«Άγια» τηλεπαράθυρα

Με αφορμή τη διάσταση που έχει προκύψει μεταξύ του Αρχιεπισκόπου Χριστόδουλου και του Πατριάρχη Βαρθολομαίου οι κόντρες των αγίων πατέρων στα τηλεπαράθυρα φουντώνουν, όπως εκείνες των πολιτικών κατά την προεκλογική περίοδο

Μεταθέσεις ρασοφόρων, σεβασμιώτατοι που διασταυρώνουν τα ξίφη τους για
εκλογικά «κουκιά», χειροτονίες μητροπολιτών που ξεσηκώνουν αντιδράσεις με το
επιχείρημα ότι γίνονται για να εξασφαλιστούν εκκλησιαστικοί «στρατοί», η
εικόνα της Εκκλησίας που για πολλοστή φορά προβάλλεται από τα τηλεπαράθυρα
μοιάζει πάρα πολύ με εκείνη των κομμάτων σε προεκλογική περίοδο.

Έχουν γίνει, εδώ και καιρό, θέαμα οι διενέξεις των ρασοφόρων για
ενδο-εκκλησιαστικά ζητήματα που, ωστόσο, μοιάζουν πολύ με εκείνη τη μάχη για
την απόκτηση κοσμικής εξουσίας, που σημαίνει συγκεκριμένα υλικά, επίγεια
«δώρα» για εκείνον που επικρατεί.

Εκείνο, πάντως, που έχει γίνει σαφές μετά την αποκάλυψη των διαφορών που
διχάζουν την εκκλησιαστική ιεραρχία, είναι πως μόνο ως αφέλεια θα μπορούσε να
χαρακτηριστεί η παλιά εκείνη πεποίθηση, ότι η πίστη στον Θεό γαληνεύει και πως
οι ιερείς οποιασδήποτε βαθμίδας δεν έχουν άλλον σκοπό από την ανακούφιση του
ποιμνίου τους και την ηθική εξύψωση της κοινωνίας.

H αλήθεια είναι ότι τα τελευταία χρόνια η Εκκλησία, ή μάλλον η
ιεραρχία, έχει βγει στο προσκήνιο, έχει καταλάβει θέση στο δημόσιο θέαμα, όχι
ωστόσο αναλαμβάνοντας πρωτοβουλίες για καίρια κοινωνικά θέματα, για ζητήματα
ανθρώπινης αλληλεγγύης, αλλά για να εκμεταλλευτεί τους όρους του θεάματος,
προκειμένου να προβάλλει μια «εκσυγχρονισμένη» εικόνα – ο Αρχιεπίσκοπος των
ανεκδότων και των βουρκωμένων κηρυγμάτων – ή για να παρέμβει στην πολιτική
εκδηλώνοντας συμπάθειες προς πολιτικά κόμματα ή προπαγανδίζοντας αποστεωμένες
εθνικιστικές μυθολογίες – χαμένες πατρίδες κ.λπ. – προσκολλημένη σε μια
απολιθωμένη αντίληψη περί παράδοσης. Ίσως γιατί αυτή μόνη εξασφαλίζει εκείνη
την κλειστοφοβική ατμόσφαιρα που προσφέρει την ψευδαίσθηση ασφάλειας.

Όπως κι αν έχει, αυτό που χαρακτήρισε την ελλαδική Εκκλησία, από την
εποχή της δόμησής της, ήταν ακριβώς η ταύτισή της με την εθνική ιδέα. Μόνο που
σε μια εποχή κατά την οποία δεν υπάρχουν πλέον κλειστές, μονολιθικές
κοινωνίες, αλλά μια διαρκής συνάντηση και διάλογος λαών και πολιτισμών, η
εθνικιστική εμμονή μιας μερίδας της ιεραρχίας μοιάζει μάλλον να κυνηγά κοσμικά
ωφελήματα απ’ αυτόν τον ιδεολογικό προσανατολισμό, παρά τη βασιλεία των
ουρανών.

Πώς να τα αρνηθεί κανείς και αυτά, πώς να αρνηθεί την επίγεια εξουσία και
δύναμη! Ανθρώπινο κι αυτό, πολύ ανθρώπινο, ιδίως όταν προσφέρεται αυτή η
εξουσία μέσα από αναμφισβήτητα θρησκευτικά δόγματα που «εξασφαλίζουν» τον
καθαγιασμό της.

Πάντως, αυτό που αποκαλύπτεται από το θέαμα των διαφορών και από τις θέσεις
των ιεραρχών της μιας και της άλλης πλευράς, είναι πως η Εκκλησία έχει
ενταχθεί σ’ αυτό που υποτίθεται πως αποστρέφεται και καταπολεμά, την
παγκοσμιοποίηση στη χειρότερη μορφή της.

Γιατί το θέαμα της κόντρας και ακόμη περισσότερο οι ίντριγκες, οι
διαχωρισμοί σε ομάδες συμφερόντων, όλες αυτές οι συμπεριφορές που απευθύνονται
στην κατάκτηση εξουσίας του κόσμου τούτου, μετατρέπουν την ορθόδοξη Εκκλησία
σε μέρος του ενημερωτικού «ριάλιτι», αυτής της ισοπεδωτικής μεθόδου «ύπαρξης»
και συντήρησης διαφόρων ομάδων και προσώπων διά των αντιθέσεών τους.

Χωρίς να αρνηθεί κανείς ότι η κόντρα που έχει ξεσπάσει μεταξύ της ελλαδικής
Εκκλησίας και του Πατριαρχείου έχει βαθιές και πολύπλοκες ρίζες, το θέαμα των
ρασοφόρων που αντιπαρατίθενται για το ποιοι θα έχουν τη μεγαλύτερη επιρροή και
πώς στους πιστούς, την ίδια στιγμή που υπηρετούν την ίδια θρησκεία, το ίδιο
τελετουργικό, την ίδια πίστη στον ίδιο Θεό, μοιάζει στα μάτια του κοινού
θνητού με το θέαμα των ομοίων που αλληλοσπαράσσονται στα ριάλιτι για μια θέση
στο δημόσιο θέαμα, για την αναγνώριση της μικρής, θνητής τους προσωπικότητας.

Θέαμα «ριάλιτι» παθών

Μια κοινωνία άλλωστε και η Εκκλησία, με την πιο ολοκληρωμένη οργάνωση, όπως
αποδέχονται και υπογραμμίζουν οι ειδικοί, με το πλέον αυταρχικό διοικητικό
σύστημα, όπως αναγνωρίζουν όλοι, δεν θα μπορούσε να αποφύγει τα κοσμικά πάθη.
Κάνουν, άλλωστε, ενδιαφέρον θέαμα κάθε φορά που ξεσπούν στα τηλεπαράθυρα.

Μόνο που έτσι, αντί να πείθει η ορθόδοξη παράδοση ότι είναι μια πολιτισμική
παράδοση με αυτοπεποίθηση ανοιχτή στον διάλογο με το καινούργιο, δίνει την
εικόνα ενός κλειστού συστήματος, που επιλέγει την υπεροψία και τους
διαχωρισμούς, και τα δύο ανέκαθεν καταφύγιο των ανασφαλών και εντέλει αδυνάμων.