιπή ήξερε το κομμάτι, αλλά και από τον τρόπο που έπαιζε πάνω σε αυτό.
Τους είπε αμέσως να μπουν να το ηχογραφήσουν. Ακουγόταν ασυνήθιστα…

Κάθε φορά που το ροκ εν ρολ άρχισε να επαναλαμβάνει τον εαυτό του, κάθε που
κολακευόταν από την εικόνα του και τα έβρισκε με τους άλλους, ερχόταν η
ανατροπή. Σα μια εσωτερική δύναμη να το λύτρωνε και να του εξασφάλιζε ζωή.
Ήταν ασυνήθιστο για ένα λευκό παιδί από το Ντιτρόιτ να κάνει χιπχοπ – ο Έμινεμ
απάντησε με τα στιχάκια του. Ήταν ασυνήθιστο για τέσσερις πιτσιρικάδες από το
Λίβερπουλ να βγαίνουν με τέτοιο στυλ και τόσο σαματά – οι Beatles κατέκτησαν
τον κόσμο. Δεν είχε σημασία από πού έρχεσαι, αν έχεις λεφτά ή όχι, δεν έχει
καν σημασία αν ξέρεις να παίζεις καλά κιθάρα. Αυτό είναι κατά κάποιο τρόπο το
ροκ εν ρολ.

Το «That’s All Right», που ηχογράφησε ο Έλβις έτσι 5 Ιουλίου του 1954 δεν
έγινε μεγάλη επιτυχία. Κυκλοφόρησε με τη θρυλική πια σήμερα ετικέτα της Sun,
με πίσω πλευρά την κάντρι μπαλάντα «Blue Moon Of Kentuky». Ο Πρίσλεϊ έπρεπε να
περιμένει ώς το 1956 και το «Heartbreak Hotel» για να δει μεγάλες πωλήσεις.
Όμως τα νέα κυκλοφορούσαν ήδη πολύ. Αυτό το ροκ εν ρολ έμοιαζε ασυγκράτητο.
Ήταν σέξι. Ξεσήκωνε τους νέους και ο τρόπος που αυτός ο τύπος από τον Μισισιπή
κουνούσε τους γοφούς του έμοιαζε εντελώς ανάρμοστος. Γι’ αυτό και στις πρώτες
τηλεοπτικές του εμφανίσεις δεν τον έδειχναν ποτέ από τη μέση και κάτω.

Το ροκ εν ρολ, λένε οι ιστορικοί του, σαν πολιτιστικό φαινόμενο έχει την αξία
του κινηματογράφου και της τηλεόρασης – μετά την έλευσή τους τίποτε δεν ήταν
το ίδιο. Και το «φαινόμενο» ήταν παγκόσμιο. Ήταν η μουσική, η συμπεριφορά, και
κυρίως όλα όσα συνέβαιναν στο μεταξύ… παντού.

Σύνδεση με Μέμφις

Με το Μέμφις και τα στούντιο της Sun Records συνδέονται σήμερα δορυφορικά
περισσότεροι από 1.000 ραδιοφωνικοί σταθμοί στον κόσμο. Και θα μεταδώσουν όλοι
ταυτόχρονα, έτσι όπως θα παιχτεί στα στούντιο της Sun, το «That’s All Right»,
μια και το ροκ εν ρολ έχει δείξει πως του αρέσουν οι γιορτές και τιμά τις
επετείους. Παράλληλα, η BMG που έχει τον κατάλογο του Πρίσλεϊ θα κυκλοφορήσει
2 DVD με σπάνιο υλικό, ενώ και δύο CD, τα «Elvis at Sun» και «50 years of Rock
from Memphis» βγαίνουν στα δισκοπωλεία.

Όμως είναι στ’ αλήθεια 50 χρόνια από την αρχή του ροκ εν ρολ και η 5η Ιουλίου
σηκώνει πραγματικά όλο αυτό το βάρος; Μήπως και ο Έλβις ο ίδιος, αν ζούσε, δεν
θα έβρισκε την ευκαιρία να αποδώσει τιμές στους μαύρους μουσικούς των μπλουζ
και των γκόσπελ;

Μήπως δεν ήταν «καυτό» ροκ εν ρολ αυτό που έπαιζαν ο Λιτλ Ρίτσαρντ και ο Τσακ
Μπέρι;

Πολλοί από τους μελετητές του θέματος θεωρούν αφετηρία της ροκ επανάστασης το
1951, όταν ο Άικ Τάρνερ ηχογράφησε το «Rocket 88» και κάποιοι – όχι λίγοι και
αυτοί – επιμένουν πως η αρχή έγινε με τον Μπιλ Χάλεϊ τους Κομήτες του και το
Rock Around the Clock το 1954.

Μήπως όμως πως γι’ αυτό που συνηθίσαμε να πιστεύουμε σαν ροκ εν ρολ είχε τη
συνταγή μόνον ο Έλβις; Με τις κοινωνικές προεκτάσεις (ήταν ένα παιδί από τον
φτωχό αμερικανικό Νότο, που θα ανακάτευε λευκούς και μαύρους ρυθμούς), με το
ένστικτο και τη σεξουαλικότητα που τραγουδούσε, με τη δύναμη να αδράξει την
ευκαιρία. Ίσως ακόμη και με τον ίδιο αυτοκαταστροφικό τρόπο που ζει στο
κύτταρο του ροκ και περίμενε τον Έλβις λίγο πιο κάτω.

ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Από τους Στόουνς στο «Ρόδον»

O Παύλος Σιδηρόπουλος

H Ελλάδα είχε τους δικούς της ροκ εν ρολ ρυθμούς, με τον τρόπο που τους
επεξεργαζόταν το μεσογειακό ταμπεραμέντο. Τα πρώτα δισκάκια του Έλβις, των
Beatles και των Rolling Stones κατέφθαναν στα πικάπ, ενώ ο «αμερικανικός»
σταθμός βοηθούσε τους πιο υποψιασμένους στην ενημέρωση. H δεκαετία του ’60,
όσο δύσκολα κι αν ήταν τα πράγματα, υπήρξε ροκ και στην Ελλάδα. Λίγο πριν από
την 21η Απριλίου του 1967 οι Rolling Stones δίνουν συναυλία στο γήπεδο του
Παναθηναϊκού και ο Τζάγκερ πετάει στον κόσμο λουλούδια. Αυτό εκλαμβάνεται ως
επαναστατική πράξη και επεμβαίνει η αστυνομία. H συναυλία διακόπτεται. ‘Όχι
όμως το ροκ. Ντόπια σχήματα ακονίζουν κιθάρες. Οι Socrates, ο Παύλος
Σιδηρόπουλος, αργότερα οι Τρύπες. Προς το τέλος της δεκαετίας του ’80 ανοίγει
το «Ρόδον» από όπου περνάνε οι περισσότεροι ροκ σταρ. Από τον Σκρίμινγ Τζέι
Χόκινς ώς τους Jon Spencer Blues Explosion, από τη Σούζι και τους Banshees ώς
τον Ίγκι Ποπ… Αυτός ο αφιλότιμος ο Ίγκι μαζί με τους θρυλικούς Stooges του
παίζουν και αύριο στο Θέατρο της Πέτρας, στην Πετρούπολη… Και συγγνώμη, αλλά
αυτό είναι ροκ εν ρολ!!!!

LINKS

http: //www.rollingstone.com

http: //www.memphistravel.com/50years/rock.html

http: //www.elvis.com