Tηλεόραση των «εθνικών διλημμάτων»

Πράσινη Γραμμή. Ένα μεγάλο πρόβλημα, ένα μεγάλο τραύμα, για το οποίο μοιάζει να λέγονται πολλά, όχι όμως αυτά που θα έπρεπε πραγματικά να γνωρίζουμε

Φλογίστηκαν τα τηλεπαράθυρα με αφορμή την υπόθεση του σχεδίου Ανάν. Ένα μείζον
εθνικό ζήτημα, μια μεγάλη ιστορική στιγμή που δεν θα μπορούσε να αποφύγει το
τελετουργικό της τηλεοπτικής της διαχείρισης.

Και αυτό σημαίνει ότι ο δημόσιος διάλογος σφραγίστηκε από τις
αντιπαρατιθέμενες μετά πάθους απόψεις των προσώπων που εμφανίζονται κατά
παράδοση σε εθνικές κρίσεις στα ηλεκτρονικά «καφασωτά» των δελτίων ειδήσεων.
Πρόσωπα που μονίμως καλούνται να εκφραστούν είτε πρόκειται για την υπόθεση
Οτζαλάν είτε για το ποιος κρατάει τη σημαία στις παρελάσεις είτε πρόκειται για
το Κυπριακό.

Πρόσωπα που χωρίζονται σε υπερ-πατριώτες από τη μια, φλογισμένους υπερασπιστές
μιας πολιτικής που είναι περίπου «το υπερήφανον-έθνος-στα-όπλα-στα-όπλα» και
που το παράδοξον είναι ότι ορισμένοι εξ αυτών ούτε τα έχουν πιάσει ποτέ, ούτε
και θα μπορούσαν λόγω φύσης και θέσης ποτέ να τα πιάσουν – κυρίες που
εξελέγησαν στην ελληνική Βουλή ή κύριοι απαλλαγέντες των στρατιωτικών
καθηκόντων τους στα νιάτα τους.

Και από την άλλη οι ευρωπαϊστές, οπαδοί της ρεάλ πολιτίκ ή του μη
χείρον βέλτιστον, οπαδοί των συμμαχιών με τους ισχυρούς, με άλλα λόγια οι
«προσγειωμένοι». Πρόκειται για εκφραστές δύο ισχυρών ρευμάτων που διαμορφώνουν
τον δημόσιο Λόγο διά των τηλεπαραθυράτων αντιπαραθέσεων και που ανεξαρτήτως
από την ανταπόκριση την οποία βρίσκουν οι απόψεις τους, συνθέτουν το
καθιερωμένο φαντασμαγορικό τηλε-θέαμα το «έθνος σε δίλημμα».

Προσφιλής η τηλεοπτική σκηνοθεσία των «εθνικών διλημμάτων» διαμορφώνει
όχι μόνον ένα κλίμα έντασης και σασπένς, αλλά και κινδύνου. Κλίμα ιδανικό
επομένως για τηλεθέαση, πλην όμως ελάχιστα ενημερωτικό.

Και αυτό γιατί οι προσωπικές απόψεις μπορεί να προσφέρουν τη δυνατότητα της
στιγμιαίας ταύτισης με τη μία ή την άλλη πλευρά, είναι ωστόσο αδύνατον να
ελεγχθούν για την ορθότητά τους, ούτε μπορούν και να γίνουν πλήρως κατανοητές.
Άλλωστε, κάθε «ρεύμα» απόψεων βασίζεται σε ένα πλέγμα μύθων και εθνικών
νευρώσεων, που συντηρούνται ακόμη περισσότερο μέσα σε ατμόσφαιρα ιστορικής
σύγχυσης.

H μέθοδος αυτή «ενημέρωσης», απολύτως καθιερωμένη πλέον και ουδόλως
αμφισβητούμενη, δίνει έμφαση στους έξαλλους ήχους, το θέαμα της κόντρας, το
οποίο παρουσιάζει ως «αντικειμενική προβολή όλων των απόψεων», στις γνωστές
και εντυπωσιακές προσωπικότητες του θιάσου των τηλεπαραθύρων, προσωπικότητες
που φαίνεται να έχουν πάντα ανάμειξη σε οτιδήποτε δραματικό συμβαίνει στο
έθνος.

Στην πραγματικότητα ελάχιστοι εξ αυτών, που κατέχουν ή κατείχαν καίρια
κυβερνητικά πόστα σχετικά με το θέμα, έχουν γνώση σε βάθος της υπόθεσης. Οι
υπόλοιποι εκφράζουν τον προσωπικό τους καημό, βρίσκουν μία ακόμη ευκαιρία να
αντιπαρατεθούν με τους ιδεολογικούς τους αντιπάλους, συχνά παρερμηνεύοντας ή
μετακινώντας σε πιο βολικό πλαίσιο για τις προσωπικές τους απόψεις ακόμη και
θέσεις του κόμματος με το οποίο εξελέγησαν, αν πρόκειται για βουλευτές. «Δεν
είπε ακριβώς “ναι” στο σχέδιο Ανάν ο κ. Καραμανλής», υποστήριζε στην εκπομπή
του Γιώργου Οικονομέα (Alpha) η προσφάτως εκλεγείσα με τη N.Δ. κ. Σοφία
Βούλτεψη, η οποία βρέθηκε να κάνει πιρουέτες μεταξύ της προσωπικής της άποψης
που είναι το «όχι» και της θέσης του κυβερνητικού κόμματος.

Είναι ένα μόνο μικρό παράδειγμα συγκριτικώς με τα δεκάδες των ημερών, που όμως
στηρίζουν ένα θριλερικό θέαμα με αναπόφευκτη τη συναισθηματική χροιά και το
ίδιο πάντα αποτέλεσμα: να εγκαταλείπει ο θεατής κάθε ιδέα πολιτικής ανάλυσης
και να προτιμά να εναποθέτει τη «λύση» ή την «απόφαση» στα χέρια του ήρωα της
στιγμής.

Συγκίνηση αντί πολιτικής σκέψης

Ο πιο ηρωικός είναι και ο πιο συμπαθής πρωταγωνιστής της επικοινωνιακής
αντάρας. Ο κόσμος της πολιτικής γίνεται ένας προσωποποιημένος φανταστικός
κόσμος, όπου μετρούν οι θεατρικές κινήσεις, οι εξάρσεις, οι πατριωτισμοί, τα
«τραύματα» και οι «μύθοι» οι οποίοι υπαγορεύουν συναισθήματα.

Έτσι μετράει περισσότερο το «κλίμα» από την πολιτική ωριμότητα, η
«συγκίνηση» από την πολιτική σκέψη, το προσωπικό δράμα από τη συλλογική λύση,
το ένδοξο – εξ ορισμού – παρελθόν από το άδηλο και ως εκ τούτου τρομακτικό
μέλλον. Όλα αυτά είναι τηλεόραση, είναι τηλεθέαση, δεν είναι πολιτική ούτε
ιστορία.