H ιστορία χορεύει ξανά

Μακέτες κοστουμιών του Αλέκου Φασιανού για τη χορογραφία «Σμύρνη… η πόλη που ταξίδευε στον ουρανό!» της επανόδου του «Ελληνικού Χοροδράματος»

Το «Ελληνικό Χορόδραμα» επιστρέφει. Το δημιούργημα της Ραλλούς Μάνου,
«ηλικίας» πενήντα τεσσάρων ετών, επανεμφανίζεται με μια παράσταση που
εγκαινιάζει το τριακοσίων ογδόντα θέσεων αμφιθέατρο του καινούργιου κτιρίου
του Μουσείου Μπενάκη και η οποία περιλαμβάνει την προβολή ενός
ντοκιμαντέρ-αφιερώματος στην ιδρύτρια του συγκροτήματος και μια καινούργια
χορογραφία με τον τίτλο «Σμύρνη… η πόλη που ταξίδευε στον ουρανό!», που τα
σκηνικά και τα κοστούμια της υπογράφει ο Αλέκος Φασιανός.

«Γνώρισα την Ραλλού Μάνου στα είκοσι έξι μου», λέει η κ. Σοφία Μυλωνά, νύφη
της, γυναίκα του αρχιτέκτονα γιου της, από το γάμο της με τον επίσης
αρχιτέκτονα Παύλο Μυλωνά, Κωνσταντίνου και, σήμερα, πρόεδρος του Διοικητικού
Συμβουλίου του «Ελληνικού Χοροδράματος», η οποία έχει επωμιστεί το βάρος της
«επανόδου». «Εκείνο που θυμάμαι πολύ έντονα ήταν το άγχος της για την τύχη του
έργου της.

Μετά το θάνατό της, η σχολή συνέχισε να λειτουργεί. Όταν τον Ιανουάριο
του 2002 δώσαμε μια παράσταση στο θέατρο του Κολλεγίου Αθηνών με τρεις
εμβληματικές χορογραφίες της, πίστευα ότι είναι πια η τελευταία μας. Ήρθαν
όμως τόσοι νέοι που σκέφτηκα ότι θα πρέπει να συνεχίσουμε.

Στο Μέγαρο άκουσα από την Καμεράτα μια μουσική του Φίλιππου Τσαλαχούρη
παραγγελία του Μεγάρου για την επέτειο των σαράντα χρόνων από το θάνατο του
Μανόλη Καλομοίρη, με θέμα τη Σμύρνη και εμπνευσμένη από το μυθιστόρημα του
Κοσμά Πολίτη “Στου Χατζηφράγκου”, που μου άρεσε πολύ. Θεώρησα ότι συνάδει με
τη γραμμή του “Χοροδράματος”. Βρήκα δύο παλιές μαθήτριες και νυν δασκάλες της
σχολής, την Βάσια Λιονάκη και την Αυγή Καραγεωργίου, που τους ζήτησα να τη
χορογραφήσουν. Ο Αλέκος Φασιανός δέχτηκε αμέσως να κάνει τα σκηνικά και τα
κοστούμια.

Ο Άγγελος Δεληβορριάς, ο διευθυντής του Μουσείου Μπενάκη, συγκινήθηκε από την
προσπάθεια και μας πρόσφερε το θέατρο του καινούργιου κτιρίου του Μουσείου για
να το εγκαινιάσουμε. Του χρωστάμε πολλά γιατί πέρα από το θέατρο μας έδωσε
φτερά. Είναι πολύ γενναιόδωρος άνθρωπος, δεν είναι μίζερος».

«Δεν ξέρω τι μας επιφυλάσσει το μέλλον», καταλήγει η κ. Μυλωνά. «Αλλά η
παράσταση αυτή θα θέλαμε να σηματοδοτήσει ένα καινούργιο ξεκίνημα του
“Ελληνικού Χοροδράματος”».

Έξωση και άστεγα πολύτιμα κοστούμια

«H καθοριστική στιγμή ήταν όταν, το 2000, εξώσανε τη σχολή από τον ιστορικό
της χώρο που ανήκε στον Εθνικό Γυμναστικό Σύλλογο και που έπρεπε να
χρησιμοποιηθεί για τους Ολυμπιακούς», λέει η κ. Σοφία Μυλωνά. «Έβλεπα να
πετάμε διάφορα πράγματα και να στοιβάζουμε τα περίπου οκτακόσια πολύτιμα
κοστούμια σε σακούλες σκουπιδιών για να διασωθούν και να τα μεταφέρουμε σε
κάτι αποθήκες, εκτός από μερικά που έφερα στο σπίτι – πόσα μπορούσαν να
χωρέσουν όμως εδώ; -, και είπα ότι κάτι πρέπει να γίνει, ότι πρέπει να
αντισταθούμε. Δεν συγκινήθηκε κανένας! Από τότε η σχολή περιφέρεται. Ευτυχώς
έγινε μια συστηματική καταγραφή επί τρία χρόνια του αρχείου, εκτός των
κοστουμιών, από το Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών – εκατόν
πενήντα φάκελοι σχηματίστηκαν με παρτιτούρες, ηχογραφήσεις, σημειώσεις της
Ραλλούς Μάνου, τετράδια με καταγραμμένες τις χορογραφίες, γύρω στις 7.500
φωτογραφίες… Πρόκειται μάλιστα να εκδοθεί τον Οκτώβριο από τις εκδόσεις
“Έφεσος” και με χορηγία του Ιδρύματος Ουράνη ένα λεύκωμα του οποίου την
επιμέλεια θα έχει η καθηγήτρια κ. Χρυσόθεμις Σταματοπούλου-Βασιλάκου».

Αναζητώντας την ελληνικότητα

H Ραλλού Μάνου «αιωρούμενη», σε μια χορευτική φιγούρα

H Ραλλού Μάνου γεννήθηκε το 1915. H επιλογή της ζωής της ήταν ο χορός. H Κούλα
Πράτσικα, τότε, κυριαρχούσε απόλυτα στα ελληνικά χορευτικά πράγματα. Και κοντά
της πήγε να σπουδάσει. Κοντά της ξαναγύρισε, μετά τις συμπληρωματικές σπουδές
της στο Παρίσι και στο Μόναχο, για να διδάξει πια συμμετέχοντας, παράλληλα,
στις παραστάσεις της.

Μέσα στην κατοχή θα ιδρύσει τη δική της σχολή. Το ’47 θα πάει στην Νέα Υόρκη
όπου θα δουλέψει και θα διδαχτεί πλάι στην Μάρθα Γκράχαμ, κορυφαίο όνομα του
σύγχρονου χορού. Γυρίζοντας στην Αθήνα, συνδεδεμένη με το αίτημα της
αναζήτησης της ελληνικότητας, η Ραλλού Μάνου θα ιδρύσει το «Ελληνικό
Χορόδραμα».

H πρώτη, ιστορική, παράσταση θα δοθεί στην Αγία Μαρίνα της Αίγινας, στο
ύπαιθρο, πλάι στη θάλασσα, το καλοκαίρι του 1950: «Μαρσύας», με θέμα από την
ελληνική μυθολογία, σε μουσική Μάνου Χατζιδάκι που πρώτη φορά έγραφε μουσική
για χορό και με κοστούμια του Γιάννη Τσαρούχη. Θρίαμβος!

Το ’51 το «Ελληνικό Χορόδραμα» αποκτά και νομική υπόσταση. Και με ορμή
ρίχνεται στην κατάκτηση της επιζητούμενης ελληνικότητας και στο χορό: «Έξι
λαϊκές ζωγραφιές», «Το καταραμένο φίδι», «Ορφέας και Ευρυδίκη», «Ελληνική
Αποκριά», «Ο βασιλιάς ο Μίδας», «Ερωφίλη», «Βάκχες», «Όρνιθες»… – σαράντα
οκτώ χορογραφίες που υπογράφει η Ραλλού Μάνου και γύρω στις ογδόντα από τους
συνεργάτες της. Σαν τη γόνιμη «κλώσσα» η Μάνου συγκεντρώνει γύρω της τον
«αφρό» της ελληνικής τέχνης και των γραμμάτων.

Το «Ελληνικό Χορόδραμα» θα συνεχίσει έως το θάνατό της, το 1988, αλλά και μετά
το θάνατό της με επικεφαλής τους άμεσους συνεργάτες της, τον Ανδρέα Πέρρη, που
αποσύρθηκε πια, και την Βούλα Μοραγέμου που ρίχνουν το βάρος κυρίως στη σχολή.

INFO

Απόψε (για τους χορηγούς), αύριο και την Πέμπτη, στις 21.00, στο νέο κτίριο
του Μουσείου Μπενάκη (Πειραιώς 138, τηλ. 21 03231182, 21 03622970). Εισιτήρια:
15 ευρώ. Προπώληση: Μουσείο Μπενάκη (Κουμπάρη 1, Κολωνάκι), Ιστορικά Αρχεία
Μουσείου Μπενάκη (Εμμ. Μπενάκη 38 – Στ. Δέλτα, Κηφισιά).