ΓNΩMH Mίσος και δημοκρατία

Οι έρευνες. Αστυνομικοί εξετάζουν τα συντρίμμια βαγονιού αναζητώντας στοιχεία για τους βομβιστές

Πρέπει, δυστυχώς, να το παραδεχθούμε και να ζυγίσουμε τις συνέπειες: την 11η
Μαρτίου, η Ευρωπαϊκή Ένωση εισήλθε με τη σειρά της στη δυσοίωνη εποχή τής
μαζικής τρομοκρατίας. Όπως οι ΗΠΑ μετά την 11η Σεπτεμβρίου του 2001, και μαζί
με τις ΗΠΑ, θα υποχρεωθεί να αντιμετωπίσει έναν πολύ δύσκολο αντίπαλο. Ο
αντίπαλος αυτός δεν διεκδικεί συγκεκριμένα πράγματα, όπως η ETA σήμερα ή ο IRA
χθες, ούτε έχει συγκεκριμένη βάση. Επιτίθεται στις δημοκρατικές κοινωνίες γι’
αυτό ακριβώς που είναι: ανοιχτές, εύκαμπτες, γεμάτες σεβασμό για το κράτος
δικαίου. H δημοκρατία, εδώ όπως και στη γη του Ισλάμ, ιδού ο εχθρός!

Θα ήταν μάταιο, παράλογο και δειλό να θεωρήσουμε την τάδε ή τη δείνα χώρα
περισσότερο ή λιγότερο ασφαλή, ανάλογα με τον προσανατολισμό τής εξωτερικής
πολιτικής της: η Γαλλία δεν είναι περισσότερο ασφαλής από την Ισπανία και την
Ιταλία· έχει τεθεί άλλωστε στο στόχαστρο (στο Καράτσι), όπως και η Αυστραλία
(στο Μπαλί), το Μαρόκο (στην Καζαμπλάνκα) και πρόσφατα η Ισπανία. Για την Αλ
Κάιντα, το πεδίο είναι ένα. Οι κοινωνίες μας είναι εύκολοι στόχοι. Πλήττονται
στο όνομα μιας μάχης «εναντίον των σταυροφόρων και των Εβραίων», με επιχείρημα
την υποτιθέμενη καταπίεση των χωρών της μουσουλμανικής κοινότητας.

Στο όνομα αυτής της μάχης, ο αντίπαλος εφαρμόζει μια στρατηγική τρομακτικής
απλότητας. Δεν έχει κάποιον πολιτικό σκοπό, πέρα από το να εμποδίσει την
ανάπτυξη της δημοκρατίας στη μουσουλμανική σφαίρα. Δεν έχει παρά μόνο ένα
κριτήριο επιτυχίας: τον θάνατο όσο το δυνατόν περισσότερων ανθρώπων. Δεν έχει
συγκεκριμένη διεύθυνση. Δεν ανταποκρίνεται στην πολιτική αποτροπή. Ούτε στη
στρατιωτική αποτροπή. H δύναμη τής Αλ Κάιντα έγκειται στη σχεδόν ανύπαρκτη
υλική της υπόσταση. Είναι περισσότερο ιδέα παρά επιτελείο. Διαθέτει
περισσότερο πιστούς παρά στρατιώτες. Δεν έχει παρά μόνο ένα πρόγραμμα: το
μίσος.

Πώς μπορούμε λοιπόν να απαντήσουμε; Σίγουρα όχι με περισσότερο εθνικισμό. Ο
αγώνας εναντίον ενός τέτοιου αντιπάλου οργανώνεται σε διάφορα μέτωπα:
αστυνομική, δικαστική, στρατιωτική συνεργασία· αλλά και προστασία του πολίτη.
Θα μας επιβάλει όρους, προφυλάξεις αντίθετες προς τις προσδοκίες μας, τον
τρόπο ζωής μας και τη ρευστότητα που επιβάλλει η σύγχρονη οικονομία. Εγείρει
επίσης το ερώτημα των ατομικών ελευθεριών· ακριβέστερα, της διαφύλαξής τους.
Μας υποχρεώνει να διερωτηθούμε: την επομένη μιας επίθεσης εναντίον ενός
μεγάλου σιδηροδρομικού σταθμού του Παρισιού, εξίσου πολύνεκρης με εκείνη που
σημειώθηκε στη Μαδρίτη, οι Γάλλοι βουλευτές θα απέρριπταν άραγε μια «patriot
act» α λα γαλλικά;

Πρόκειται για μια θεμελιώδη συζήτηση. Στον αντίκτυπο των επιθέσεων, η Ευρώπη
θα θελήσει άραγε να επαναπροσδιορίσει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται
τις ελευθερίες; Ήδη έχουμε δει στις ΗΠΑ μια τάση απομόνωσης, την άνοδο
ξενοφοβικών ρευμάτων, μια εμμονή με την ασφάλεια. Στον σημερινό κόσμο, υπάρχει
μια χώρα που προμηνύει ένα πιθανό μέλλον: το Ισραήλ. Είναι ένα δημοκρατικό
κράτος. Για να υπερασπιστεί εαυτόν, ωστόσο, κλείνεται και κλειδώνεται, σε
σημείο να αναγείρει ένα «τείχος». H λύση αυτή θα έχει πιθανώς, στις χώρες μας,
ολοένα και περισσότερους θιασώτες. Ευτυχώς, ο Ισπανός βασιλιάς έδωσε
προκαταβολικά μια απάντηση για λογαριασμό όλων των ευρωπαϊκών χωρών: «Πρέπει
να πολεμήσουμε» είπε, «με τα μέσα ενός κράτους δικαίου». «Εναντίον των εχθρών
της δημοκρατίας, η μοναδική απάντηση είναι περισσότερη δημοκρατία», δήλωσε από
την πλευρά του ο συνάδελφός μας Χουάν Λουίς Θεμπριάν, ο ιδρυτής της εφημερίδας
«El Pais». Σε στιγμές τόσο δύσκολες, αποκαλυπτικές τής περιόδου στην οποία
εισήλθαμε την 11η Σεπτεμβρίου, και ο ένας και ο άλλος μπόρεσαν να ενσαρκώσουν
την κοινή μας ταυτότητα. Την ταυτότητα αυτή πρέπει όλοι μαζί να την
προστατεύσουμε.