ΓNΩMH H απούσα Eυρώπη

Όταν ο Βαλερί Ζισκάρ ντ’ Εστέν και ο καγκελάριος Χέλμουτ Σμιτ είχαν προτείνει
την εκλογή των μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με καθολική ψηφοφορία, είχαν
δύο στόχους: να ενισχύσουν τη νομιμότητα αυτής της γενικά άγνωστης συνέλευσης
και να δώσουν στους πολίτες ένα συναίσθημα ότι ανήκουν στην ίδια κοινότητα.

Αυτά γίνονταν το 1979. Ένα τέταρτο του αιώνα αργότερα, οι στόχοι κάθε άλλο
παρά έχουν επιτευχθεί. Ασφαλώς, η Συνέλευση του Στρασβούργου είδε τις εξουσίες
της να αυξάνονται ύστερα από τις μεταρρυθμίσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όμως
αυτό το οφείλει περισσότερο σε τεχνοκρατικές αποφάσεις παρά σε μια λαϊκή
ώθηση. Όσον αφορά στην καθολική ψηφοφορία, παραμένει σε γενικές γραμμές
τυπική. Οι προεκλογικές εκστρατείες των πολιτικών κομμάτων και οι επιλογές των
ψηφοφόρων καθορίζονται κυρίως από εσωτερικά, δηλαδή τοπικά ζητήματα.

Υπάρχουν πολλές εξηγήσεις γι’ αυτήν την κατάσταση. Υπάρχει πρώτα από όλα η
πολυπλοκότητα της διαδικασίας λήψης αποφάσεων στους κόλπους της Ένωσης. Είναι
πολύ δύσκολο για τον μη ειδικό να βρει τον δρόμο του μέσα στους δαιδάλους της
«διπλής απόφασης» Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και Κοινοβουλίου και να κάνει τη
διάκριση μεταξύ των αποκλειστικών και των κοινών αρμοδιοτήτων. Ίσως, μάλιστα,
αυτή η διάκριση να είναι πολύ ευκολότερη, αν τη συγκρίνει κανείς με άλλες.

Από την άλλη μεριά, τα πολιτικά κόμματα δεν κατόρθωσαν έως τώρα να
συγκροτήσουν πραγματικούς ευρωπαϊκούς σχηματισμούς, εκτός από μερικές
αξιομνημόνευτες εξαιρέσεις, όπως ας πούμε από την πλευρά των Πρασίνων. Με
σπάνιες εξαιρέσεις, δεν άδραξαν την ευκαιρία να βάλουν στις εθνικές λίστες
υποψηφίων πολίτες άλλων χωρών της Ένωσης.

Το εκλογικό σύστημα ευθύνεται και αυτό για την αδιαφορία των ψηφοφόρων. Μέχρι
αυτήν τη χρονιά, με την αναλογική σε μία ενιαία εθνική περιφέρεια τα κόμματα
έστελναν στο Στρασβούργο ευρωβουλευτές που ήταν άγνωστοι στους ψηφοφόρους. Ο
νέος τρόπος ψηφοφορίας – η αναλογική σε οκτώ μεγάλες περιφέρειες – δεν άλλαξε
τίποτα. H Ευρώπη είναι η μεγάλη απούσα από την προεκλογική εκστρατεία. Οι
Ευρωπαίοι ηγέτες δεν κατάφεραν να συμφωνήσουν ούτε καν στην ημέρα της
ψηφοφορίας. Οι Ευρωπαίοι θα μπορούσαν να είχαν την ευκαιρία να εκδηλώσουν όλοι
μαζί τη βούλησή τους: να επικύρωναν την ίδια ημέρα και με καθολική ψηφοφορία
το ευρωπαϊκό Σύνταγμα. Όμως φοβόμαστε ότι, για ακόμη μία φορά, οι τοπικισμοί
θα επικρατούσαν του κοινοτικού πνεύματος.