Φίλιππος Hλιού: «Δεν παρασυρθήκαμε από μόδες»

Περιοδικό «Ιστορικά», τεύχος 39. Διευθυντική ομάδα: Σπύρος Ασδραχάς, Φίλιππος
Ηλιού, Βασίλης Παναγιωτόπουλος. H ομάδα μίκρυνε με τον θάνατο του Φίλιππου
Ηλιού και ας ευχηθούμε ότι το καράβι «Ιστορικά» θα συνεχίσει την ίδια γραμμή
που χάραζαν με κόπους η ιδρυτική ομάδα και ο εκδοτικός οίκος «Μέλισσα». Στο
τελευταίο τεύχος δημοσιεύεται κείμενο του Ηλιού που διαβάστηκε από τον ίδιο
στην εκδήλωση για τα είκοσι χρόνια των «Ιστορικών». Ένα μικρό απόσπασμα με
λόγια-πυξίδα:

«Δεν παρασυρθήκαμε από μόδες. Θα έλεγα πως θα είταν και κάπως δύσκολο να
παρασυρθούν από εφήμερες και κακές μόδες, που οδηγούν στην άρνηση και την
κατάλυση της ιστορίας και της ιστοριογραφίας, επαγγελματίες ιστορικοί που
έχουν αναλωθεί στη μελέτη του συγκεκριμένου και στη διερεύνηση των ορίων της
αντικειμενικότητας. Έτσι εφήμεροι λόγοι περί “τέλους της ιστορίας” ή, εξίσου
εφήμεροι και ισχυροί, για την άρνηση της ιστορίας μέσω του λόγου περί
ιστορίας, μας άφησαν παγερά αδιάφορους…».

Σαν μνημόσυνο: Πολλοί από το δικό μας σινάφι θα θυμόμαστε με ευγνωμοσύνη την
ανυστερόβουλη και αφιλόκερδη βοήθεια που μας έδινε, όποτε του ζητήθηκε.

«ΠΕΙΡΑΪΚΑ»

Ιστορία των λουτρών

1840: Δεκαέξι λουτρικά παραπήγματα και ένα καφενείο κατασκευάζονται στο λιμάνι
της Μουνιχίας. Τον Μάιο του ιδίου έτους, το Δημοτικό Συμβούλιο της πόλης
εγκρίνει τους όρους λειτουργίας των λουτρών».

Κατοχή: Οι Γερμανοί ξηλώνουν την περίφημη εξέδρα του Φαλήρου, ο μύθος του Νέου
Φαλήρου θα ξεθωριάσει σιγά σιγά. Σήμανε το τέλος μιας εποχής…

Με πλήθος στοιχείων το περιοδικό διατρέχει την ιστορία 100 χρόνων των «λουτρών
του Πειραιά», δηλαδή των λουτρών του Φαλήρου, που από το 1852 φιλοξενεί και
τις πρώτες λουόμενες… Συναρπαστικό ανάγνωσμα, όπου συνυπάρχουν η ιστορική
τεκμηρίωση και η – αναπόφευκτη – νοσταλγία.

Το αφιέρωμα στα «Λουτρά» αρχίζει με τον Πειραιά, αλλά συνεχίζεται και με άλλες
«λουτροπόλεις»: Αιδηψός, Αργοστόλι, Θερμοπύλες, Καϊάφας, Καμένα Βούρλα,
Λουτράκι, Μέθανα, Πλατύστομο, Σμόκοβο, Υπάτη.

ΘΕΑΤΡΟ – ΠΟΙΗΣΗ. * Δύο εξαιρετικές μελέτες στον τελευταίο «Πόρφυρα»,
που κυκλοφόρησε με νέα, ελκυστικότερη εμφάνιση. 1) Ο Βάλτερ Πούχνερ
παρουσιάζει την «Ασχολίαστη μυθολογική σάτιρα του προεπαναστατικού θεάτρου»,
δηλαδή την «Κωμωδία του Μήλου της Έριδος», μυθολογική σάτιρα σε δραματική
μορφή που εκδόθηκε για πρώτη φορά στη Βιέννη το 1826. 2) «Ο Καβάφης του Τέλλου
Άγρα» είναι το θέμα του Γιάννη Δάλλα που βασίζεται σε ανέκδοτα προσχέδια
μελετών του Άγρα. Ο Δάλλας στο τέλος της μελέτης παρουσιάζει ανέκδοτο γράμμα
του Καβάφη προς τον Άγρα, στο οποίο τον πληροφορεί ποιες είναι οι ξένες
γλώσσες και οι λογοτεχνίες που γνωρίζει. * Έξι μελετήματα, μικρομεσαία
σε έκταση, αποτελούν το «αφιέρωμα» του «Διαβάζω» στον Ουίλιαμ Σαίξπηρ.
(Νομίζω ότι η λέξη αφιέρωμα πρέπει να χρησιμοποιείται με τσιγγουνιά
όταν αναφέρεται σε πρόσωπα παρόμοιου μεγέθους. Ας είναι). Στο εισαγωγικό
κείμενο σημειώνεται: «… Το αφιέρωμα “αγγίζει” τις τρεις μεγάλες περιόδους
της δραματικής δημιουργίας του Σαίξπηρ: την πρώιμη, που περιλαμβάνει τις
ερωτικές κωμωδίες· την δεύτερη, ώριμη περίοδο των μεγάλων τραγωδιών του· και
την τρίτη, που χαρακτηρίζεται από τις περιπέτειες και τα “θαύματα” του
λογοτεχνικού είδους romance. Επίσης, ανιχνεύει βασικές πτυχές της ιδιοποίησης
τόσο της Ελλάδας από τον Σαίξπηρ όσο και του Σαίξπηρ από την Ελλάδα».

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

«TA ΙΣΤΟΡΙΚΑ»: Σκουφά 58, Αθήνα 106 80. Τηλ. 210-3611.692.

«ΠΕΙΡΑΪΚΑ»: Κομοτηνής 127, Πειραιάς 185 41. Τηλ. 210-4831.631.

«ΠΟΡΦΥΡΑΣ»: Σπ. Βασιλείου 48A, Κέρκυρα 491 00. Τηλ. 26610-31.923.

«ΔΙΑΒΑΖΩ»: A. Μεταξά 26, Αθήνα 106 81. Τηλ. 210-3301.313.