Λυρικό… σεξ και πρόκληση

H σκηνοθέτρια του «Grand Macabre» Αναστασία Βαρέλη με το μαέστρο της παράστασης Ηλία Βουδούρη και με τα δάχτυλα στο σήμα της νίκης: και οι δύο αισιόδοξοι για το τόλμημα της Λυρικής να ανεβάσει Λίγκετι

Ένα διονυσιακό τερτσέτο, δύο νεαροί εραστές, ο Αμάντο και η Αμάντα – Σπερμάντο
και Κλειτόρια στην πρώτη εκδοχή του έργου… -, να κάνουν έρωτα σ’ έναν τάφο,
η σαδομαζοχιστικών σεξουαλικών ορέξεων Μεσκαλίνα, ντυμένη στα δερμάτινα και με
μαστίγιο στο χέρι να συνευρίσκεται με τον άντρα της, τον αστρονόμο
Αστραντάμορς που φοράει γυναικεία εσώρουχα πάνω από τα ρούχα του, και άλλα
πολλά τολμηρά θα δουν οι θεατές ποιου θεάτρου: Μα της Λυρικής Σκηνής!

Έκπληξη το ανέβασμα από ένα Θέατρο με κοινό συντηρητικών τάσεων της όπερας του
σύγχρονού μας Γκιέργκι Λίγκετι «Le Grand Macabre», ενός έργου όχι μόνο
θεματικά ακραίου όσο και σε ένα πολύ σύγχρονο μουσικό ιδίωμα γραμμένου – ο
81χρονος Λίγκετι έχει σαφώς ανοίξει νέους δρόμους στη μουσική. Φαίνεται ότι η
Λυρική έχει καταλάβει ότι πρέπει να ανοίξει τις πόρτες της και σε ένα κοινό
διαφορετικό, που ώς τώρα την «αγνοούσε».

H παρουσία στο πόντιουμ ενός ικανού μαέστρου όπως ο Ηλίας Βουδούρης και στη
σκηνοθεσία ενός ελληνικού ονόματος, της σοπράνο Αναστασίας Βαρέλη που υπέγραψε
πέρσι την «υλοποίηση» της σκηνοθεσίας του Άικε Γκραμς στον «Μάκβεθ» του
Βέρντι, την καλύτερη παράσταση της τελευταίας τουλάχιστον εικοσαετίας στην
Λυρική, καθιστά το εγχείρημα λιγότερο ερεθιστικό.

Πώς αντιμετωπίζει η συνηθισμένη, κατά κύριο λόγο, στο ρομαντικό ρεπερτόριο
ορχήστρα ένα τόσο σύγχρονο μουσικό ιδίωμα;

«Τους ερεθίζει πολύ τους μουσικούς να παίξουν κάτι έξω απ’ το μπελκάντο ή τον
βερισμό», μου λέει ο Ηλίας Βουδούρης. «Προς Θεού, δεν εννοώ ότι δεν είναι
καλές οι όπερες αυτές. Αλλά να παίξουν κάτι διαφορετικό τούς δίνει μια ορμή
διαφορετική. H μουσική του Λίγκετι είναι ένας “καμβάς” που δεν προσεγγίζει
ούτε τον Βάγκνερ ούτε τον Στράους ούτε τον Μπεργκ. Έχει πάρα πολλές μουσικές
αναφορές. Από το γρηγοριανό μέλος μέχρι μουσικές της εποχής μας περνώντας από
πολλούς συνθέτες. Τους οποίους ο συνθέτης παρωδεί ή τους αφαιρεί την ουσία,
ώστε να μπορεί, ανάλογα με τα τεκταινόμενα στη σκηνή, να τους παραλλάσσει και
να τους παρουσιάζει με μια καινούργια μορφή. Κάτι σαν την ποπ αρτ του Μπλέικ».

H Αναστασία Βαρέλη έχει κάνει καριέρα δεκαέξι χρόνων στην Γερμανία. «Όταν
τελείωσε το 1999 το συμβόλαιό μου στην Ουλμ, έκανα τη στροφή στη σκηνοθεσία.
Μου ήταν ξεκάθαρο ότι ήθελα κάτι πιο “συνολικό”, πέρα από τον τραγούδι. Ίσως
ήταν και η παιδεία μου στην αρχιτεκτονική. Μου είχε μείνει μια αίσθηση
“οργάνωσης” του χώρου».

Γελαστή, όμορφη, νεανική, με ταμπεραμέντο, ενθουσιώδης, μοντέρνα ντυμένη, μου
αφηγείται πώς δούλεψε ως δραματουργός και ως βοηθός διακεκριμένων σκηνοθετών
πριν συναντήσει τον Άικε Γκραμς, καλλιτεχνικό διευθυντή της Όπερας της Βέρνης,
πλάι στον οποίο ήταν όταν εκείνος σκηνοθέτησε εκεί τον «Μάκβεθ» του Βέρντι.

«Στο τραπέζι μετά την πρεμιέρα μού έριξε και την ιδέα του “Grand
Macabre” που είχε κάνει στην Βέρνη προ δωδεκαετίας, παράσταση από την οποία
σωζόταν μόνο ένα ασπρόμαυρο βίντεο. Μου άφησε πλήρη ελευθερία με βάση την ιδέα
του να πάρω όλη τη σκηνοθεσία πάνω μου. Πυρήνας του έργου, που κρατάει μόνο
μιάμιση ώρα, είναι η αποσόβηση ενός κινδύνου ο οποίος φτάνει ακάθεκτος. Ο
Λίγκετι του δίνει τη θεατρική μορφή της καταστροφής της γης από έναν κομήτη
που τελικά αποσοβείται, ενώ γεννιέται το ερώτημα αν πράγματι υπήρξε κίνδυνος.
Ουσιαστικά όμως το έργο υμνεί τη χαρά της ζωής, την σχεδόν κτηνώδη χαρά της
επιβίωσης. Αυτός ο “Μέγας Καταστροφέας” δεν αποτρέπεται με αγώνες αλλά
εξουδετερώνεται με ένα ποτήρι κρασί!».

«Τιτανομαχία με τις δύσκολες συνθήκες»

Δεν φοβάστε αντιδράσεις του συντηρητικού κοινού;

«Όχι. Γιατί το έργο αυτό απαιτεί ύψιστο επίπεδο δεξιοτεχνίας, σχεδόν
ιλιγγιώδες, που πιστεύω ότι θα το εκτιμήσουν οι λάτρεις της μουσικής. Είμαι
σίγουρη, εξάλλου, ότι οι Αθηναίοι, που έχουν πάθος με το θέατρο, θα την
λατρέψουν την παράσταση. Για μας ήταν μια τιτανομαχία με τις δύσκολες συνθήκες
του θεάτρου αυτού».

INFO

Στην Εθνική Λυρική Σκηνή – θέατρο «Ολύμπια» (Ακαδημίας 59, τηλ. 21 03612461,
21 03643725) στις 26, 28, 31 Μαρτίου και 2 Απριλίου, στις 19.00. Εισιτήρια:
40, 35, 27, 26, 20, 17 ευρώ..