Έξω από το «κλαμπ» των πλανητών!

Το πιο πριβέ κλαμπ στο σύμπαν, αυτό των πλανητών στο ηλιακό μας σύστημα, έχει
κλείσει τις πόρτες του από το 1930 και δεν δέχεται νέα μέλη. Ούτε η Σέντνα, το
νέο αντικείμενο που εντοπίστηκε πρόσφατα στον ουρανό, μπόρεσε να εισχωρήσει
στις τάξεις του. Κι αν πιστέψει κανείς τους ειδικούς, κανείς άλλος δεν
φαίνεται ικανός να τα καταφέρει.

Ακόμα και ο Πλούτων, η τελευταία προσθήκη στην παρέα, χαριστικά παραμένει
πλανήτης, παρ’ όλο που οι επιστήμονες ανεπίσημα του έχουν αφαιρέσει τον τίτλο.

«H Σέντνα δεν είναι πλανήτης», δηλώνει κατηγορηματικά στα «NEA» ο κ. Διονύσης
Σιμόπουλος, διευθυντής στο Ευγενίδειο Πλανητάριο. «Στην περιοχή όπου
ανακαλύφθηκε, υπάρχουν περίπου 70.000 παρόμοια αντικείμενα, που λέγονται
πλανητοειδή και μοιάζουν με κομήτες». H περιοχή ονομάζεται Ζώνη Κόιπερ, από
τον αστρονόμο που έκανε τους υπολογισμούς του τη δεκαετία του ’50.

Τα αντικείμενα που αιωρούνται σε εκείνο το κομμάτι του διαστήματος, αρκετά
δισεκατομμύρια χιλιόμετρα μακριά από τη Γη και τον Ήλιο, είναι τα λείψανα των
πλανητών που δημιούργησαν το ηλιακό μας σύστημα. H διάμετρός τους κυμαίνεται
από 100 χλμ. μέχρι μερικές χιλιάδες χιλιόμετρα. Αποτελούνται από πετρώματα και
παγωμένα υλικά.

«Ο ντόρος», λέει ο Έλληνας επιστήμονας, «έγινε για τις δημόσιες σχέσεις». Δεν
παύει βέβαια να είναι μία σημαντική ανακάλυψη. Σαν αυτήν αναμένονται πολλές
ακόμα τα επόμενα χρόνια, καθώς ο καλύτερος εξοπλισμός, τα μεγαλύτερα
τηλεσκόπια και το αυξανόμενο ενδιαφέρον στρέφουν τα μάτια μας στα πιο απόμακρα
σημεία του ηλιακού μας συστήματος. «Άλλωστε, ας μην ξεχνάμε ότι το όνομά σου
μπαίνει στην Ιστορία με τέτοιες ανακαλύψεις».

H Σέντνα φθάνει σε διάμετρο τα 1.800 – 2.000 χιλιόμετρα, ενώ ο
Πλούτωνας είναι λίγο μεγαλύτερος. «Στην πραγματικότητα ο Πλούτων δεν είναι
πλανήτης και αποτελεί παραφωνία», αποκαλύπτει το κοινό μυστικό ο κ.
Σιμόπουλος. Είναι ένας πλανητοειδής και αυτός σαν όλους τους άλλους.

Το μέγεθός του είναι πολύ μικρό, η τροχιά του διαφέρει από όλων των άλλων
πλανητών, ενώ η ατμόσφαιρά του κάθε λίγο και λιγάκι παγώνει και πέφτει στο
έδαφος σαν χιόνι. Στάθηκε τυχερός όμως, το 1930, όταν ανακαλύφθηκε και
απέκτησε τον τίτλο του ένατου πλανήτη. «Για ιστορικούς και μόνο λόγους τον
αφήνουμε στο κλαμπ».

Τα επόμενα 10 χρόνια, οι επιστήμονες υπολογίζουν να βρουν εκατοντάδες ακόμα
αντικείμενα σαν τη Σέντνα στη Ζώνη του Κόιπερ. Μερικά μάλιστα θα πλησιάζουν το
μέγεθος του Πλούτωνος. Και βέβαια, κανένα δεν θα είναι πλανήτης. «Αν ήταν
έτσι, οποιοδήποτε αντικείμενο που γυρνά γύρω από τον Ήλιο θα έπρεπε να λέγεται
πλανήτης. Θα αρχίσει να γίνεται μονότονο το θέμα».

Ο κ. Σιμόπουλος αποκλείει να υπάρχει άγνωστος πλανήτης στο ηλιακό μας σύστημα.
«Για να είναι πλανήτης, θα πρέπει να έχει 10.000 χιλιόμετρα διάμετρο. Στη
γειτονιά μας, σε απόσταση μόλις ένα έτος φωτός, θα τον είχαμε ήδη ανακαλύψει.
Εδώ έχουμε βρει πλανήτες σε απόσταση 150 έτη φωτός. Αντικείμενα με διάμετρο
μέχρι 3.000 χιλιόμετρα θα βρούμε πολλά».

Τι είναι όμως ένας πλανήτης; «Ο βασικός ορισμός του πλανήτη είναι ένα
αντικείμενο που περιφέρεται γύρω από τον Ήλιο και βρίσκεται στο ίδιο ή σε
παρόμοιο επίπεδο της τροχιάς των υπόλοιπων πλανητών του ηλιακού συστήματος.

Επίσης, η σύστασή του μοιάζει περισσότερο με τους πλανήτες, δηλαδή τα υλικά
του είναι πετρώδη ή αεριώδη».

Πόσα δεν ξέρουμε ακόμα…

Μπορεί να τους βρήκαμε όλους τους πλανήτες, αλλά δεν σημαίνει πως τα
ξέρουμε όλα για το ηλιακό μας σύστημα. «Να μην καβαλάμε και το καλάμι»,
τονίζει ο κ. Σιμόπουλος, «είναι χιλιάδες πράγματα που δεν γνωρίζουμε ακόμα. Κι
όταν μαθαίνουμε κάτι καινούργιο, γεννιούνται νέα ερωτήματα».

Πρώτο στη λίστα με τα μυστικά είναι αν υπάρχει ζωή στη γειτονιά μας. «Και
δεν μιλάμε για πράσινα ανθρωπάκια, αλλά για μικροβιακή μορφή ζωής – ζωντανή ή
απολιθωμένη». Ο διευθυντής του Πλανηταρίου θεωρεί εξαιρετικά δύσκολο να βρεθεί
ζωή στον Άρη και προτείνει τον υποθαλάσσιο ωκεανό της Ευρώπης, τον δορυφόρο
του Δία. Οι μπουκμέικερς της αστρονομίας δίνουν εκεί τις περισσότερες
πιθανότητες.

Ένα ακόμα μεγάλο ερωτηματικό πλανάται πάνω από τις λεπτομέρειες της
γέννησης του ηλιακού συστήματος. «Ξέρουμε γενικά πώς εξελίχθηκε, αλλά δεν
γνωρίζουμε πολλά». Είναι «ένα ταξίδι χωρίς τέλος» αυτό της αναζήτησης νέας γνώσης.