Διαστάσεις Mεταλλαγμένα και δημοκρατία

Κυκλοφόρησε αυτή την εβδομάδα μια περίεργη πληροφορία. Εγκρίθηκε, λέει, η
εισαγωγή στην Ευρώπη μεταλλαγμένου καλαμποκιού για ανθρώπινη κατανάλωση. Όμως
δεν έγινε καμιά σχετική συζήτηση, κανένα Κοινοβούλιο δεν ψήφισε σχετικά.
Μάλλον για φήμη λοιπόν θα πρόκειται.

Μεταλλαγμένα λουκάνικα: μέλη της Γκρηνπής προειδοποιούν τους καταναλωτές στην Μπανγκόκ

Τρία είναι τα ερωτήματα που έχουν τεθεί γύρω από τα γενετικά τροποποιημένα
τρόφιμα. Παρουσιάζουν μεγαλύτερο κίνδυνο για τον καταναλωτή σε σχέση με τα
συμβατικά τρόφιμα; Έχουν κανένα όφελος για τον καταναλωτή, είτε στις
ανεπτυγμένες χώρες είτε στον Τρίτο Κόσμο; H καλλιέργεια και η επεξεργασία τους
είναι δυνατόν να γίνει με τρόπο που να μην επεμβαίνει στο κύκλωμα των
συμβατικών τροφίμων; H απάντηση στο πρώτο ερώτημα δεν είναι σαφής ούτε
κατηγορηματική: οι έρευνες που έχουν γίνει μέχρι τώρα δεν δείχνουν την ύπαρξη
μακροπρόθεσμων κινδύνων από τα μεταλλαγμένα, κανείς δεν μπορεί να είναι
σίγουρος όμως αν δεν περάσει μία ή και περισσότερες γενιές. Πολύ σαφέστερη
είναι η απάντηση στο δεύτερο ερώτημα: τα πλεονεκτήματα που οι υπέρμαχοι των
μεταλλαγμένων τροφίμων διαφήμιζαν με πάθος στη δεκαετία του ’90 (όπως, για
παράδειγμα, η απαλλαγή από τα φυτοφάρμακα) έχουν εξατμιστεί. Όπως γράφει
χαρακτηριστικά στη Λιμπερασιόν ο Μαρτέν Χιρς, γενικός διευθυντής της
Γαλλικής Υπηρεσίας για την ασφάλεια των τροφίμων, αν οι κίνδυνοι είναι
υποθετικοί, τα οφέλη είναι εικονικά.

Το τρίτο ερώτημα έχει τροποποιηθεί ριζικά στα χρόνια που πέρασαν από την
επιβολή του ευρωπαϊκού μορατόριουμ. Άλλοτε, τα μεταλλαγμένα τρόφιμα
αντιμετωπίζονταν ως μια περιθωριακή καλλιέργεια σε έναν κύκλο διατροφής κατά
βάση συμβατικό. Σήμερα, το πρόβλημα που τίθεται είναι αν θα υπάρχουν στο
μέλλον τροφές που δεν θα είναι «μολυσμένες» από μεταλλαγμένους σπόρους. H
συζήτηση χάνει έτσι τον αυστηρά επιστημονικό της χαρακτήρα και γίνεται εξόχως
πολιτική. Θέλουμε να καλλιεργούμε και να τρώμε γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα;
Κάποιοι θα πουν NAI και κάποιοι θα πουν ΟΧΙ. Εκείνοι που θα πουν ΟΧΙ, είτε
αποτελούν τη μειοψηφία είτε την πλειοψηφία, θα έχουν τη δυνατότητα να
συνεχίσουν να τρώνε προϊόντα «συμβατικά», βιολογικά, οργανικά, τροφές εν πάση
περιπτώσει που κανείς δεν τους έχει πειράξει τα γονίδια; Αν όχι, ποιος θα
αναλάβει την ευθύνη;

Όχι πάντως οι πολιτικοί. Εκείνοι μπορούν πάντα να υποστηρίξουν ότι δεν
εκλήθησαν ποτέ να ψηφίσουν για το θέμα. Όσο για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, που
ήρε το μορατόριουμ, μπορεί πάντα να κρυφτεί πίσω από την ανικανότητα των
κυβερνήσεων να συμφωνήσουν. Κι όμως, μπορούσε κάτι να γίνει, κάτι που θα
προσέδιδε δημοκρατικό χαρακτήρα στην οποιαδήποτε απόφαση και θα διέλυε το βαρύ
σύννεφο δυσπιστίας που έχει απλωθεί σε όλη την Ευρώπη για τον τρόπο που
λειτουργούν τα όργανα και οι θεσμοί της: ένα πανευρωπαϊκό δημοψήφισμα. Αφού
δημιουργήθηκε η ενιαία αγορά, καιρός να ερωτηθούν οι καταναλωτές τι ακριβώς θα
ήθελαν να κυκλοφορεί σε αυτή την αγορά. Πολύπλοκη διαδικασία, χωρίς αμφιβολία.
Ριψοκίνδυνη. Δεν αξίζει όμως θυσίες η δημοκρατία;